ءوزىن- ءوزى جۇمىسپەن قامتىعاندارعا جاڭاشا قولداۋ قاجەت - نۇرداۋلەت ورازحانوۆ
«ستاتيستكالىق كوميتەت دەرەكتەرىنە سايكەس، ەلىمىزدە ءوزىن- ءوزى جۇمىسپەن قامتىعاندار سانى - 2 ميلليون 100 مىڭ ادام. ياعني جالپى ەڭبەككە جارامدى تۇرعىنداردىڭ 40 پايىزىن قۇرايدى. سول 2 ميلليون 100 مىڭ ادامنىڭ 800 مىڭى - ەڭبەك كەلىسىمى جوق جالدامالى جۇمىسشىلار. ال 700 مىڭى - جۇمىسسىزدار. 600 مىڭى - ءوزىن- ءوزى جۇمىسپەن قامتىعاندار، ياعني تۇراقتى تابىسى جوقتار. بۇگىن ءبىز دوڭگەلەك ۇستەلدە وسى سوڭعى كاتەگورياعا توقتالامىز. بۇل ساناتقا ءۇي قىزمەتكەرلەرى، بالا كۇتۋشىلەر، پاتەر جوندەۋشىلەر، ارلەۋ جۇمىسىن جاسايتىن قۇرىلىسشىلار، تاكسي جۇرگىزۋشىلەرى، سۇلۋلىق سالونى جۇمىسكەرلەرى جانە ت. ب. ازاماتتار جاتادى»، - دەدى ق ك ح پ نۇر- سۇلتان قالالىق كوميتەتىنىڭ ءبىرىنشى حاتشىسى نۇرداۋلەت ورازحانوۆ ەلوردادا وتكەن كەزدەسۋدە.
ونىڭ ايتۋىنشا، كارانتيندە كريزيستىڭ ۇزاققا سوزىلۋىنا بايلانىستى ەڭبەك نارىعى دەفورماتسيالاندى. جۇمىس ورىندارىنىڭ جابىلۋى، جۇمىسكەرلەردىڭ قىسقارۋى، قاشىقتان جۇمىس ىستەۋ، جارتىلاي جۇمىسپەن قامتۋ ءوزىن- ءوزى جۇمىسپەن قامتۋشىلار مەن جۇمىسسىزداردىڭ سانىن ارتتىردى.
«2001 -جىلى ءوزىن- جۇمىسپەن قامتىعاندار سانى 2 ميلليون 835 مىڭ بولسا، قازىر 2 ميلليون 100 مىڭدى قۇرادى. مۇندا ستاتيستيكانىڭ جاقسارۋى، ءوزىن- ءوزى جۇمىسپەن قامتىعاندار سانىنىڭ ازايۋى - جەكە كاسىپكەر رەتىندە ولاردى راسىمدەۋ مەن جالدامالى جۇمىسشى رەتىندە تىركەۋمەن بايلانىستى دەپ ويلايمىز. بۇل ستاتيستيكاعا سەنۋگە بولمايدى. كارانتيننەن كەيىنگى جاڭا جاعدايلارعا بايلانىستى جاسىرىن جۇمىسسىزدىق ءوسىپ جاتىر. 2019 -جىلدىڭ بەيرەسمي جۇمىس ىستەپ جاتقانداردىڭ قىزمەتىن زاڭداستىرۋ ماقساتىندا - ءبىرىڭعاي جيناقتىق تولەم جۇيەسى (ب ج ت) ەنگىزىلدى. دەگەنمەن، بيىلعى مامىر ايىندا بجت بويىنشا جارنا بىرنەشە ەسە تومەندەگەنىن بايقادىق. مىسالى، ءساۋىر ايىندا ب ج ت تولەگەندەر سانى 3 ميلليون اسسا، مامىر ايىندا - 317 مىڭ ازامات تولەگەن. سول سياقتى ب ز ج ق بويىنشا زەينەتاقى جارناسى ءساۋىر ايىندا 11 تىريلليون 405 ميلليارد تەڭگەنى قۇراسا، 1 -ماۋسىمدا - 11 تىريلليون 388 ميلليارد قۇراپ، 17 ميللاردقا ازايعان. ياعني، وزدەرىڭىز كورىپ وتىرسىزدار، كارانتين ۋاقىتىندا زەينەتاقىعا تولەنەتىن جارنالارى دا 17 ميللارد تەڭگەگە ازايعان»، - دەيدى سپيكەر. ءوزىن- ءوزى قامتىعان ازاماتتاردىڭ ءبىرىڭعاي زەينەتاقى جۇيەسىنە قاتىسپاۋى، مەد ساقتاندىرۋعا قاتىسپاۋى، زەينەتاقى جيناقتارىنىڭ ازدىعى بولاشاقتا ۇلكەن ماسەلەلەردى تۋدىرۋى مۇمكىن.
«جوعارىدا ايتىلعان ماسەلەلەردىڭ بارلىعى ازاماتتاردىڭ ەڭبەك ەتۋ قۇقىعىن قايتا قاراۋدى تالاپ ەتەدى. جۇمىسپەن قامتۋ جول كارتاسى سىندى باعدارلامالارعا ۇلكەن قاراجات بولىنەدى. ءبىراق بۇل باعدارلامالار قازىرگى تاڭدا جۇمىسسىزدىق ماسەلەلەرىن شەشۋشە قاۋقارسىز. كوبىنشە ۋاقىتشا جۇمىس ورىندارىن اشۋ ارقىلى حالىقتىڭ كوپ بولىگىن قامتۋدا. ساپادان گورى سانعا كوپ ءمان بەرىلەدى. جانە ەڭبەك نارىعىن وزگەرتۋگە ەش باعدارلامانىڭ ىقپالى جوق. سول سەبەپتى، جۇمىسپەن قامتۋ سالاسىنا مەملەكەت تاراپىنان جاڭا باعدارلامالار قاجەت. جانە باستى نازاردى ءوزىن- ءوزى جۇمىسپەن قامتۋشىلارعا اۋدارۋىمىز كەرەك»، - دەيدى كوممۋنيستىك پارتيا وكىلى.
ءوزىن- ءوزى جۇمىسپەن قامتۋشىلاردىڭ كوپشىلىگى ساۋدا مەن كولىك قاتىناستارى جانە اۋىل شارۋاشىلىعىندا ەڭبەك ەتۋدە. وسى سالالاردا ەڭبەك ونىمدىلىگىن ارتتىرۋعا جۇيەلى شارالار قابىلدانۋى قاجەت.
«اشىقتىق جانە كاسىپكەرلىكتى ىنتالاندىرۋ شارالارى جۇرگىزىلۋى ءتيىس. ءوزىن- ءوزى جۇمىسپەن قامتۋشىلاردىڭ ءىس باستاۋلارىنا كومەكتەسۋ ارقىلى تۇراقتى جۇمىسپەن قامتۋ باستاماسى نازاردا بولۋى كەرەك. جانە بۇل ماسەلەلەر مەملەكەت تاراپىنان جۇيەلى شەشىلۋىن قاجەت ەتەدى. بۇل ماسەلەلەر - تەك ءبىر مينيسترلىكتىڭ قۇزىرەتىندە شەشىلەتىن ماسەلە ەمەس، جالپى ۇكىمەتتىڭ كۇش سالۋىن تالاپ ەتەدى. ءوزىن- ءوزى جۇمىسپەن قامتۋشىلارعا جاعداي جاساۋ ارقىلى ولاردىڭ قوسالقى شارۋاشىلىقتارىنىڭ جاقسارۋىنا ىقپال ەتەمىز. مىسالى مال شارۋاشىلىعىندا دايىن ونىمدەردى وتكىزۋگە قولايلى جاعداي جاساۋ ارقىلى تۇقىم مەن مال ازىعىمەن قامتاماسىز ەتۋ، تەحنيكامەن جابدىقتار ارقىلى كاسىپتىڭ العا باسۋىنا سەپتىگىمىزدى تيگىزەمىز»، - دەيدى ن. ورازحانوۆ.
