اباي ەكەۋىمىز مەيىرىم تولى ويعا بەيىمبىز - شوتلانديالىق اقىن ءارى جازۋشى دجون بەرنسايد
نۇر- سۇلتان. قازاقپارات - ابايدىڭ قارا سوزدەرىن اعىلشىن تىلىنە اۋدارعان شوتلانديالىق اقىن ءارى جازۋشى دجون بەرنسايد ۇلى اقىننىڭ شىعارماسىن اۋدارىپ وتىرىپ، ۇلاعات العانىن ايتادى. «اباي دا مەن دە مەيىرىمگە تولى ويعا بەيىمبىز» دەيدى ول.
«ابايمەن بىرگە ءبىز ادامزاتتىڭ قاتەلىگى ءۇشىن ناليمىز، قايعىرامىز. الايدا اقىرىندا ادامشىلىعىمىزعا جۇگىنىپ، مەيىرىم تولى ويعا بەيىم ەكەنىمىزدى تۇسىنەمىز. ابايدىڭ ءوزى ول تۋرالى «وسى ويىما كەلگەن نارسەلەردى قاعازعا جازا بەرەيىن، اق قاعاز بەن قارا سيانى ەرمەك قىلايىن، كىمدە- كىم ىشىنەن كەرەكتى ءسوز تاپسا، جازىپ السىن، ءيا وقىسىن» دەمەي مە؟!» - دەيدى شوتلانديالىق اقىن.
دجون بەرنسايد ابايدىڭ قارا سوزدەرىن اعىلشىن تىلىنە اۋدارىپ بولعاننان كەيىن جۇمىس بارىسىندا تۋىنداعان ويلارىمەن ءبولىستى. «اقىنعا، اسىرەسە مادەنيەت پەن تابيعاتقا جانى جاقىن ويشىلعا جاقىنداعان سايىن وعان ءوز ەلىڭدەگى پاراللەلدى ىزدەي باستايدى ەكەنسىڭ. مۇندايدا ءبىراق وتە اباي بولۋ كەرەك، الايدا مۇنداي تاكتيكا - بىرەۋدىڭ ىمى، فيلوسوفيالىق جانە ءدىني باعدارلار ىزدەۋ جولىندا پايداسىن دا تيگىزەدى، ال فورمالدى ادىستەردىڭ وزىندىك پروبلەمالارى بار. وسىلايشا، ابايدى اۋدارعاندا قازاق حالقىنان تىس وقىرمانعا ۇعىنىقسىز كەيبىر مادەني قىرلارعا قاراماستان، وقىپ وتىرعاندا ويىڭىزعا ليريكالىق تۋىس جاننىڭ پايىمى انىق سىڭەدى»، - دەيدى اقىن.
د. بەرنسايد ابايدى اۋدارىپ وتىرىپ ويىنا ورالعان اقىنداردىڭ ءبىرى - دجوناتان سۆيفت ەكەنىن اتاپ ءوتتى. ول دا ساتيرالىق وتكىر وي مەن ۇشقىر الەۋمەتتىك باقىلاۋ پايىمىن دوستىق پەن ماحابباتتىڭ نازىك پوەزياسىمەن ۇشتاستىرا بىلگەن.
«الايدا، شوتلانديالىق اقىن رەتىندە مەن اباي شىعارمالارىن اۋدارۋ بارىسىندا كوبىنەسە روبەرت بەرنسكە جۇگىندىم. ءبىز ابايدىڭ قارا سوزدەرى مەن بەرنستىڭ شىعارمالارىندا بىردەي ءتۇيىسۋ نۇكتەسى بارىن بايقايمىز. دەگەنمەن، ءبىز ولاردىڭ پوەزياسى مەن اندەرىنىڭ ءماتىنىن وقىعاندا بۇل كوزقاراستاردىڭ، ءتىپتى ءبىر- بىرىنە قاتتى ۇقساس ەكەنىن ودان سايىن اڭعارا تۇسەمىز. بەرنس سەكىلدى اباي دا رومانتيكالىق ماحابباتتىڭ ازابىن تارتتى، بەرنس سەكىلدى اباي ەكىجۇزدىلىكتى، الەۋمەتتىك كەمشىلىكتى، ساياسي جەمقورلىقتى سەزىندى، سىنادى، بەرنس سەكىلدى اباي جەر- انانى ءسۇيدى»، - دەيدى ول.
ابايعا ۇقساستىق جاعىنان ۇلگى رەتىندە بەرنستىڭ 1971 -جىلى جازىلعان ايگىلى شىعارماسىنان ءۇزىندى كەلتىرەدى. سول تۇستا ساتقىندىقتىڭ كەسەلىنەن شوتلانديا انگليا بيلىگىنىڭ قول استىندا قالعان ەدى.
وڭكەي ارام دارحان ەلدى جايلادى
قانشاما كۇش، قانشا قۋلىق بولسا دا
عاسىرلاردا كورمەپ ەدىك بايلانىپ.
ءبىراق قازىر ساتقىن بولعان از عانا
قورقاۋلاردىڭ جۇزەگە استى ويلارى.
اعىلشىننىڭ قارۋىنان قورىقپاي
ەل ەدىك قوي بەكەم بولعان بايلامى.
ءبىراق سول ءبىر باسقىنشىنىڭ التىنى
جۇرتىمىزدىڭ شىعاردى عوي ويرانىن
- وڭكەڭ ارام دارحان ەلدى جايلادى.
اۋدارماشى بەرنستىڭ وسىناۋ قاتال دا وتكىر ويلارىن ابايدىڭ سىنىنا تەڭەيدى. حاكىمنىڭ قارا سوزدەرىنە ۇڭىلەدى.
«الايدا قوس اقىننىڭ شىعارمالارىن وقىپ وتىرىپ، كەلەسى بەتىن اۋدارساڭىز، ليريكالىق نازىكتىكتى كەزدەستىرەسىز. جەر- اناعا بولسىن، دوسقا بولسىن ادال كوڭىلدى سەزىنەسىز. مۇندايدا قاراپايىمدىلىقتىڭ جاي عانا ۇلگىسى اقىنعا عاسىرلار بويى ولمەس رۋح بەرەدى»، - دەيدى د. بەرنسايد.
قازىرگى زاماننىڭ پارالەلىنە كەلەر بولساق، دجون بەرنسايد ابايدى بۇل رەتتە بوب ديلانمەن سالىستىرادى. بوب ديلان قوعامنىڭ كەمشىلىكتەرىن اشىپ ايتۋ ءۇشىن بيبليالىق كىتاپتى نەگىزگە الادى.
«اباي مەن ديلان شىنايى سەنەتىن، مورالدى- رۋحاني قۇندىلىقتاردى ءبىرىنشى ورىنعا قوياتىن ادامنىڭ كوزقاراسى تۇرعىسىنان سويلەيدى»، - دەيدى شوتلاند اقىنى. ءسوز سوڭىندا دجون بەرنسايد ابايدىڭ ءوز تۇسىندا پەسسيميزمگە بەرىلگەنىن، مۇنى تۇسىنەتىنىن، ونىڭ ءبارى ەل ءۇشىن ۋايىم ەكەنىن ايتادى.
«ءبىراق، وسىناۋ وراسان زور ءارى الىپ ۋايىمنىڭ ارتىندا ءوز حالقىڭا دەگەن قامقورلىق، جاناشىرلىق جاتقانىن ۇمىتپاۋ كەرەك. ابايدىڭ شىعارماسىنان ءبىز وسى جاناشىرلىقتى سەزىنەمىز»، - دەيدى دجون بەرنسايد.
اۆتور: ايان بەكەن ۇلى