سۇلتانالى بالعابايەۆ: كەزىندە «قازاق كۋالىگى» بار ادام قازاقستاننىڭ ازاماتىمەن تەڭدەي ەدى
وسى ۋاقىتتا ول قازاق كوشى- قونىن رەتتەۋ ماقساتىنداعى زاڭدىق رەتتەۋلەرگە ارالاسىپ، قانداستارىمىزدىڭ ازاماتتىق الۋى، جاڭا ورتاعا بەيىمدەلۋى ماسەلەلەرىنە ءوز ۇلەسىن قوستى. سۇلتانالى بالعابايەۆپەن سۇحباتىمىز كوشى-قوننىڭ قازىرگى ءحالى جانە وزگە دە ماسەلەلەر توڭىرەگىندە ءوربىدى.
شەتەلدەگى قازاقتارعا ەلگە اكەلۋ العاشقى قۇرىلتايدان باستالىپ ەدى
- تاۋەلسىزدىك العان العاشقى جىلدارى دۇنيەجۇزى قازاقتارى قاۋىمداستىعى ءتوراعاسىنىڭ ورىنباسارى قىزمەتىن اتقاردىڭىز. شەتتە جۇرگەن قانداستاردىڭ ەلگە كەلگەن العاشقى كوشىنە كۋا بولدىڭىز. ول ءىس قالاي باستالىپ ەدى، العاشقى لەكپەن ەلگە كەلگەن اعايىننىڭ ناقتى سانى ەسىڭىزدە مە؟
- دۇنيەجۇزى قازاقتارىنىڭ ءبىرىنشى قۇرىلتايىن وتكىزۋ تۋرالى وي 1991 -جىلى ەلباسى نۇرسۇلتان نازاربايەۆ تۇركياعا بارىپ، ستامبۋلداعى قازاقتارمەن كەزدەسكەندە ايتىلدى. ول كەزدە ەلباسىمەن بىرگە تۇركياعا قازاقستان جازۋشىلار وداعىنىڭ ءتوراعاسى قالداربەك نايمانبايەۆ تاعى دا باسقا رەسمي دەلەگاتسيا مۇشەلەرى بارعان. سول تۇستا تۇركياداعى اعايىن قازاقستان تاۋەلسىز ەل بولعانىن العا تارتىپ دۇنيەجۇزىندەگى قازاقتاردىڭ باسىن قوسۋ تۋرالى نۇرەكەڭە ۇسىنىس ايتقان. بۇل ۇسىنىستى قۇپ العان نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى قالداربەك نايمانبايەۆقا قۇرىلتاي ۇيىمداستىرۋدى تاپسىرعان. قوعامدىق ۇيىم بولعانىمەن ول كەزدە جازۋشىلار وداعىنىڭ بەدەلى جوعارى، ەلگە كەلگەن سوڭ ول كىسى قازاقستان جازۋشىلار وداعىنىڭ جانىنان دۇنيەجۇزى قازاقتارىنىڭ قۇرىلتايىن وتكىزەتىن شتاب قۇرا باستاعان.
مەن ونى بىلمەيمىن، الدىندا عانا قالەكەڭ جازۋشىلار وداعىنىڭ ءتوراعاسى بولىپ سايلانعان، مەن ول كىسىمەن 1971 -جىلدان باستاپ بىرگە جۇمىس ىستەگەنمىن. كەيىننەن شىعارماشىلىق جۇمىسپەن تەاتر سالاسىنا قاراي ويىسىپ كەتكەن ەدىم. قالەكەڭدى جاڭا قىزمەتىمەن قۇتتىقتايىن دەپ بارسام «ءاي، سەن كورىنبەي كەتتىڭ عوي، ءبىز دۇنيەجۇزى قازاقتارىنىڭ تۇڭعىش قۇرىلتايىن وتكىزۋ ءۇشىن شتاب قۇرىپ جاتىرمىز، سوعان جاۋاپتى حاتشى بولىپ كەل»، - دەدى.
«كەل» دەيتىن سەبەبى ودان ءبىر-ەكى جىل بۇرىن «قازاق ادەبيەتى» گازەتىنە قاراقالپاقستانداعى قازاقتار تۋرالى «ەنشىمىز بولىنبەگەن ەل ەدىك» دەگەن ماقالا جازىپ ەدىم. وندا قاراقالپاقستانداعى قازاقتاردىڭ ماسەلەسىن كوتەرگەنمىن، ماقالاعا بايلانىستى قاراقالپاقستاننان ۇلكەن دەلەگاتسيا كەلىپ، ول كەزدە پارتيانىڭ كۇشتى كەزى، الگى ماقالادان سوڭ ەكى ەلدىڭ بايلانىسىن كۇشەيتۋ جونىندە اۋقىمدى شارالار اتقارىلعان. دۇنيەجۇزى قازاقتارىنىڭ باسىن قوسامىز دەگەندە قالەكەڭنىڭ ەسىنە سول اڭگىمە ءتۇسىپ، سۇلتانالى وسى ماسەلەنى كوتەرىپ ءجۇر ەدى، مەن ونى جۇمىسقا الايىن دەپ ويلاپتى. اۋەلى قاشقاقتادىم، دەگەنمەن 1991 -جىلدىڭ اياعىنان باستاپ، تۇڭعىش قۇرىلتاي وتكىزۋدى قولعا الدىق. تاۋەلسىزدىكتى جاڭا العان كەز، شەتەلدە ەلشىلىكتەر جوق، قاي شەتەلدە قانشا قازاق بار، بىلمەيمىز… ءبىراز قينالدىق. سودان ايتەۋىر تولەن ابدىكوۆ، بەرىك شاحانوۆ ت. ب. ازاماتتار بار بارلىعىمىز جۇمىسقا كىرىستىك. التى ايدان اسا ۋاقىت جۇمىس ىستەپ شەتەلدەگى قازاقتاردى ىزدەپ، شاڭگەرەي جانىبەكوۆ باستاعان «قازاقستان قوعامى» دەگەن شەتەلدەگى قازاقتارمەن قارىم-قاتىناس ورناتقان ۇيىممەن بىرىگىپ ءتىزىم جاسادىق. سونداعى ەڭ ۇلكەن شارۋامىز - قۇرىلتايعا كەلەدى-اۋ دەگەن 400-500 گە جۋىق قازاقتى تاپتىق. قۇرىلتايدىڭ مەرزىمى 1992 -جىلدىڭ قىركۇيەك ايىنا بەلگىلەندى. ۋاقىت جاقىنداعاندا مەملەكەتتىك كوميسسيا قۇرىلىپ، ءتوراعاسى بولىپ مىرزاتاي جولداسبەكوۆ سايلاندى، ۇكىمەتتەن دە ارنايى كوميسسيا قۇرىلىپ ونى التىنبەك سارسەنبايەۆ باسقاردى. ءبىز سول شتابقا كىردىك. وسىلايشا، دۇنيەجۇزى قازاقتارىنىڭ العاشقى قۇرىلتايى 1992 -جىلدىڭ قىركۇيەك ايىندا الماتىدا ءوتتى. شەتتەن كەلگەن اعايىن اۋەلى تۇركىستانعا، ودان كەيىن ۇلىتاۋعا باردى. سوسىن وپەرا جانە بالەت تەاترىندا سالتاناتتى جيىن، «قازاقتار: كەشە، بۇگىن جانە ەرتەڭ» اتتى عىلىمي كونفەرەنسيا ءوتىپ، ونىڭ نەگىزىندە دۇنيەجۇزى قازاقتارىنىڭ قاۋىمداستىعى قۇرىلدى. قاۋىمداستىقتىڭ ءتوراعاسى نۇرسۇلتان نازاربايەۆ، ءتوراعانىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى بولىپ قالداربەك نايمانبايەۆ سايلاندى. سوسىن قالەكەڭنىڭ بۇيرىعىمەن مەن ءتوراعانىڭ ورىنباسارى بولىپ تاعايىندالدىم. ول جۇمىستا 1992 -جىلدان 2017 -جىلعا دەيىن 25 جىل ىستەدىم. شەتەلدەگى قازاقتاردى ەلگە اكەلۋ دەگەن ەڭ ۇلكەن جۇمىس وسىلاي باستالعان ەدى.
قازىرگى ەسەپ بويىنشا 1991 -جىلدان كۇنى كەشەگە دەيىن قازاقستانعا 1 ميلليوننان استام ادام كەلدى دەپ ايتىلادى. دەگەنمەن، ناقتى قانشا قازاق كەلگەنىن ءدوپ باسىپ ايتۋ قيىن، ويتكەنى ولار ءارتۇرلى جولمەن كەلدى. ماسەلەن، كورشى وزبەكستاننان ول كەزدە شەكارا قازىرگىدەي قاتاڭ ەمەس، ءار ادام ءوزىنىڭ جۇگىن كولىككە تيەپ الدى دا، كەلە بەردى. دەمەك، كوشى-قون ەكى باعىتتا ءجۇردى. ءبىرىنشىسى ۇكىمەتتىڭ ارنايى كومەگىمەن كەلگەندەر، ەكىنشىسى ءوز كۇشىمەن كەلگەن ادامدار. كومەكپەن كەلەتىن ادامدارعا ۇكىمەت ارنايى ۇشاقتار جىبەردى. مىسالى، موڭعوليا مەن تۇركياعا ارنايى ۇشاق، ال جەرمەن قاتىناۋعا بولاتىن ەلدەرگە ارنايى كولىك جىبەردى. وزبەكستاننان ادامدار كوبىنە ءوز كۇشىمەن كەلدى. كوشتىڭ قارقىندى جۇرگەن كەزى 1990 -جىلداردىڭ اياعى مەن 2000-2005 -جىلدار ارالىعى بولدى. ول كەزدە جىلىنا 20000 وتباسىنا كۆوتا ءبولىندى. ول دەگەنىڭىز ەڭ از دەگەندە ءبىر وتباسىندا بەس جان بار دەسەك ءجۇز مىڭ ادام. ولاردىڭ 60-65 پايىزدايى وزبەكستاننان كەلسە، ودان كەيىنگى كوپ ادام موڭعوليا مەن قىتايدان كەلدى.
زاڭ كوپ، ءبىراق سول زاڭنىڭ كۇشى 791-قاۋلىعا جەتپەيدى
- دۇنيەجۇزى قازاقتارىنىڭ العاشقى قۇرىلتايى 1992 -جىلى وتسە ءتورتىنشى قۇرىلتاي 2011 -جىلى ءوتىپتى. العاشقى قۇرىلتاي مەن 2011 -جىلعى قۇرىلتايدىڭ اراسىنداعى ەلگە كەلگەن اعايىننىڭ جاعدايىن قالاي سيپاتتار ەدىڭىز. سان مىڭداعان ادام، الۋان تاعدىر، ۇرپاقتان ۇرپاققا كوشكەن ارمان مۇنىڭ بارلىعىنا ءداۋىردىڭ ۇلكەن وقيعاسى رەتىندە قاراساڭىز نە ايتا الاسىز؟
- بۇل ادامداردىڭ تاعدىرى تۋرالى كوپ نارسە ايتۋعا بولادى. ماسەلەن، تۇركيادان اتاقتى حاليفا التاي باستاپ كەلگەن اعايىنداردىڭ تاعدىرى - ەڭ قيىن، ەڭ كۇردەلى تاعدىر. ويتكەنى، بۇل اعايىندار ەڭ العاش قىتايعا كەتكەن ەدى. قىتايدىڭ جەرگىلىكتى ساياساتىنىڭ تولقىنىنا بايلانىستى ول جاقتان ءۇندىستانعا وتكەن. ول جەردە ءبىراز تۇرىپ، تۇركياعا اۋعان. بۇل تاعدىر كوركەم شىعارما رەتىندە دە، دەرەكتى تاريح رەتىندە دە جازىلدى. ولاردىڭ كۇنى كۇرەسۋمەن وتكەن. مالى الدىندا، قويىن ايداپ كەلە جاتادى، بەسىكتە بالا جاتادى، ءسويتىپ ءجۇرىپ سوعىسقان. مۇنداي سوعىس تاريحتا جوق دەسەم دە بولادى. مۇنى ءوزىم ءجىتى زەرتتەي المادىم، ءبىراق ءتۇپتىڭ تۇبىندە كوپ سەريالى كينو بولاتىن تاعدىر. تۇركياعا بارار جولدا حالىق كوپ قينالعان، كەيبىرى تيبەت ىشىندە قالىپ سول ەلگە سىڭىپ كەتكەن، ءبىرازى كەيىن قايتقان. سودان تۇركياعا ءوتىپ، كەيىنگى كوشى ەۋروپاعا دا جەتكەن. گەرمانياداعى قازاقتاردىڭ كوپ پايىزى الدىمەن قىتايعا سوسىن ءۇندىستانعا، ودان تۇركياعا، ول جەردەن گەرمانياعا بارعاندار. قۋعىن-سۇرگىن كەزىندە شەتەل اسقان قازاقتاردىڭ تاعدىرىنىڭ ار جاعىندا ايتىلماعان تاريح، جازىلماعان جىر جاتىر. ول مىندەتتى تۇردە زەرتتەلىپ جازىلۋى كەرەك. يران مەن اۋعانستان قازاقتارىنىڭ تاعدىرى دا اۋىر. ولار كوبىنە باتىس قازاقستاننىڭ قازاقتارى، شەكارادان 1928-30 -جىلدارى وتكەندەر. نەگىزى شەتەلدەگى ەڭ كوپ قازاق قىتايدا. ءبىراق، ولاردىڭ ءبىرتالايى ەشقايدا كوشپەگەن ءوز اتا-باباسىنىڭ جەرىندە وتىر. وزبەكستانداعى قازاقتار دا سونداي، تەك قاراقالپاقستانداعى قازاقتاردىڭ ءبىرازى كەزىندە اقتوبەدەن بارعاندار. رەسەي قازاقتارىنىڭ ءبىرازى دا ءوزىنىڭ اتا-باباسىنىڭ جەرىندە وتىر.
- الىستاعى اعايىندى شاقىرۋ وڭاي، كەلگەن سوڭ الەۋمەتتىك قيىندىقتاردىڭ الدان شىعارى ءسوزسىز. جۇمىسقا ورنالاسۋ، ءبىلىم الۋ، قۇجات راسىمدەۋ ءىسى قالاي جۇيەلەندى؟
- نەگىزى شاقىرۋ دا وڭاي ەمەس، ول قازاقتاردىڭ قاي ەلدە تۇراتىنىنا بايلانىستى. ماسەلەن، موڭعوليا، وزبەكستان، تۇركيا سەكىلدى ەلدەردەن شاقىرۋ قيىن بولعان جوق. ەڭ العاش قىتايداعى قازاقتاردى شاقىرۋ قيىن بولدى. ويتكەنى ول كەزدە شەكارا جابىق ەدى، ادام تۇگىلى ول جەردەن شىبىن ۇشىپ وتە المايتىن. سول ءۇشىن دە ءبىرىنشى قۇرىلتايعا قىتايدان ادام كەلە الماي قالدى. ءبىرىنشى قۇرىلتاي وتكەننەن كەيىنگى ءبىزدىڭ ەڭ باستى جۇمىسىمىز قىتاي قازاقتارىنا جول اشۋ بولدى. ۋاقىت وتە كەلە قىتايدا قازاقستاننىڭ ەلشىلىگى اشىلدى. ەڭ العاش قىتايدا تۇراتىن بەس ادامعا شاقىرۋ جىبەرىپ كوردىك. ءالى جول اشىلماعان كەز، ونىڭ بەسەۋى دە بەلگىلى قايراتكەر. ءسويتىپ-ءسويتىپ جول اشىلا باستادى. ءبىر جاقسىسى دۇنيەجۇزى قازاقتارى قاۋىمداستىعىنىڭ قىزمەتكەرلەرىنە قىزمەتتىك پاسپورت بەرىلدى. ول پاسپورت باردا بىزگە ۆيزا قاجەت ەمەس ەدى، استاناعا قالاي بارساق، قىتايعا دا سولاي باردىق. قالداربەك نايمانبايەۆ باستاعان قىزمەكتەرلەر قىتايداعى قازاقتار تۇراتىن اۋدانداردى ارالاپ، ەلشىلىكپەن كەلىسە ءجۇرىپ، كوپ ەڭبەك ەتتى. مۇقان مامىتحان ەسىمدى قىتايدا وسكەن تانىمال ازاماتپەن بىرىگىپ مىنا تۇرعان قۇلجادان باستاپ، سوناۋ ءۇرىمجى، ونىڭ ار جاعىنداعى ىشكى قىتايداعى ءتيىستى ورىندارمەن جۇمىس ىستەدىك. داۋ- دامايسىز، ديپلوماتيالىق جولمەن كەلىسسوزدەر جاساۋ ارقىلى ول جاقتاعى قازاقتاردىڭ ءتىزىمىن جاسادىق. سونىڭ ناتيجەسىندە 100 مىڭنان اسا ادام كەلدى. سوسىن اۋعانستان مەن يرانداعى، تۇركياعا اۋعانستاننان بارعان قازاقتاردى اكەلۋ دە پروبلەما بولدى. ويتكەنى ولاردىڭ كوبىندە تۇركيانىڭ پاسپورتى بولماعان ەكەن. بۇل ىسكە ءوزىم تىكەلەي ارالاستىم، ستامبۋلعا ونىڭ ار جاعىنداعى قازاقتار تۇراتىن شاعىن قالالاردى ارالاپ، ءتىزىم جاساپ، ءارقايسىسىنا جەكە-جەكە شوت اشتىق. كەيىن ارنايى ۇشاق جىبەردىك.
قازىر وكىنىشكە قاراي، قىتايدان ادامداردىڭ كەلۋى قيىندادى. ءبىراق، ول بولاشاقتا شەشىلەدى دەپ ويلايمىن.
شەتتەن كەلگەن قازاقتاردىڭ الەۋمەتتىك ماسەلەلەرىن شەشۋدى ۇيىمداستىرۋدا ۇكىمەت وتە كوپ جۇمىس ىستەدى. ىشكى ىستەر مينيسترلىگىنە قاراستى كوشى-قون پوليتسياسى ول كەزدە پاسپورت جانە تىركەۋ ءبولىمى دەپ اتالاتىن ونىڭ باسشىسى پولكوۆنيك ءومىرباي مۇسايەۆ ەسىمدى ازاماتتىڭ شىنايى جاناشىرلىعىنىڭ ارقاسىندا ءبىراز ماسەلە شەشىلدى. ەڭ باستىسى، قۇرىلتايدىڭ قارساڭىندا قازاقستان ۇكىمەتى ۇلتى قازاق شەتەل ازاماتتارىن قازاقستاندا جۇرگەن كەزدە الەۋمەتتىك- ەكونوميكالىق جەڭىلدىكتەرمەن قامتاماسىز ەتۋ تۋرالى №791-قاۋلى قابىلدادى. ول قاۋلىنىڭ كولەمى ۆورد نۇسقامەن ءبىر جارىم عانا بەت ەدى. وسى كىشكەنتاي عانا 791-قاۋلى نەگىزىندە ۇلتى قازاق شەتەل ازاماتىنا قازاقستاندا جۇرگەندە الەۋمەتتىك- ەكونوميكالىق جەڭىلدىكتەردىڭ بارلىعى جاسالاتىن، تەك مەملەكەتتىك قىزمەتكە الىنبايتىن، ويتكەنى ازاماتتىعى جوق. سونىڭ نەگىزىندە ءبىز وقۋ ماسەلەسىن دە شەشتىك. ماسەلەن، قىتايداعى شىڭجاڭ ۇيعىر اۆتونومياسىنىڭ وقۋ ءبولىمىنىڭ باسشىسىمەن سويلەسىپ، ول ەلدىڭ ازاماتتارىن قازاقستاندا دايىندىق كۋرسىنان وتكىزۋ تۋرالى كەلىستىك. ءبىرىنشى قاراتاۋ قالاسىندا 60 ادامعا العاشقى دايىندىق كۋرسىن اشتىق. وعان قىزدار پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتى كوپ قولداۋ كورسەتتى.
وكىنىشكە قاراي، قازىر زاڭ كوبەيدى، زاڭنىڭ اۆتورىمىن دەيتىندەر شىقتى، ءبىراق سول كوپ زاڭنىڭ ءبارى جاڭاعى 791-قاۋلىعا جەتپەيدى.
- ال جۇمىسقا ورنالاسۋى ءجايى قالاي شەشىلدى؟
- قىزمەتكە ورنالاسۋ وڭاي ەمەس. شەتەلدەن كەلگەن اعايىنداردىڭ باسىم كوپشىلىگى جۇمىس سۇرامايدى. ويتكەنى ولار جۇمىسقا وتە بەيىم. مىنا ءبىزدىڭ قازاقستاننىڭ قازاقتارىمەن سالىستىرعاندا اراسى جەر مەن كوكتەي. جەر بەرسەڭ بولدى كۇن كورىپ كەتەدى. اۋعانستاننان، تۇركيادان كەلگەن قازاقتار ساۋداعا وتە بەيىم، وزبەكستاننان كەلگەن ازاماتتار كەز-كەلگەن جۇمىستى ىستەيدى. كەيىنگى جىلدارى كەلگەن ازاماتتار دا جۇمىس تابۋدان ەمەس، تۇراقتى تۇرۋعا رۇقسات پەن ازاماتتىق الۋدان قينالدى. بۇل ماسەلە ءالى دە شەشىلمەي تۇر. ال ءبىزدىڭ كەزىمىزدە ازاماتتىق الماسا دا، شەتتەن كەلگەن قازاقتارعا «ۋاقىتىڭ ءبىتتى» دەپ ەشكىم ايىپپۇل سالمايتىن، قۋمايتىن. سىرتقى ىستەر مينيسترلىگىنەن ۇلتى قازاق دەگەن كۋالىك الىپ قانا الىپ جۇرە بەرەتىن. قازاق كۋالىگى بار ادام قازاقستاننىڭ ازاماتىمەن تەڭدەي ەدى. جەر العىسى كەلسە الاتىن، ساۋدا جاساعىسى كەلسە جاسايتىن.
ءبىزدىڭ ۇكىمەت شەتتەگى قازاقتاردى ەلگە اكەلۋ ماسەلەسىنە جەتكىلىكتى كوڭىل بولمەي وتىر
- ارادا ءبىراز جىل «نۇرلى كوش» باعدارلاماسى توقتاپ قالعانى بەلگىلى. وعان نە سەبەپ بولدى؟
- ول ءوزى بەلگىلى ءبىر جىلعا بەكىتىلگەن باعدارلاما ەدى، مەزگىلى بىتكەن سوڭ توقتادى. كوش جايىنداعى قازىرگى ەڭ ۇلكەن ماسەلە، مەنىڭ ويىمشا، ۇكىمەتتەگى ادامدار شەتتەن كەلەتىن قازاقتاردىڭ كوشىنىڭ ءمانىن تۇسىنبەي ءجۇر.
ولار نەگە كوشىپ كەلۋى كەرەك، ويتكەنى ءبىزدىڭ جەرىمىز كەڭ، حالقىمىز از، ول جەردى ادام يگەرمەسە ەشكىم يگەرە المايدى. قازاقتا «بوس جاتقان جەر جاۋ شاقىرادى» دەگەن ەجەلگى ماقال بار. ادامنىڭ كوبەيۋى ءبىزدىڭ ەكونوميكالىق جاعدايىمىزدىڭ جاقسارۋىنا دا اسەر ەتەدى. مىسالىعا ايتساق، جەرىنىڭ كولەمى ءبىزدىڭ ءبىر وبلىستىڭ اۋماعىنان دا كىشكەنتاي يزرايل 8 ميلليارد دوللارعا تەڭ اۋىلشارۋشىلىق ءونىمىن شىعارا الادى ەكەن. ال ءبىز ۇشان تەڭىز
جەرىمىزبەن 800 ميلليون دوللارعا عانا تەڭ اۋىلشارۋاشىلىق ءونىمىن وندىرەدى ەكەنبىز. ۇيالاتىن جاعداي عوي…
ءبىز ىشەتىن تاماعىمىزدى سىرتتان اكەلەمىز، كيەتىن كيىمدەرىمىز دە وزىمىزدە شىقپايدى. ءبىز تەك ۇكىمەتكە يەك ارتىپ قانا وتىرعان حالىقپىز. وسى جاعدايدا بىزگە شەتتەن قازاقتاردىڭ كەلگەنى وتە ءتيىمدى ەدى، ءالى دە كەرەك. ءبىزدىڭ شەكارالاس ايماقتارىمىز بوس جاتىر، ۇشاقپەن ۇشقاندا كورىپ ءجۇرمىز الماتى وبلىسى رايىمبەك اۋدانىنداعى ءبىزدىڭ جاقتاعى جەرلەردە شام جوق، بوس جاتىر. ال شەكارادان وتكەن سوڭ ارعى بەتتە سامالاداي قاپتاعان ءۇي، شامى جارقىراپ تۇر.
مەنىڭ تۇسىنبەيتىنىم، وسىنى كورە تۇرا قازىر ءبىزدىڭ ۇكىمەت شەتتەگى قازاقتاردى ەلگە اكەلۋ ماسەلەسىنە جەتكىلىكتى كوڭىل بولمەي وتىر. ول ءىستىڭ ويداعىداي اتقارىلۋىنا جەمقورلىق تا كەدەرگى بولىپ جاتىر. كەزىندە موڭعوليادان كەلگەن 800 ازامات قول قويعان ءبىزدىڭ پرەزيدەنتكە جازىلعان حات جاريا بولعان ەدى. وندا ولار وزدەرىنىڭ قازاقستان ازاماتتىعىنان شىعا الماي جاتقانىن ايتقان. سوندا ولاردىڭ كەيبىرى ءتىپتى قازاقستانعا كەلمەپتى دە، تەك قۇجاتتارىن بەرىپ جىبەرىپ قازاقستاننان ورالماندارعا بەرىلەتىن اقشانى الىپ، موڭعوليادا جۇرە بەرمەكشى بولعان. ونى تۇسىنبەيتىندەر، ماسەلەنىڭ مانىسىنە بارمايتىندار جاڭساق پىكىردى كوپ ايتادى. شەتتەگى قازاقتاردىڭ ەلگە كەلۋىنە جاسالعان مۇمكىندىكتى پايدالانىپ، كوشى-قون سالاسىنداعى ماماندار قارجى جىمقىرىپ قالعىسى كەلدى، ول ءۇشىن كوبى سوتتالدى دا، كوشى-قون پوليتسياسىنىڭ اينالاسىندا دەلداردار كوبەيدى. بۇل اتاجۇرتقا ورالاتىن ازاماتتاردىڭ سانىن شەكتەۋگە اسەر ەتتى. قازىر كۆوتا تەك 3500 وتباسىنا عانا بولىنەتىن بولدى.
ءبىز شەتتەگى قازاقتاردى ەلگە اكەلۋ جولىندا ۇشان- تەڭىز جۇمىس ىستەدىك. ول كەزدە الەۋمەتتىك جەلى جوق. قازىر ءبىر ەكى ادامدى الىپ كەلىپ، سوعان جاعداي جاساپ، ەلدى شۋلاتىپ جۇرگەن ادامدار بار. ال ءبىز جۇزدەگەن مىڭداعان ادامدى اكەلگەن ەدىك. ول ءۇشىن جۇرتتى شۋلاتۋ تۋرالى ويلاماپپىز.
دەگەنمەن، بۇل ءىس توقتاماۋى كەرەك…
نازىم دۇتبايەۆا
دەرەككوز :minber.kz
