قازاقستاندا بيولوگيالىق قارۋعا قاتىستى ەشقانداي جۇمىس جۇرگىزىلمەيدى
«شەتەلدىك جانە وتاندىق ب ا ق- تاردا قازاقستانداعى بيولوگيالىق باعىتتاعى زەرتحانالاردىڭ قىزمەتىنە قاتىستى جالعان اقپاراتتىڭ تارالۋى جيىلەپ كەتۋىنە بايلانىستى قالىڭ جۇرتشىلىقتىڭ نازارىنا كەلەسىنى جەتكىزۋ قاجەت دەپ سانايمىز. قازاقستان رەسپۋبليكاسى قارۋسىزدانۋدىڭ جاھاندىق پروتسەسىنىڭ جانە جاپپاي قىرىپ- جويۋ قارۋىن تاراتپاۋدىڭ بەلسەندى جاقتاۋشىسى، يادرولىق قارۋدى تاراتپاۋ تۋرالى شارتتىڭ (ي ا ق ت ش)، حيميالىق قارۋعا تىيىم سالۋ تۋرالى كونۆەنسيانىڭ (ح ق ت س ك)، باكتەريولوگيالىق جانە ۋىتتى قارۋعا تىيىم سالۋ تۋرالى كونۆەنتسيانىڭ (ب ۋ ق ك)، سوعىستا تۇنشىقتىرعىش، ۋلى نەمەسە باسقا گازدار مەن باكتەريولوگيالىق قۇرالداردى قولدانۋعا تىيىم سالۋ تۋرالى 1925 -جىلعى جەنيەۆا حاتتاماسىنىڭ جانە باسقا دا نەگىزگى حالىقارالىق قۇرالداردىڭ جاۋاپتى قاتىسۋشىسى بولىپ تابىلادى»، دەلىنگەن حابارلامادا.
مينيسترلىك قازاقستان ءوز موينىنا العان بارلىق حالىقارالىق مىندەتتەمەلەردى تولىق كولەمدە ورىنداپ جانە ءمىنسىز بەدەلىن ساقتايتىنىن جەتكىزدى. «ماگاتە جانە حيميالىق قارۋعا تىيىم سالۋ ۇيىمى تاراپىنان تۇراقتى ينسپەكسيالار جۇرگىزىلەدى جانە جىل سايىن باكتەريولوگيالىق جانە ۋىتتى قارۋعا تىيىم سالۋ تۋرالى كونۆەنسيا شەڭبەرىندە ەرىكتى ەسەپتەر بەرىلەدى. بيولوگيالىق قاۋىپسىزدىك ماسەلەلەرى ۇلتتىق قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋدىڭ جالپى جۇيەسىنىڭ ماڭىزدى بولىگى بولىپ تابىلادى. وكىنىشكە وراي، قازاقستاننىڭ اۋماعىندا ادام مەن جانۋارلار ءۇشىن قاۋىپتى جۇقپالى اۋرۋلاردىڭ ءبىرقاتار تابيعي وشاقتارى بار، ونىڭ ىشىندە وبا، تۋليارەميا، برۋتسەللەز جانە تاعى باسقالارى. بۇل ق ر تۇرعىندارىنىڭ دەنساۋلىعىن قورعاۋدى قامتاماسىز ەتۋ بويىنشا وندىرىستىك- زەرتتەۋ ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋدىڭ ەرەكشە ماڭىزدىلىعىن ايقىندايدى. سوناۋ 1948 -جىلى قازاقستاندا ورتا ازيالىق وباعا قارسى عىلىمي- زەرتتەۋ ينستيتۋتى قۇرىلعان بولاتىن. قازىر بۇل الماتى قالاسىنداعى م. ايقىمبايەۆ اتىنداعى اسا قاۋىپتى ينفەكسيالار ۇلتتىق عىلىمي ورتالىعى بولىپ تابىلادى. وسى جىلدار ىشىندە وتاندىق عىلىمي مەكتەپ قۇرىلدى جانە بىرەگەي زەرتتەۋلەر جۇرگىزىلدى»، دەلىنگەن حابارلامادا.
سىرتقى ساياسات ۆەدومستۆونىڭ مالىمەتىنشە، م. ايقىمبايەۆ اتىنداعى اسا قاۋىپتى ينفەكسيالار ۇلتتىق عىلىمي ورتالىعى جانىندا ورتالىق رەفەرەنتتىك زەرتحانانى (ورز) سالۋ بيولوگيالىق قاۋىپسىزدىكتى، ۇلتتىق عىلىمي جانە وندىرىستىك الەۋەتتى نىعايتۋدىڭ باستى قۇرالدارىنىڭ ءبىرى بولعان.
«و ر ز قازاقستان مەن ا ق ش اراسىنداعى جاپپاي قىرىپ- جويۋ قارۋىنىڭ ينفراقۇرىلىمىن جويۋ تۋرالى اتقارۋشى كەلىسىم شەڭبەرىندە قۇرىلدى. قارجىلاندىرۋ قازاقستان، بەلارۋس، رەسەي، ۋكراينادا جاپپاي قىرىپ- جويۋ قارۋىن تاراتپاۋ رەجيمىن نىعايتۋعا ەلەۋلى ۇلەس قوسقان ناننا- لۋگارا باعدارلاماسى بويىنشا ا ق ش قورعانىس مينيسترلىگى ارقىلى جۇرگىزىلدى. زەرتحانا 2 جانە 3 دەڭگەيدەگى بيوقاۋىپسىزدىك جاعدايى بار 4 قاباتتى عيمارات بولىپ تابىلادى. ورز قازاقستان رەسپۋبليكاسىنا تيەسىلى جانە قازىرگى ۋاقىتتا تەك رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن قارجىلاندىرىلادى. ونىڭ قىزمەتكەرلەرىنىڭ بۇكىل شتاتى تەك وتاندىق مامانداردان قۇرالعان. و ر ز جۇرگىزەتىن كەز كەلگەن جۇمىس ق ر دەنساۋلىق ساقتاۋ، ءبىلىم جانە عىلىم، اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىكتەرىنىڭ باقىلاۋىندا. ونىڭ قىزمەتى قازاقستانداعى بيولوگيالىق قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋگە، ىرگەلى جانە قولدانبالى عىلىمي- زەرتتەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋگە باعىتتالعان»، دەلىنگەن حابارلامادا.
س ءى م ەلىمىزدە بيولوگيالىق قارۋعا قاتىستى ەشقانداي جۇمىس جۇرگىزىلمەيتىن اتاپ ءوتتى. «قازاقستاندا بيولوگيالىق قارۋعا قاتىستى ەشقانداي جۇمىستار جۇرگىزىلمەيتىنىن، باسقا مەملەكەتتەرگە قارسى زەرتتەۋلەر جۇرگىزىلمەيتىنىن جاۋاپكەرشىلىكپەن مالىمدەيمىز. ورز قازاقستاننىڭ عىلىمي الەۋەتىن ايتارلىقتاي نىعايتتى، زەرتتەۋ قاۋىپسىزدىگىن ارتتىردى. مۇنداي جوعارى تەحنولوگيالىق وبەكتىلەردىڭ بولۋى مەملەكەتتىڭ دامۋ دەڭگەيىن جانە ونىڭ بيولوگيالىق قاتەرلەرگە جەدەل دەن قويۋ قابىلەتىن كورسەتەدى. قازىر ق ر دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسى COVID-19 ىندەتىنە قارسى كۇرەسكە جۇمىلدىرىلعان كەزدە، و ر ز اۋرۋدىڭ تارالۋ قارقىنىن تومەندەتۋگە ءوزىنىڭ ماڭىزدى ۇلەسىن قوسۋدا. زەرتحانادا جاڭا ينفەكسيانى انىقتاۋ ءۇشىن وتاندىق تەست- جۇيەلەر ازىرلەندى. قازاقستان بيولوگيالىق قاۋىپتەردىڭ ترانسشەكارالىق سيپاتىن ەسكەرە وتىرىپ، حالىقارالىق ىنتىماقتاستىققا، ونىڭ ىشىندە ورز بازاسىندا ىقپالداسۋعا دايىن. باكتەريولوگيالىق جانە ۋىتتى قارۋعا تىيىم سالۋ تۋرالى كونۆەنتسيانىڭ شەڭبەرىندە بيولوگيالىق قىزمەتتى ۆەريفيكاتسيالاۋ جانە مونيتورينگىلەۋ جونىندەگى زاڭنامالىق مىندەتتەۋشى قۇجاتتى قابىلداۋعا دايەكتى تۇردە اتسالىسۋدامىز. كەز كەلگەن بيولوگيالىق قاۋىپ الەمگە تەز تارالۋى مۇمكىن جاھاندانۋ جاعدايىندا، اشىق جانە سىندارلى مەملەكەتارالىق ءوزارا ءىس- قيمىل جاۋاپتى ارەكەتتىڭ نورماسىنا اينالۋى ءتيىس»، دەلىنگەن حابارلامادا.
