كوروناۆيرۋس بالا اعزاسىنا قانداي زيان كەلتىرەدى
الايدا، وسىناۋ ءبىر دەرەككە قاراپ بالالاردىڭ دەنساۋلىعىنا سالعىرت قاراۋعا مۇلدەم بولمايدى. ويتكەنى، بۇل ىندەت بالالاردا جەڭىل وتكەنىمەن، ۋاقىت وتە كەلە اعزاعا تيگىزەر سالدارى وتە اۋىر بولاتىندىعى دا ناقتىلانىپ وتىر.
ماسەلەن، The Lancet جۋرنالىندا جاريالانعان مەديتسينالىق شولۋعا قاراعاندا، COVID-19-بەن بايلانىستى دەپ سانالاتىن بالالارداعى مۋلتيجۇيەلى قابىنۋ سيندرومى (MIS- C) جۇرەككە ايتارلىقتاي زاقىم كەلتىرۋى مۇمكىن. ونىڭ سالدارىنان كەيبىر بالالار ءومىر بويى دارىگەردىڭ باقىلاۋىندا بولىپ، ءتىپتى وپەراتسياعا الىپ كەلۋى دە ىقتيمال.
Joe R. and Teresa Lozano Long School of Medicine مەديتسينا مەكتەبى پەدياتريا كافەدراسىنىڭ اسسيستەنتى، نەوناتولوگ، سان- انتونيوداعى تەحاس ۋنيۆەرسيتەتى مەديتسينا ينستيتۋتىنىڭ ماگيسترى دوكتور الۆارو مورەيرونىڭ ايتۋىنشا، مۋلتيجۇيەلى قابىنۋ سيندرومى كوروناۆيرۋس ينفەكسياسى سيمپتومسىز وتكەننەن كەيىن 3 نەمەسە 4 اپتادان كەيىن پايدا بولادى.
«مالىمەتتەرگە سايكەس، جوعارى تىنىس الۋ جولدارىندا COVID-19-دىڭ كلاسسيكالىق بەلگىلەرى بايقالماعان بالالاردا مۋلتيجۇيەلى قابىنۋ سيندرومى دامۋى مۇمكىن. بۇل - قورقاتىنداي جايت. بالالاردا اۋرۋدىڭ ەشقانداي بەلگىلەرى بولماۋى ىقتيمال. ءتىپتى اۋىرىپ جۇرگەنىن دە بىلمەي قالادى. ءبىراق، بىرنەشە اپتادان كەيىن قابىنۋ ءورشي ءتۇسۋى مۇمكىن»، - دەدى الۆارو مورەيرو.
بالالاردا COVID-19 كوبىنەسە جەڭىل فورمادا وتەتىندىگىن قازاقستاننىڭ دا مەديتسينا ماماندارى ايتادى. الايدا، بالا ەمدەلگەننەن كەيىن دە ۆيرۋستىڭ سالدارى بولاتىندىعىن ەسكەرتەدى.
ماسەلەن، استانا مەديتسينا ۋنيۆەرسيتەتى بالالار ينفەكسيالىق اۋرۋلارى كافەدراسىنىڭ دوتسەنتى، PhD دوكتورى، دارىگەر- ينفەكسيونيست بايان تۇردالينانىڭ ايتۋىنشا، مۋلتيجۇيەلى قابىنۋ سيندرومىمەن تۇسكەن كوپتەگەن اۋرۋ بالالاردا SARS- CoV-2-گە پوليمەرازدى تىزبەكتى رەاكسيا تەرىس ناتيجە كورسەتىپ وتىر. ءبىراق انتيدەنەلەرگە تەكسەرگەندە وڭ ناتيجە كورسەتەدى. بۇل فاكت MIS- C جەدەل ينفەكسيا وتكەننەن كەيىن پايدا بولاتىن يممۋندىق ديسرەگۋلياتسيامەن بايلانىستى دەگەن گيپوتەزاعا سايكەس كەلەدى.
«مۋلتيجۇيەلى قابىنۋ سيندرومى كەزىندەگى نەگىزگى جانە بارلىق بالالاردا كەزدەسەتىن كلينيكالىق سيمپتوم - ۇزاقتىعى ورتاشا العاندا بەس كۇنگە دەيىن سوزىلاتىن تۇراقتى قىزبا. سونىمەن قاتار اسقازان- ىشەك جولدارىنىڭ زاقىمدانۋ بەلگىلەرى (ءىشتىڭ اۋىرۋى، قۇسۋ، ديارەيا)، بورتپە، كونيۋنكتيۆيت، شىرىشتى قابىقتىڭ زاقىمدانۋى سىندى سيمپتومدار ءجيى كەزدەسەدى. نەيروكوگنيتيۆتى بەلگىلەر (باس اۋرۋى، تەجەلۋ، شاتاسۋ)، تىنىس الۋدىڭ قيىنداۋ بەلگىلەرى، تاماق اۋرۋى، ميالگيا (بۇلشىقەت اۋرۋى)، اياق-قولداردىڭ ءىسىنۋى، ليمفادەنوپاتيا (ليمفا تۇيىندەرىنىڭ ۇلعايۋى) سىندى بەلگىلەر سيرەك بولسا دا كەزدەسىپ جاتادى. سوندىقتان ءوز بالالارىڭىزدا جوعارىدا اتالعان بەلگىلەردى بايقاساڭىزدار مىندەتتى تۇردە كاسىبي مامانداردىڭ كومەگىنە جۇگىنۋلەرىڭىزدى سۇرايمىز. دەر كەزىندە اۋرۋحاناعا جاتقىزۋ جانە مەديتسينالىق كومەك مۋلتيجۇيەلى قابىنۋ سيندرومىنىڭ اسقىنۋلارىن الدىن الىپ، بالالارىڭىزدىڭ ساۋ بولۋىن قامتاماسىز ەتەدى»، - دەدى بايان تۇردالينا.
الماتى قالالىق بالالار كلينيكالىق اۋرۋحاناسىنىڭ گەماتولوگيا ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى ۇلجالعاس وسكەنبايەۆا بالالاردا كەزدەسەتىن COVID-19 ۇقسايتىن كوپجۇيەلى قابىنۋ سيندرومى وسى جىلدىڭ ءساۋىر ايىندا پايدا بولعانىن العا تارتادى.
«كاۆاساكي سيندرومى ءساۋىر ايىندا پايدا بولدى. بۇل بالالاردىڭ يممۋندىق جۇيەسىنىڭ قابىنۋىنان بولعان. كاۆاساكي سيندرومى - بۇل تامىرعا اسەر ەتەتىن جۇيەلىك اۋرۋ. اسىرەسە، ورتاشا جانە كىشى ديامەترلى ارتەريالارعا اسەر ەتەدى. نەگىزىندە كاۆاساكي سيندرومى كىشكەنتاي بالالاردا ءجيى كەزدەسەدى. الايدا اراكىدىك ەرەسەكتەردە دە بايقالادى. اۋرۋدىڭ ەتيولوگياسى ۆيرۋستار، گەنەتيكالىق بەيىمدىلىك جانە اۋتويممۋندىق مەحانيزم. دەسەكتە، بۇل اۋرۋدىڭ پاتوگەنەزى تولىق زەرتتەلمەگەن. ونىڭ بەلگىلەرىنە كەلەر بولساق، دەنە قىزۋىنىڭ كوتەرىلۋى، جوتەل، قان قىسىمىنىڭ تومەندەۋى، ىشەك اۋرۋى، اياق- قول ءىسىنۋى مۇمكىن، تىنىس الۋ قيىندايدى، جۇرەك سوعۋى جيىلەيدى»، - دەيدى ۇلجالعاس وسكەنبايەۆا.
ال الماتىداعى پەدياتريا جانە بالالار حيرۋرگياسى عىلىمي ورتالىعىنىڭ پۋلمونولوگ دارىگەرى تاتيانا مارشالكينا كوروناۆيرۋس بالالار ءۇشىن وتە قاۋىپتى ەكەندىگىنە نازار اۋدارتادى. بالادا سوزىلمالى نەمەسە باسقادا ينفەكسيالىق اۋرۋ بولسا، وندا كۆي اۋىر تۇردە ءوتۋى مۇمكىن ەكەندىگىن ەسكەرتەدى.
«كوروناۆيرۋس ينفەكسياسى - بۇل جەدەل رەسپيراتورلىق ۆيرۋستىق ينفەكسيا جانە وعان ءتان ەرەكشە سيمپتوم جوق. سovid-19-دىڭ ەڭ ءجيى تاراعان بەلگىلەرىنە دەنە قىزۋىنىڭ جوعارىلاۋى، قۇرعاق جوتەل جانە شارشاعىشتىق جاتادى. سيرەك بەلگىلەرىنە بۋىن مەن بۇلشىقەتتەردەگى اۋرۋ سەزىمى، مۇرىننىڭ ءبىتۋى، باس اۋرۋى، كونيۋنكتيۆيت، تاماقتىڭ اۋرۋى، ديارەيا، ءيىس جانە ءدام سەزۋدىڭ جوعالۋى، ساۋساقتار مەن بارماقتار تەرىسىنىڭ ءتۇسىنىڭ وزگەرۋى مەن بورتپەلەردى جاتقىزۋعا بولادى. بۇل بەلگىلەر كوبىنە ەرەسەك ادامداردا كەزدەسەدى. بالالاردىڭ جوعارعى تىنىس جولدارىنا اسەر ەتەدى - بۇل مۇرىن، اۋىز جانە تاماق. سوندىقتان كوبىنەسە سۋىق تيۋ بەلگىلەرىنە ۇقساس كەلەدى. بالالاردا ءيىس پەن ءدام سەزبەۋ سيرەك كەزدەسەدى»، - دەدى ول.
اۆتور: مارلان جيەمباي
