پروفەسسور ساۋلە قاسەنوۆا كوروناۆيرۋستان كەيىن وڭالتۋ شارلارىنىڭ ماڭىزى جايىندا ايتتى
ونىڭ سوزىنشە، ەگدە ادامدار ۆيرۋس ينفەكسياسىن اۋىر كوتەرەدى جانە وسىنىڭ سالدارىنان بولاتىن جاعىمسىز بولجام بار. وكپەنىڭ سوزىلمالى اۋرۋلارى سياقتى تىنىس الۋ جولدارىنىڭ اۋرۋلارى بار پاتسيەنتتەر ءبىرىنشى كەزەكتە «تاۋەكەل توبىندا» بولادى. وسى ورايدا دارىگەر سترەستى ءوز بەتىنشە جەڭىپ شىعا المايتىن جالعىزباستى ەگدە ادامدارعا، بالالارعا، جاسوسپىرىمدەرگە قولداۋ جاساۋ كەرەكتىگىن اتاپ ءوتتى.
«نەگاتيۆتى سترەسس ادام يممۋنيتەتىنە كەرى اسەر بەرەتىندىكتەن ۇرەيلى كوڭىل- كۇيدەن الشاق بولىڭىزدار. زياندى ادەتتەردەن، اسىرەسە تەمەكى شەگۋ، جاستار ىشىندە پايدا بولعان ەلەكتروندى سيگارەتتەر مەن كاليان شەگۋدەن باس تارتۋدىڭ ۋاقىتى كەلدى. ءقاۋىپتى ۋاقىت تا بىتەدى، ءومىر دە ءوز قالپىنا كەلەدى، ول ءۇشىن ءوزىڭىزدىڭ جانە ءسىزدى قورشاعان ادامداردىڭ دەنساۋلىعىن ساقتاۋ قاجەت»، - دەيدى ول.
ساۋلە قاسەنوۆانىڭ سوزىنە قاراعاندا، وڭالتۋ پاتسيەنتتەردىڭ كوبىنە قاجەت جانە ول ۆيرۋس ينفەكسياسى دەڭگەيىنىڭ اۋىرلىعىنا بايلانىستى. COVID-19 جەڭىل تۇرىنە شالدىققان ادام ءۇشىن (ك ت مالىمەتتەرى بويىنشا وكپە 30 پايىزعا دەيىن زاقىمدانعان) قالپىنا كەلتىرۋ 1 ايدان 3 ايعا دەيىن جانە كوپ جاعدايدا ءدارىنىڭ كومەگىنسىز ءوتۋى مۇمكىن. بۇل رەتتە دارىگەر پاتسيەنتتىڭ جاعدايىن (ەنتىگۋ، تەرشەڭدىك، السىزدىك، جۇرەك سوعىسىنىڭ جيىلەنۋى) جانە تالداۋدىڭ ناتيجەلەرىن باعالايدى. وڭالتۋ شارالارىنا تىنىس الۋ گيمناستيكاسى، كۇن ءتارتىبىن ساقتاۋ، تولىققاندى ۇيقى، ساياباقتا سەرۋندەۋ سەكىلدى ءوز بەتىنشە ورىنداي الاتىن جاتتىعۋلار كىرەدى.
كەي جاعدايلاردا قوسىمشا ءدارى پرەپاراتتارى، مىسالى، جۇرەك سوعىسىن ازايتۋ، ەنتىگۋدى تومەندەتۋ جانە ت. ب. تاعايىندالادى. اۋرۋدىڭ ورتا دارەجەسىندە، ياعني وكپە 30 دان 50 پايىزعا دەيىن زاقىمدانعان جاعدايدا، وڭالتۋ 6 ايعا دەيىن جالعاسۋى مۇمكىن. ك ۆ ي-دىڭ 3-دەڭگەيىمەن اۋىرعاندا وكپە 50 دەن 75 پايىزعا دەيىن زاقىمدانادى. بۇل جاعدايدا وكپەمەن قاتار جۇرەك، باۋىر، بۇيرەك، مي دا زاقىمدانادى. سوندىقتان مۇنداي پاتسيەنتتەردى ستاتسيوناردان شىققاننان كەيىن پۋلمونولوگ، كارديولوگ، گاستروەنتەرولوگ، نەفرولوگ، نەۆروپاتولوگ جانە پسيحوتەراپيەۆت باقىلاۋعا الادى. وڭالتۋ شارالارى بارلىق زاقىمدانعان اعزالاردىڭ قىزمەتىن قالپىنا كەلتىرۋدى قوسا وتىرىپ، كەشەندى وتەدى.
«وكپەنىڭ جۇمىسىن قالپىنا كەلتىرۋ ءۇشىن يممۋندىق قابىنۋ مەن قاننىڭ قويۋلانۋىن ەمدەۋ قاجەت. قالپىنا كەلتىرۋ ءۇشىن ەمحانا دارىگەرى نەمەسە بەيىندى ماماننىڭ باقىلاۋىمەن ءدارى پرەپاراتتارى تاعايىندالادى»، - دەيدى عالىم.
وڭالتۋ شارالارىنىڭ دەر كەزىندە باستالۋى تىنىس الۋ اعزالارىنىڭ قىزمەتى مەن قۇرىلىمىن قالپىنا كەلتىرۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. كوروناۆيرۋس ينفەكسياسىمەن اۋىرىپ شىققان ناۋقاستار تەرەڭ تىنىس الۋ كەزىندە قيىندىقتى سەزىنەدى، سوندىقتان دارىگەرلەر تىنىس الۋ گيمناستيكالارىنىڭ ەڭ قاراپايىم ادىستەرىن جاساۋعا كەڭەس بەرەدى. بىردەن كۇردەلى جاتتىعۋلار جاساۋعا بولمايدى. ەكىنشى نۇسقاسى - ىشپەن دەمالۋ. تىنىس الۋ جاتتىعۋلارىن دەنساۋلىق جاعدايىنا قاراي كۇنىنە بىرنەشە رەت جاساۋعا بولادى. كەز كەلگەن اۋرۋ اعزا ءۇشىن سترەسس بولادى، سونىمەن بىرگە ول كەزدە تولىققاندى تاماقتانۋعا تابەت بولمايدى. ساۋىعۋ ءۇشىن ادام اعزاسىنا تاعاممەن كەلەتىن ەنەرگيانى قالپىنا كەلتىرۋ قاجەت. كوروناۆيرۋس ينفەكسياسى كەزىندە جوعالعان تابەت، ءيىس ءارى ءدامدى سەزىنۋ قالپىنا كەلەدى. اس مازىرىنە سورپا، اق جانە قىزىل ەت، جەمىس، كوكونىستى جەتكىلىكتى مولشەردە پايدالانۋ قاجەت. جاڭعاق، جاسىل شوپتەردى پايدالانعان پايدالى. ەگەر اسقازان- ىشەك جولدارىنىڭ اسقىنعان اۋرۋلارى بولماعان جاعدايدا قىمىز، شۇبات سەكىلدى ۇلتتىق سۋسىنداردى ءىشۋدى دە ەستەن شىعارماعان دۇرىس.
ونىڭ اتاپ وتۋىنشە، سىرقات سالدارىنان ءومىر ازداپ وزگەردى، الايدا دەنساۋلىقتى قالپىنا كەلتىرۋگە بولادى. اۋىر سىرقاتقا شالدىققان ادامداردا، اسىرەسە وكپەنىڭ جاساندى جەلدەتۋى جاسالعانداردا نىسانالى نازار اۋدارۋ، ەستە ساقتاۋ جانە دۇرىس ويلاۋ سەكىلدى فۋنكسيالاردىڭ تومەندەۋى بايقالادى.
بۇل پروبلەما بىرنەشە اپتا نەمەسە ايدا جوعالىپ كەتەدى، ءبىراق كەي ادامداردا ول ۇزاق ۋاقىتقا سوزىلۋى مۇمكىن. مي قىزمەتىن قالپىنا كەلتىرۋگە دەنە قيمىلىنىڭ جاتتىعۋلارى كومەكتەسە الادى. ولار جەڭىل بولۋى مۇمكىن، ءبىراق ونىمەن كۇندەلىكتى اينالىسۋ كەرەك.
ميعا ارنالعان جۇمباقتار شەشۋ، كىتاپ وقۋ، اقپاراتتى ەستە ساقتاۋ سەكىلدى جاتتىعۋلار جاساۋ قاجەت. اتقارىلاتىن ىستەردى كەزەڭ-كەزەڭمەن جوسپارلاۋ قاجەت. تۋىسقاندار مەن دوستاردان كومەك سۇراۋدان ۇيالماۋ كەرەك.
اۆتور: رۋسلان عابباسوۆ
