قازاقستاندا يت تالاستىرۋ تۋرنيرلەرىنە زاڭمەن تىيىم سالىنۋى مۇمكىن
بۇل تالاپقا يت تالاستىرۋدى كاسىپ ەتكەندەر قالاي قارايدى؟ ءداستۇرىمىزدى زەرتتەپ جۇرگەن ەتنوگرافتار نە دەيدى؟ بۇل تۋرالى قازاقستان ۇلتتىق ارناسى حابارلايدى.
«يت توبەلەستىرۋگە بايلانىستى نارازىلىقتار كەلىپ ءتۇسىپ جاتىر. وسىعان وراي، زاڭنىڭ ءتورتىنشى تارماقشاسىندا جانۋارلار اراسىندا توبەلەستىرۋدى، جانۋارلاردىڭ دەنساۋلىعىنا زاقىم كەلتىرەتىن سپورت تۇرلەرىنە تيىم سالۋ ماسەلەسى قاراستىرىلۋدا»، - دەدى ورمان شارۋاشىلىعى جانە جانۋارلار دۇنيەسى كوميتەتىنىڭ باسپا ءسوز حاتشىسى. ايان. مەيراش.
يت تالاستىرۋ ءۇردىسى ەلىمىزدە 90- جىلدارى باستالعان. قازىر دامىپ كەتكەنى سونشا، ارنايى الاڭدار سالىنعان. جۇلدەگە قوماقتى قارجى، كولىك تىگىلەدى. ءتىپتى، الەمدىك ءىرى جارىستار دا بىزدە وتەدى.
ءابدىراحمان سەيتجان وسىنداي سايىستاردى ۇيىمداستىرادى. ءوزى يت اسىرايدى. توبەتتەرى تالاي چەمپيون بولعان. ءقازىر قىركۇيەكتە وتەتىن ەل بىرىنشىلىگىنە دايىندالۋدا. ول يت تالاسقا تىيىم سالۋعا قارسى.
«مىسالى، ت م د چەمپيوناتى دەگەن بار. مىنا تارازدا ءوتىپ جاتىر. چەمپيونات مير دەگەن بار. شىمكەنتتە ءوتىپ جاتىر قازىر. چەمپيونات ەۆرازيا دەگەن بار، اقتوبەدە ءوتىپ جاتىر
ءبول ءوزىمىزدىڭ اتا كاسىبىمىز. توبەتتەردى تەستىلەپ تەكسەرۋ ول ءجۇرۋ كەرەك. ءبىزدى كورە المايتىندار «يتتەردى قورلاپ جاتىر»، «ويباي اناي يتتەردى ءبۇيتىپ جاتىر» دەپ جاتادى. ءيتتى ءبىز ەش ۋاقىتتا قورلامايمىز. بۇل ارادا ەرەجەمىز بار ءوزىمىزدىڭ. مىسالى، يت ءۇش رەت ءۇرىپ قويسا، ونى ارى قاراي قينامايمىز»، - دەيدى ءابدىراحمان سەيتجان - يت اسىراۋشى.
قانداي ەرەجە بولسا دا، يت توبەلەستىرۋ دۇرىس ەمەس. ەتنوگراف باعدات مۇپتەكە قىزى وسىلاي دەيدى. ونىڭ ايتۋىنشا، قازاقتىڭ سەرىگى بولعان توبەتتىڭ قادىرىن قىزىق ءۇشىن قاشىرماۋ كەرەك.
«تاريحي دۇنيەلەردە ەندى ەتنوگراف رەتىندە يتتەردىڭ توبەلەسىن وقىعان ەمەسپىن. ەش جەردەن دە ەستىگەن ەمەسپىز. بۇل قازاقتىڭ قۇرىپ كەتكەن، قۇرىپ بارا جاتقان بايىرعى يتتەرىن قالپىنا كەلتىرۋ دەگەن ءسوز ەمەس»، - دەيدى «قىران» فەدارتسياسى قوعامدىق قورىنىڭ اتقارۋشى ديرەكتورى باعدات مۇپتەكە قىزى.
«مۇندا باسكە اقشا تىگىلەدى. سوندىقتان، قالايدا جەڭىمپاز ءيتتى شىعارۋ ءۇشىن ولاردى ءبىر- بىرىمەن بۋدانداستىرادى. سونىڭ كەسىرىنەن ەرەكشە تۇقىمدار جويىلىپ جاتىر. قازاقتىڭ توبەتى دە ازايىپ كەتتى. ويتكەنى ءبارى پايدانى عانا ويلايدى»، - دەدى «قانسونار» اڭشىلار قاۋىمداستىعىنىڭ كينولوگى يننا نازارەنكو.
