تەز قارتايۋعا اكەلەتىن تاعامدار
يسپانيانىڭ ناۆاررا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ عالىمدارى عالىمدارى 20 جىلعا سوزىلعان زەرتتەۋدىڭ ارقاسىندا وسىنداي تۇجىرىمعا كەلدى. زەرتتەۋ ناتيجەسىن جاريالاعان - American Journal of Clinical Nutrition عىلىمي جۋرنالى.
يسپان عالىمدارى زەرتتەۋدى 1999-2018 -جىلدار ارالىعىندا جاساعان. زەرتتەۋ تاماقتانۋ ادەتىنىڭ ارتەريالدى قىسىم، ديابەت، سەمىرۋ مەن جۇرەك- قان اۋرۋلارىنا تيگىزەتىن اسەرىن انىقتاۋ ماقساتىندا قۇرىلعان SUN Project جوباسى اياسىندا ۇيىمداستىرىلعان. عالىمدار 51-91 جاس ارالىعىنداعى 886 ادامنىڭ اس جەۋ، تاعام تۇتىنۋ ادەتىن، ونىڭ اعزا دنك- سىنا تيگىزەر اسەرىن جيىرما جىل بويى باقىلاعان.
ادام د ن ك- سىندا، حروموسومالاردىڭ تۇيىقتالعان جەرىندە تەلومەر بولادى. ولار د ن ك- نى زاقىمدانۋدان قورعايدى. ال تەلومەر قىسقارعان سايىن جاسۋشاعا كوپ زاقىم كەلەدى دە، ادامنىڭ بيولوگيالىق قارتايۋى تەز جۇرەدى.
زەرتتەۋ بارىسىندا ۋلتراوڭدەلگەن تاعام ونىمدەرىنىڭ (ءتاتتى سۋسىن، ءتۇرلى قوسپا ارالاستىرىلعان ەت ونىمدەرى، كونسەرۆانتتار، قانتى مەن مايى كوپ تاعامدار) تەلومەرگە كەرى اسەرى كوپ بولاتىنى انىقتالدى. كۇنىنە ءۇش پورتسيادان كوپ زياندى تاعام جەگەن رەسپوندەنتتەردىڭ (تاجىريبە جاسالعان ادامدار) تەلومەرى مۇنداي تاعامداردان باس تارتقانداردىكىنەن 20 پايىز قىسقا بولىپ شىققان.
عالىمداردىڭ ايتۋىنشا، اعزاعا تۇسكەن زياندى تاعام ادام يممۋنيتەتىن السىرەتىپ، اعزانىڭ ءوزىن- ءوزى قالپىنا كەلتىرۋ قابىلەتىنە كەدەرگى كەلتىرەدى. ال جاسۋشا جاڭارماعان سوڭ، اعزا دا تەز قارتايادى. ونىڭ ۇستىنە، زياندى تاعام جەيتىندەردىڭ كوبى سالاۋاتتى ءومىر سالتىن ۇستانبايدى. سپورتپەن، دەنە قيمىلىمەن اينالىسپاعانداردىڭ دا اعزا تەلومەرى تەز قىسقاراتىن كورىنەدى.
ايتا كەتكەنىمىز ءجون، ۋلتراوڭدەلگەن ونىمدەر دەگەنىمىز - ازىق- تۇلىك پەن جەمىس- جيدەكتىڭ وندىرىستىك وڭدەۋدەن وتكەن، تابيعي قاسيەتى جوعالعان، جاڭاشا تۇرگە ەنگەن، ءدامى وزگەرگەن تاعام ونىمدەرىن ايتادى. بۇعان تەز دايىندالاتىن كەسپە، قانتى مەن مايى، قوسپالارى كوپ تاعامدار، ءتاتتى، گازدالعان سۋسىندار، شوكولود سىندى جالپى ءتاتتى تاعامدار، مۇزدالعان، جارتىلاي دايىن تاعامدار، وڭدەلگەن نان ونىمدەرى جاتادى.
