بيىل قوجا احمەت ياساۋي كەسەنەسىنە قانشا تۋريست كەلەدى
قوجا احمەت ياساۋي كەسەنەسى مەن كۇمبەزىن، ەسىم حان، ءرابيا سۇلتان بەگىم كەسەنەلەرى مەن تاۋكە حان جەرلەنگەن سەگىز قىرلى ساعانا جانە بەلگىسىز ساعانانى، جۇما مەشىتى جانە جەراستى قىلۋەتىن ارالاپ كورگەن مينيستر كەسەنە مەن جەتى اتا قاقپاسىنا دەيىنگى ورتاعاسىرلىق ماگيسترالدى كوشە بويىندا جۇرگىزىلىپ جاتقان ارحەولوگيالىق قازبا جۇمىستارىمەن تانىسىپ شىقتى.
تاريحي كوشە بويىندا ورنالاسقان حان ورداسى مەن حان مەشىتىن رەستاۆراتسيالاۋ، رۋحاني مەكەنگە كەلۋشىلەرگە قازاق حاندارىنىڭ ءىزى قالعان وردانى دا جان- جاقتى تانىستىرۋدىڭ ماڭىزىن پىسىقتاعان سوڭ قورىق- مۋزەي اۋماعىندا جۇرگىزىلىپ جاتقان اباتتاندىرۋ جۇمىستارىن دا ارالادى.
سونداي- اق، XVIII-ⅩⅨ عاسىرلاردا قوجا احمەت ياساۋي كەسەنەسىندەگى ۇلكەن اقساراي بولمەسىندە توسەلگەن تاريحي سىر كىلەمىنىڭ ورنالاستىرىلۋى مەن بولمەنى مۋزەيلەندىرۋ جۇمىستارىمەن دە تانىسىپ شىقتى. XII عاسىردىڭ ويشىلى، تۇركى ەلدەرىنىڭ رۋحاني تالىمگەرى قوجا احمەت ياساۋيدىڭ ەسىمىن ۇلىقتاۋ، ءوزى جەرلەنگەن قاسيەتتى مەكەننىڭ تاريحي كەلبەتىن جانداندىرا وتىرىپ ناسيحاتتاۋ ماقساتىندا 88,7 گەكتار اۋماقتى قامتيتىن «ازىرەت سۇلتان» مەملەكەتتىك تاريحي-مادەني قورىق- مۋزەيىندە كوپتەگەن اۋقىمدى جۇمىستار اتقارىلىپ جاتقانى بەلگىلى.
ق ر مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگى تانىمدىق جانە رۋحاني تۋريزم ءۇشىن قولايلى جاعداي جاساي وتىرىپ، تاريحي ىزدەنىستەردى جانداندىرۋ، قالپىنا كەلتىرۋ ءۇشىن تۇركىستان قالاسىنداعى «ازىرەت سۇلتان» قورىق- مۋزەيىنىڭ 2019-2021 -جىلدارعا ارنالعان ءۇش جىلدىق دامۋ جوسپارىن قولعا الىپ، ناتيجەسىندە 17 تاريحي-مادەني نىسانعا رەستاۆراتسيا جۇمىستارىن جۇرگىزىپ جاتىر. سونىمەن قاتار، ارحەولوگيالىق قازبا جۇمىستارى دا ماڭىزدى جەتىستىكتەرگە قول جەتكىزدى.
تاريحي ەسكەرتكىشتەردى قايتا جاڭعىرتۋ جۇمىستارى مەن ارحەولوگيالىق قازبا جۇمىستارى جوسپارعا سايكەس كەزەڭ- كەزەڭىمەن جۇزەگە اسۋدا.
تاريحي ەسكەرتكىشتەردى قايتا جاڭعىرتۋ جۇمىستارىمەن «قازقايتاجاڭارتۋ» رمك اينالىسىپ جاتىر. قازىرگى تاڭدا كەشەندى عىلىمي، رەستاۆراتسيالىق جۇمىستاردىڭ ناتيجەسىندە قوجا احمەت ياساۋي كەسەنەسىنىڭ ءقابىرحانا، قازاندىق، ۇلكەن اقساراي، ءقابىرحانا، قۇدىقحانا بولمەلەرى اقتالىنىپ، كۇمبەز بەن «تۇركىستان تاريحى» مۋزەيى، رابيا سۇلتان بەگىم كەسەنەسىنىڭ رەستاۆراتسيا جۇمىستارى اياقتالدى.
ال، شىعىس مونشاسى مەن جۇما مەشىتى، داربازا قاقپاسى، حان مەشىتى، جەتى اتا قاقپاسى، قىلۋەت جەر استى مەشىتتەرىندە رەستاۆراتسيالاۋ جۇمىستارى قارقىندى ءجۇرىپ جاتىر. ناقتىراق ايتقاندا، XI-XII عاسىرداعى 40 مەشىتتىڭ ىشىنەن قازىرگى زامانعا دەيىن جەتكەن جالعىز ءدىني ورىن جۇما مەشىتىن ميحرابىمەن بىرگە تولىعىمەن جاڭعىرتۋ جانە اعاش باستىرماسىن كەڭەيتۋ جۇمىستارى دا جوسپارلانعان.
قازىرگى تاڭدا مەشىتتىڭ وڭتۇستىك- شىعىس قابىرعالارىنا دەمونتاج جاسالدى. XI- XII عاسىرعا ءتان قىلۋەت جەراستى مەشىتىن قايتا جاڭعىرتۋ بارىسىندا عيماراتتىڭ نەگىزگى سالماق تۇسەتىن قۇرىلىمدارى مەن جەراستى قۇرىلىسىنىڭ ىرگەسى كەڭەيتىلدى. ورتاعاسىرلىق شىعىس مونشاسى - XV عاسىردىڭ تاريحي جادىگەرى. مونشا مەن كۇمبەزدىڭ جۇقا قاباتى مەن ينتەرەرى رەستاۆراتسيالانىپ، ەكىنشى ەسىكتى سالۋ جانە ىرگەلەس اۋماقتى اباتتاندىرۋ جۇمىستارى جۇرۋدە. «تۇركىستان تاريحى» مۋزەيى - ساۋلەتتىك عيمارات. جەرگىلىكتى ماڭىزى بار ەسكەرتكىشكە 2000 -جىلدان بەرى كۇردەلى جوندەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلمەگەن بولاتىن. قازىرگى تاڭدا ەسكەرتكىشتىڭ شاتىرى تولىعىمەن اۋىستىرىلىپ جاتىر.
ايتا كەتسەك، بىلتىر «ازىرەت سۇلتان» مەملەكەتتىك تاريحي- مادەني قورىق- مۋزەيىنە كەلۋشىلەر سانى 1030000 ادام بولادى دەپ جوسپارلانىپ، ناتيجەسىندە 1148436 ادامدى قۇراعان بولاتىن. بيىلعى جوسپار بويىنشا كەلۋشىلەر سانى 1040000 ادامعا جەتەدى.
