پرەزيدەنت تاپسىرماسى: مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەردىڭ جالاقىسى قاي سومادا وسەدى
دەگەنمەن، سونىڭ ىشىندە ەڭ الدىمەن وڭدەۋ ونەركاسىبى، اۋىل شارۋىشىلىعى، كولىك جانە تۋريزم سالالارىنىڭ الەۋەتى جوعارى. سوندىقتان بۇل باعىتتارعا باسىمدىق بەرىلىپ وتىر.
ق ر پرەمەر- ءمينيسترىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى ءاليحان سمايىلوۆتىڭ ايتۋىنشا، بيىلعى 8 ايدىڭ قورتىندىسى بويىنشا بىلتىرمەن سالىستىرعاندا مۇناي سالاسىنان كەلەتىن تۇسىمدەر 46 پايىزعا ازايدى نەمەسە 1,6 تىريلليون تەڭگەگە. سونىڭ ىشىندە بىلتىرعا قاراعاندا مۇنايدى ەكسپورتتاۋعا كەدەن باجىنىڭ كولەمى 350 ميلليارد تەڭگەگە كەم بولدى. وسى ورايدا ەكونوميكانى تۇراقتاندىرۋ بويىنشا ۇكىمەت تاراپىنان كەشەندى جوسپار ىسكە اسىرىلىپ جاتىر.
«سونىمەن بىرگە، مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرمالارىنا سايكەس، حالىققا جانە بيزنەسكە قوسىمشا كومەك بەرۋ بويىنشا ءتيىستى قادامدار ەنگىزىلۋدە. كەلەسى جىلى جالپى ىشكى ءونىم كەم دەگەندە 2,8 پايىزعا وسەدى دەپ جوسپارلاپ وتىرمىز. ال ورتا مەرزىمدى پەرسپەكتيۆادا ەكونوميكامىزدىڭ ورلەۋ قارقىنىن 5 پايىزعا جەتكىزۋىمىز كەرەك»، - دەدى ق ر پرەمەر- ءمينيسترىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى ۇكىمەت ۇيىندە وتكەن باسپا ءسوز ءماسليحاتىندا.
ايتا كەتەيىك، جاقىندا ق ر ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىگى 3 جىلداعى ج ءى ءو بولجامىن جاريالاعان ەدى. 2021-2023 -جىلدارعا ارنالعان ءۇشجىلدىق بيۋدجەتتى قالىپتاستىرۋ كەزىندە كەلەسى بولجامدى پارامەترلەر قولدانىلدى. بىرىنشىدەن، جالپى ىشكى ءونىمنىڭ 2021 -جىلى 2,8, 2022 -جىلى 3,7 جانە 2023 -جىلى 4,6 پايىزعا ناقتى وسەدى.
ەكىنشىدەن، 2021-2022 -جىلدارى ينفلياتسيا 4-6, 2023 -جىلى 4-5 پايىزدى قۇرايدى. ۇشىنشىدەن، مۇناي ءوندىرۋ كولەمىنىڭ 2021 -جىلى 86 ميلليون توننا، 2022 -جىلى 89,6 ميلليون توننا جانە 2023 -جىلى 100,8 ميلليون توننا دەڭگەيىندە بولادى. كونسەرۆاتيۆتى ءتاسىلدى ەسكەرە وتىرىپ، 2021-2023 -جىلدارى مۇناي باعاسىنىڭ ءبىر باررەلىنە 35 دوللار دەڭگەيىندە الىندى. پرەزيدەنت قاسىم- جومارت توقايەۆ بيىلعى جولداۋىندا الەۋمەتتىك سالا بويىنشا ءبىرقاتار تاپسىرما بەردى. بۇل رەتتە ونى ورىنداۋ ءتيىستى قارجىنى قاجەت ەتەدى. بيىلعى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتە ءتيىستى قارجى قاراستىرىلعان. مىسالى، تەز سالىناتىن 13 جاڭا ينفەكتسيالىق اۋرۋحاناعا 30 ميلليارد تەڭگە ەسكەرىلگەن. ۇكىمەت رەزەرۆىنەن تابىسى از وتباسىلاردىڭ بالالارى ءۇشىن كومپيۋتەرلىك تەحنيكانى ساتىپ الۋعا 70 ميلليارد تەڭگە ءبولىندى. قازىرگى كەزدە 2020 -جىلعى بيۋدجەتتى ناقتىلاۋ اياسىندا قوسىمشى شىعىستاردى قامتاماسىز ەتۋ بويىنشا جۇمىستار جۇرگىزىلۋدە. وسى ورايدا مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنە قوسىمشا ۇستەماقى، ءدارى- دارمەك ساتىپ الۋ مەن باسقا دا قاجەتتىلىكتەر قامتىلعان. الدىن الا ەسەپتەۋلەر بويىنشا بيىلعا قوسىمشا قاجەتتىلىك شامامەن 300 ميلليارد تەڭگەنى قۇراۋى مۇمكىن.
«2021 -جىلدىڭ بيۋدجەتىندە جولداۋداعى پرەزيدەنت تاپسىرمالارىن ورىنداۋعا 1,6 تىريلليون تەڭگە قاراستىرىلعان. ءبىرىنشى كەزەكتە مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنىڭ، مۇعالىمدەردىڭ ەڭبەكاقىسىن كوتەرۋ، شاعىن جانە ورتا بيزنەستىڭ نەسيە بويىنشا پايىزدىق ستاۆكاسىن سۋبسيديالاۋ، رەسپۋبليكالىق ماڭىزداعى جولداردىڭ قۇرىلىسى، «اۋىل - ەل بەسىگى» باعدارلاماسىنا، سونداي- اق باسقا دا باعىتتارعا ارنالعان شىعىستار ەسكەرىلگەن. بۇدان باسقا تاپسىرمالار تۇرعىسىندا مەملەكەتتىك ورگاندارمەن شىعىستار كولەمى ناقتىلانىپ جاتىر» ، - دەدى ق ر پرەمەر- ءمينيسترىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى.
بۇل تاپسىرمالاردى ورىنداۋ اياسىندا شىعىنداردى وڭتايلاندىرۋ قاجەت ەكەنى تۇسىنىكتى. سونىمەن قاتار بيۋدجەتكە قوسىمشا تۇسىمدەر كولەڭكەلى ەكونوميكانى تومەندەتۋ بويىنشا جۇمىستاردان قامتاماسىز ەتىلەدى. ايتپاقشى، ق ر قارجى ءمينيسترى ەرۇلان جاماۋبايەۆ پرەزيدەنت تاپسىرمالارىن ەسكەرە وتىرىپ، رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتكە تۇزەتۋلەر قاشان ەنگىزىلەتىنىن ايتتى.
«2020 -جىلدىڭ بيۋدجەتىنە ءتيىستى تۇزەتۋلەردى جاقىن ارادا دايارلاۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. شامامەن قىركۇيەك ايىنىڭ سوڭىندا جانە قازان ايىنىڭ باسىندا ماجىلىسكە ەنگىزەمىز. جولداۋدا قامتىلعان پرەزيدەنتتىڭ بارلىق تاپسىرمالارى بيىلدىڭ بيۋدجەتىندە جانە 2021-2023 -جىلدارداعى ءۇشجىلدىق بيۋدجەتتە ەسكەرىلەدى»، - دەدى مينيستر ۇكىمەت ۇيىندەگى باسپا ءسوز ءماسليحاتىندا.
كۆازيمەملەكەتتىك سەكتورداعى وزگەرىستەر مەملەكەت باسشىسى قاسىم- جومارت توقايەۆ شەنەۋنىكتەردى 25 پايىزعا قىسقارتۋ ماقساتى 2021 -جىلى شەشىلەتىنىن ايتقان بولاتىن. وسى ورايدا مەملەكەتتىك اپپارات پەن كۆازيمەملەكەتتىك سەكتور قىزمەتكەرلەرىن قىسقارتۋدى جەدەلدەتۋدى تاپسىردى. سايكەسىنشە، ولاردىڭ سانىن بيىل 10 پايىزعا، ال كەلەسى جىلى تاعى 15 پايىزعا قىسقارتىلادى. بۇل تۇرعىدا ق ر ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترى رۋسلان دالەنوۆ وڭتايلاندىرۋ شارالارى ناتيجەسىندە مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەر ەڭبەكاقىسى قانداي كولەمدە وسەتىنىن ايتتى. شتاتتىڭ ساندى وڭتايلاندىرۋ ىقشامداۋ مەن بيزنەس- پروتسەستەردى اۆتوماتتاندىرۋمەن قاتار جۇرەدى. سونىمەن قاتار، ءبىرقاتار باسقارۋشى بۋىندى قىسقارتۋ ۇسىنىلادى. وسى ورايدا ىنتالاندىرۋشى فاكتور رەتىندە تومەنگى بولىمدەردەگى قىزمەتشىلەردىڭ ەڭبەكاقىسى وسەتىنىن جەتكىزدى.
«وتكەن جىلى تومەنگى لاۋازىمداردىڭ ەڭبەكاقىسى 25 پايىزعا ارتقان ەدى. شاتاتتىق ساندى وڭتايلاندىرۋ ارقاسىندا ورتاشا ەسەپپەن ەڭبەكاقىنى تاعى 15 پايىزعا ارتتىرۋ مۇمكىندىگى بولادى»، - دەدى رۋسلان دالەنوۆ.
ايتا كەتەيىك، قارجى مينيسترلىگى كۆازيمەملەكەتتىك سەكتوردىڭ ساتىپ الۋلارى جونىندەگى زاڭ جوباسىن ازىرلەدى.
«كۆازيمەملەكەتتىك كاسىپورىنداردىڭ قاراجاتى مەملەكەتكە تيەسىلى، ياعني ونى ۇنەمدى ءارى ءتيىمدى پايدالانۋ - بارلىعىمىزدىڭ مىندەتىمىز. سوندىقتان ولاردىڭ ساتىپ الۋ جۇيەسىن مەملەكەتتىك ساتىپ الۋلار جۇيەسىنە بىرىزدەندىرىپ، جاقىنداتۋ كەرەك. «وسى تۇرعىدا قارجى مينيسترلىگى ءتيىستى كۆازيمەملەكەتتىك سەكتوردىڭ ساتىپ الۋلارى جونىندەگى زاڭ جوباسىن ازىرلەدى. ءقازىر زاڭ جوباسى ۇكىمەتتە قارالىپ جاتىر»، - دەدى قارجى ءمينيسترى ە. جاماۋبايەۆ.
مينيستر ءبىر- ەكى ايدا اتالعان قۇجات پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ قاراۋىنا ەنگىزىلەتىنىن ايتتى. بۇل زاڭ جوباسىنىڭ مەملەكەتتىك ساتىپ الۋدان وزگەشەلىكتەرى بار. سەبەبى كۆازيمەملەكەتتىك سەكتوردا كاسىپورىندار جۇمىس ىستەيدى، ونەركاسىپتەر بار، ول جەردە قارجىلىق ءارى بانكتىك وپەراتسيالار بار. وسى ورايدا مەملەكەتتىك فۋكتسيالارعا ۇقسامايتىن وپەراتسيالار بولعاندىقتان، زاڭ جوباسىندا ەرەكشەلىكتەر ەسكەرىلگەن. بۇل زاڭ جوباسىنىڭ نەگىزگى جاڭالىقتارىنا توقتالساق، بىرىنشىدەن، كۆازيمەملەكەتتىك سەكتوردىڭ بارلىق سۋبەكتىلەرىنە ساتىپ الۋدىڭ بىرەگەي ەرەجەلەرىن ورناتۋ قامتىلعان. ەكىنشىدەن، كۆازيمەملەكەتتىك سەكتور سۋبەكتىلەرىنىڭ ساتىپ الۋلارىنا قاتىستى مەملەكەتتىك باقىلاۋدى كۇشەيتۋ جانە ولارعا قاتىستى اكىمشىلىك جاۋاپكەرشىلىكتى ورناتۋ بولادى. ۇشىنشىدەن، ساتىپ الۋدىڭ بارلىق راسىمدەرىن 100 پايىز ەلەكتروندى تاسىلگە اۋىستىرۋ (ەلەكتروندى شارتتار، جۇمىستىڭ ورىندالۋى جونىندەگى ەلەكتروندى اكتىلەر، ەلەكتروندى شاعىمدانۋ، كامەرالدى باقىلاۋ جانە ت. ب) . قاراستىرىلعان.
