ءۇندىستانداعى كوروناۆيرۋسقا ەكولوگيا زاردابى قوسىلدى

بيىلعى جاعداي تىپتەن قيىن. ويتكەنى الەمنىڭ ەڭ لاس شاھارلارىنىڭ ءبىرى نيۋ- دەلي قازىر ەكى بىردەي داعدارىسقا تاپ بولدى. ءبىرى اۋانىڭ لاستانۋى بولسا، ەكىنشىسى دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىمەن بايلانىستى. نەگىزى ەكى تۇيتكىل ءبىر- بىرىمەن تىعىز بايلانىستى دەيدى ماماندار.

نيۋ- دەلي اۋەلدەن- اق الەمنىڭ ەڭ لاس شاھارلارىنىڭ ءبىرى سانالادى. ونىڭ سەبەبى كوپ: كولىك ءتۇتىنى، وناركاسىپتىك گازدار، قۇرىلىس جۇمىستارىنىڭ شاڭى، فەرمەرلەردىڭ ماساق ورتەۋى. وسىلار ازداي، ديۆالي مەرەكەسىندە تۇرعىندار وتشاشۋ ۇيىمداستىرىپ، اۋانى لاستايدى. مۇنىڭ ءبارى حالىقتىڭ دەنساۋلىعىنا كەرى اسەر ەتەرى ءسوزسىز. بيىل تىنىس الۋ جولدارىنىڭ اۋرۋلارى اسقىنعان ناۋقاستار ءتيىستى ەم الا الماي ءجۇر. ويتكەنى اۋرۋحانادا كوروناۆيرۋس جۇقتىرعانداردىڭ كوپتىگىنەن بوس ورىن جوق. ءبىر عانا نيۋ- دەليدە راستالعان دەرەكتەر سانى جارتى ميلليوننان اسادى.

- بۇرىندارى تاڭەرتەڭ ساياباقتا كوپ ادام جۇرەتىن. قازىر ولاردىڭ قاتارى سيرەدى. ويتكەنى لاس اۋا كەسىرىنەن دالادا سەرۋەندەۋ مۇمكىن ەمەس. بۇعان دەيىن ۇكىمەت ەكولوگيالىق احۋالدى جاقسارتۋ بويىنشا ارنايى شارالار قابىلداعان. اۋانىڭ لاستانۋىنداعى تەمىر تۇلپار ءتۇتىنىنىڭ ۇلەسى 40 پروتسەنت شاماسىندا. سوندىقتان اراسىندا جەكەمەنشىك كولىك قوزعالىسى شەكتەلەدى. ال تۇرعىندارعا ەكولوگيالىق جاعىنان زيانى ازداۋ وتىنمەن جۇرەتىن اۆتوبۋستارمەن نە بولماسا مەترومەن كوبىرەك قاتىناۋعا كەڭەس بەرىلدى. الايدا قازىرگى ەپيدەميولوگيالىق تالاپتار بويىنشا قوعامدىق كولىككە كوپ ادام مىنە المايدى. ويتكەنى الەۋمەتتىك قاشىقتىق ساقتالۋى ءتيىس. سوندىقتان حالىق لاجسىز وزدەرىنىڭ تەمىر تۇلپارىمەن نە تاكسيمەن قاتىناۋعا ءماجبۇر. سوڭعى دەرەكتەر بويىنشا مۇندا 29 ميلليونعا جۋىق تۇرعىن بولسا، كولىك سانى 10 ميلليون شاماسىندا.

ارۋحي ساكسەنا، نيۋ- دەلي تۇرعىنى:

- ءار وتباسىندا ءبىر عانا كولىك بولۋ كەرەك. ودان ارتىق كەرەك ەمەس. ايتپەسە اۋانىڭ لاستانۋىمەن جۇرگىزىپ جاتقان كۇرەستىڭ پايداسى شامالى. ودان بولەك قالادا كوبىرەك اعاش وتىرعىزساق، جاعداي ءسال دە بولسا جاقساراتىن ەدى.

بۇدان بولەك بيلىك ەكولوگيالىق احۋالدىڭ جاقسارتۋ بويىنشا ۇزاق مەرزىمدى جوبالاردى دا قولعا العان. ماسەلەن، كومىرمەن جۇمىس ىستەيتىن ەلەكتر ستانتسيالارىنداعى وتىندى گازعا الماستىرۋ كوزدەلگەن. الايدا بۇكىل كۇش- جىگەر كوروناۆيرۋسپەن كۇرەسكە جۇمىلدىرىلىپ، بۇل ماسەلەگە كەيىنگە قالدى.

انۋميتا روي چوۋدحۋري، عىلىم جانە قورشاعان ورتا ورتالىعىنىڭ اتقارۋشى ديرەكتورى:

- ءۇندىستانداعى كومىردىڭ ساپاسى تومەن. ونىڭ كۇلى كوپ. بۇل - ەلەكتر ەنەرگياسىن ءوندىرۋ ءۇشىن وتىندى كوبىرەك جاعۋ كەرەك دەگەن ءسوز. بۇعان دەيىن كومىر ساپاسىنا قاتىستى تالاپتار بولاتىن. الايدا پاندەمياعا بايلانىستى تاياۋدا بيلىك ول تالاپتاردى جەڭىلدەتتى.

ماماندار اۋانىڭ لاستانۋى كوروناۆيرۋس جۇقتىرعاندار اراسىندا ءولىم كورسەتكىشىنىڭ ارتۋىنا اسەر ەتەدى دەپ وتىر. سوندىقتان بيىل قاراشادا اتاپ وتىلگەن ديۆالي مەرەكەسىنە وراي بيلىك ءداستۇرلى وتشاشۋعا تىيىم سالدى. سوعان قاراماستان تىعىلىپ پەتاردا اتقاندار تابىلدى. بۇدان بولەك كۇزدە فەرمەرلەردىڭ ماساق ورتەيتىنى بار. بۇل دا كوك تۇتىننەن كوز اشپاي وتىرعان تۇرعىندار ءۇشىن تاعى ءبىر تۇيتكىل. سوندىقتان بيلىك ەگىستىك القاپتارىن ورتەمەي- اق تازارتۋدىڭ جاڭا تەحنولوگياسىن ەندىرگەن. الايدا فەرمەرلەر بيۋروكراتيا كەسىرىنەن وعان قول جەتكىزۋ قيىن ەكەنىن ايتادى.

انۋميتا روي چوۋدحۋري، عىلىم جانە قورشاعان ورتا ورتالىعىنىڭ اتقارۋشى ديرەكتورى:

- بۇل قىستا تاعى دا قورشاعان ورتانىڭ لاستانۋىمەن كۇرەس باعىتىندا جۇيەلى رەفورمالار جۇرگىزە الماعانىمىزعا كوز جەتكىزدىك. پاندەميا كەسىرىنەن ەكونوميكالىق شىعىندار ارتتى. سوندىقتان بۇكىل رەفورمالار توقتاپ، بۇل ماسەلە جابۋدى قازان كۇيىندە قالدى.

«جىعىلعانعا جۇدىرىق» دەمەكشى، ءۇندىستاندا جاڭا قاۋىپ تۋىندادى. مۇندا بەلگىسىز اۋرۋ ءورشىپ، جۇزدەگەن ادام ءوزىن ناشار سەزىنگەن. ءبىر تۇرعىن كوز جۇمدى. ىندەتتىڭ ورشۋىنە ناقتى نە سەبەپ بولعانى بەلگىسىز. تۇرعىندار ماسالاردىڭ كوزىن جويۋعا ارنالعان حيميكاتتاردان ۋلانعان دەگەن بولجام ايتىلدى. سونىمەن قوسا سۋ مەن سۇتتە قورعاسىن جانە نيكەل تابىلسا كەرەك. ماماندار اسىقپاي، زەرتتەۋ ناتيجەسىن كۇتۋگە شاقىرىپ وتىر. وسى رەتتە ءۇندىستانعا دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمىنىڭ وكىلدەرى كەلىپ جەتتى.

بۇل - ونسىز دا ۇلگەرمەي جاتقان مەديتسينالىق قىزمەتكەرلەردىڭ جۇمىسىن قيىنداتىپ وتىرعان تاعى ءبىر ۇلكەن ماسەلە.

www.24.kz

ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى