سمولەنسك جەرىنەن تابىلعان قازاق جاۋىنگەرىنىڭ سۇيەگى اتىراۋعا جەتكىزىلدى
بۇدان بۇرىن ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىستا حابارسىز كەتكەن قازاق جاۋىنگەرىنىڭ دەرەگى تابىلعانىن حابارلاعان ەدىك. رەسەيدەگى «پەرەپراۆا» وتريادىنىڭ كومانديرى ناتاليا ماكسيموۆانىڭ مالىمەتىنشە، بيىلعى قازاندا سمولەنسك وبلىسىنىڭ كاردىم اۋدانىنداعى ىزدەستىرۋ جۇمىستارى كەزىندە بەلگىسىز جاۋىنگەردىڭ تۇتىنعان زاتتارى، ەلگە جازعان حاتى تابىلعان.
«تۋعان جەرىنە تاعى ءبىر ۇلى ورالدى. بۇل - ەگەمەندىك پەن ەلدىكتىڭ ەرەك كورىنىسى. ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىس ادامزات تاريحىنداعى ەڭ ءبىر قاندى قاساپ بولدى. وعان قازاق ەلىنەن جۇزدەگەن مىڭ جاۋىنگەر قاتىسسا، اتىراۋدان دا مىڭداعان ادام اتتانعان ەدى. سول سويقاندا قانشاما ازاماتتارىمىز قازا تاۋىپ، سۇيەكتەرى جات جەردە قالدى. سوعىس دالاسىنان ورالماعان بوزداقتاردىڭ ءبىرى - ساپارعالي مۇقاتوۆ. اتىراۋلىق جاۋىنگەردىڭ سۇيەگى ارادا 80 جىلدان كەيىن تۋعان جەر توپىراعىنا جەتكىزىلدى. ساپارعالي ەرباتىر ۇلىنىڭ رۋحى ەندى تۋعان جەردە تىنىشتىق تابادى. سوناۋ قيىردا قالعان باتىردىڭ سۇيەگى ارادا جىلدار وتكەندە تۋعان جەردىڭ قوينىنا تاپسىرىلايىن دەپ تۇر. بۇل - ءتاۋ ەتەر تاۋەلسىزدىكتىڭ ارقاسى. تاۋەلسىزدىگىمىز بەن تىنىشتىعىمىز ماڭگىلىك سالتانات قۇرسىن» ، - دەدى ءوڭىر باسشىسى.
«جاۋىنگەردىڭ مەدالونىنداعى قاعازدا «كاز سسر. گۋريەۆسكايا وبلاست، گ. گۋريەۆ، باكسايسكي رايون، پوسەلكا سارايچيك، پولۋچيت ەرباتىروۆوي راحيموي» دەگەن جازۋ بار. بۇل قاعازدا جاۋىنگەردىڭ اتى- ءجونى جازىلماعان. بۇل ءبىز ءۇشىن جۇمباق بولدى. قازاقستاندىق ىزدەستىرۋشىلەردەن بەلگىسىز جاۋىنگەردىڭ تۋىستارىن تابۋعا كومەك سۇرادىق. 1940 -جىلدارى سول ەلدى مەكەندە ەرباتىروۆا راحيما ەسىمدى جالعىز ايەل بولعانى انىقتالدى» دەگەن ەدى «پەرەپراۆا» وتريادىنىڭ كومانديرى ناتاليا ماكسيموۆا.
كەيىن سمولەنك وبلىسىنان دەرەگى تابىلعان بەلگىسىز جاۋىنگەردىڭ ساپارعالي ەرباتىر ۇلى مۇقالوۆ ەكەنى انىقتالدى. ول 1920 -جىلى قاز ك س ر گۋريەۆ وبلىسى باقساي اۋدانى سارايشىق اۋىلىندا دۇنيەگە كەلگەن. ال، 1940 -جىلعى 22 - قازاندا گۋريەۆ اسكەري كوميسسارياتىمەن قىزىل ارميا قاتارىنا شاقىرىلعان. اسكەري بورىشىن وتەۋدى چيتا وبلىسىندا باستاعان. جاۋىنگەر 1941 -جىلى سمولەنسك شايقاسىنا تانك ديۆيزياسى قۇرامىندا قاتىسقان. باتىردىڭ سۇيەگىنىڭ تۋعان جەرگە ورالۋىنا تەك اتىراۋدىڭ عانا ەمەس، رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ «پەرەپراۆا» ىزدەۋ وتريادىنىڭ كومانديرى ناتاليا ماكسيموۆا، پاۆلوداردىڭ «مايدان جولى» ىزدەۋ وتريادىنىڭ كومانديرى الەكساندر شيتوۆ، اتىراۋ وبلىستىق «جاڭعىرۋ جولى» رەسپۋبليكالىق جاستار قوزعالىسىنىڭ مۇشەسى قۋانىش يۋسۋپوۆ جانە وزگە دە بەلسەندى ازاماتتار اتسالىسقان. سولاردىڭ قاتارىندا اتىراۋ وبلىستىق «بىلينا» ورىس ەتنومادەني قوعامدىق بىرلەستىگىنىڭ ءتوراعاسى اندرەي كورابليەۆ تە بار. ول شارا بارىسىندا جاۋىنگەردىڭ مايدان دالاسىندا كورسەتكەن ەرەن ەرلىگى تۋرالى اڭگىمەلەدى. سونداي- اق، جاۋىنگەر ەرلىگىنە تاعزىم ەتۋشى ۇرپاقتارىنىڭ اتىنان ءسوز العان مارات ۇمبەتاليەۆ راسىمدە «وشكەنى جانعانداي، جوعالعانى تابىلعانداي» تولقىپ تۇرعانىن ايتتى. جاۋىنگەردىڭ سۇيەگىن تۋعان جەرگە اكەلىپ، قايتا جەرلەۋدى ۇيىمداستىرۋعا سەبەپشى بولعان ءوڭىر باسشىلىعىنا ريزاشىلىعىن ءبىلدىردى.
«ادامزات بالاسى تۋعان جەرىنە تۋعان بويدا تامىرىمەن بايلانادى دەسەدى. ارادا قانشا ۋاقىت وتسە دە ولاردى اجىراتپايتىن ءبىر تىلسىم كۇش بار. ساپارعالي ەرباتىر ۇلىنىڭ سۇيەگىنىڭ تۋعان جەرىنە جەتكىزىلۋى - اتامەكەن مەن ادام اراسىنداعى ۇلى بايلانىستىڭ ايعاعى بولسا كەرەك»، - دەدى مارات ۇمبەتاليەۆ.
مايدان دالاسىندا حابارسىز كەتكەن اتىراۋلىق جاۋىنگەردىڭ سۇيەگى مۇسىلماندار قورىمىنا جەرلەندى. ەسكە سالا كەتەلىك، بۇدان بۇرىن سمولەنسك وبلىسىندا اتىراۋلىق جاۋىنگەردىڭ ەلگە جولداعان حاتى تابىلىپ ، ونىڭ سۇيەگى ەلگە جەتكىزىلەتىنىن حابارعان بولاتىنبىز.
