سينگاپۋر كوروناۆيرۋسپەن قالاي كۇرەستى - شەتەلدىك ساراپشى
COVID-19-بەن كۇرەستە سينگاپۋر باسىمدىقتى وسى العاشقى مەديتسينالىق سانيتارلىق كومەكتى دامىتۋعا سالىپ وتىر. بۇل ويىمەن سانجار اسفەندياروۆ اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ۇجىمىمەن ونلاين سۇحباتتاسۋ بارىسىندا سينگاپۋر قوعامدىق دەنساۋلىق ساقتاۋ مەكتەبىنىڭ دەكانى، پروفەسسور تەو يك ين ءبولىستى.
«ءبىز 2003 -جىلى SARS ەپيدەمياسى كەزىندە اۋىر سوققى الدىق. الەم بويىنشا سوندا SARS- تان سينگاپۋر ەڭ قاتتى زارداپ شەكتى. 238 ادام جۇقتىرىپ، 33 ادام كوز جۇمدى. سول كەزدە- اق ءبىز دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىندا وزگەرىس كەرەك ەكەنىن تۇسىندىك»، - دەدى مامان.
سينگاپۋر ماماندارى 2020 -جىلى قاڭتاردا كوروناۆيرۋس ادامنان ادامعا جۇقپايدى دەپ ويلاعان. «9 اي وتكەن سوڭ ادامنان ادامعا جۇعاتىنى، ادامدار سيمپتومسىز تاسىمالدايتىنى انىقتالدى. سوندىقتان دەنساۋلىق ساقتاۋ ساياساتى ەۆوليۋتسيامەن دامىپ وتىرۋى كەرەك. كەز كەلگەن ۆيرۋستى اۋىزدىقتايمىن دەگەن مەملەكەت ءۇشىن الەۋمەتتىك قاشىقتىقتى ساقتاۋ، ماسكا تاعۋ وتە وزەكتى ماسەلە بولىپ وتىر. جاقىندا عانا، 5 اپتا بۇرىن ءبىز گونكونگتان جاڭا مالىمەت الدىق. كوروناۆيرۋسپەن ءبىر رەت اۋىرعان ادام قايتادان جۇقتىرعان. سوندىقتان، ۇجىمدىق يممۋنيتەت دەگەن ستراتەگيانىڭ قازىر مۇلدە پايداسى جوق. قازىرگى ماسەلە ۆاكسينا بولىپ وتىر»، - دەدى ول.
ماماننىڭ ايتۋىنشا، جىلدىڭ باسىندا سينگاپۋردىڭ ساياساتىن كوروناۆيرۋسپەن كۇرەسۋدە التىن ستاندارت دەپ اتاعانى راس. الايدا 2 ايدان سوڭ ماسەلە ۋشىعا باستادى.
«احۋال كەز كەلگەن ۋاقىتتا قيىنداۋى مۇمكىن. ادام ءولىمى ستاتيستيكاسى ءاپ ساتتە وزگەرۋى مۇمكىن. 0-دەن 100-گە جەتىپ، لوكداۋن تۋرالى شەشىم قابىلدانۋى اراسىندا كوپ ۋاقىت كەرەك ەمەس. سوڭعى ەكى ايدا بىزدە ادام ءولىمى 5-تەن از بولىپ تۇرعان. كەيدە مۇلدە ادام ءولىمى تىركەلمەيتىن كۇندەر بولادى. كوپشىلىگى جاتاقحانالاردا تۇراتىن شەتەلدەن كەلگەن ميگرانتتار اراسىندا ءورشىپ جاتىر. ۆيرۋس كوبىنەسە سىرتتان كەلگەندەردەن جۇعىپ جاتىر. قاڭتاردا ق ح ر ەلىنەن كەلگەن ادامداردان تارالسا، كەيىنىرەك ا ق ش پەن ەۋروپادان سينگاپۋر ازاماتتارى قايتا ورالا باستادى. ءبىز ءۇشىن ەڭ باستى ماسەلە - شەكارانى باسقارۋ»، - دەدى پروفەسسور تەو يك ين.
پاندەميا باستالعان كەزدە سينگاپۋر ساياساتكەرلەرى دۇرىس بولجام جاساۋ ءۇشىن عالىمدار، ەپيدەميولوگتار، ينفەكسيالىق مودەلدەۋ ماماندارىنان كەڭەس الىپ وتىردى.
«SARS ەپيدەمياسى بولعان 2003 -جىلدان بەرى ءبىزدىڭ ماماندار بارلىق كريزيستىك احۋالدارعا ۇيرەنگەن. دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمدارى توتەنشە جاعداي رەجيمىنە تەز اۋىسا الادى. ونىڭ بارلىعى تاجىريبەدەن وتكەن. سينگاپۋردا قازىر 56 مىڭ ادام كوروناۆيرۋس جۇقتىرعان. ونىڭ ىشىندە 28 ادام قايتىس بولعان. دارىگەرلەردىڭ اراسىندا 10 ادام عانا جۇقتىرعان. بۇل العاشقى مەديتسينالىق سانيتارلىق كومەك بۋىنىنىڭ دايىندىعىن كورسەتسە كەرەك»، - دەدى پروفەسسور.
بۇعان دەيىن س. اسفەندياروۆ اتىنداعى قازاق ۇلتتىق مەديتسينا ۋنيۆەرسيتەتى وتكىزگەن ونلاين كونفەرەنسيا بارىسىندا جاڭا زەلانديانىڭ ۆەللينگتون قالاسىنداعى وتاگو ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى مايكل بەيكەر COVID-19-بەن كۇرەستە ءبىرىنشى مەديتسينالىق- سانيتارلىق كومەك جۇيەسى قالاي ۇيىمداستىرىلعانىن ءمالىم ەتكەن بولاتىن. سونىمەن قاتار، ا ق ش- تاعى دەنساۋلىقتى باعالاۋ جانە كورسەتكىشتەر ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى كريستوفەر ميۋررەي COVID-19 بويىنشا قازاقستانعا قاتىستى بولجامىن ايتقان ەدى. ودان كەيىن جاپون مامانى نوريو وماگاري العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ جاپونياعا توقتاعان Diamond Princess كرۋيز لاينەرىنىڭ جولاۋشىسىن قالاي قۇتقارعاندارىن ايتتى.
اۆتور: گۇلميرا عوسمانالي
