ارباعا تاڭىلعان اياگوزدىك سۋرەتشى الەم نازارىن اۋداردى
جالىنداعان جاس شاعىندا مۇگەدەك ارباسىنا تاڭىلعان ول اعاشتان ويىپ سالىنعان تۋىندىلارىمەن الەم نازارىنا ىلىككەن. ماسكەۋدە وتكەن «بىتىمگەر» بۇكىلالەمدىك اليانسىندا حالىقارالىق ۇيلەستىرۋ كەڭەسىنىڭ شەشىمىمەن «دارىن جانە قابىلەت» كۇمىس مەدالىمەن ماراپاتتالعانى بۇعان بىردەن ءبىر دالەل. قازاقپارات تىلشىسىنە سۋرەتشىمەن حابارلاسىپ، سۇحباتتاسۋدىڭ ءساتى ءتۇستى.
- قاليبەك ىشپەكباي ۇلى، ءسىزدىڭ قيلى تاعدىرىڭىز جايلى ەلىمىزدە 1986 -جىلى «دياگنوز» اتتى فيلم تۇسىرىلگەنىن بىلەمىز. وسى اتاۋمەن كىتاپ تا جارىق كورگەن. باسىڭىزعا تۇسكەن تاعدىردىڭ سىناعىن ءوز اۋزىڭىزدان ەستىسەك.
- 12 جاسىمدا اياعىمدا ءدىرىل پايدا بولعان ەدى. ەم- دوم قابىلداۋ ءۇشىن الماتى قالاسىنا باردىق. مەنى قاراعان دارىگەردىڭ تەرىس دياگنوز قويىپ جىبەرگەنىن ارتىنان بىلدىك قوي. وسىنىڭ سالدارىنان ماعان ءبىر ەمەس بىرنەشە مارتە وتا جاسالىپ، 21 جاسقا تولعاندا مۇگەدەك بولىپ قالدىم. وزىممەن شامالاستار قىدىرىپ، كينوعا، بي كەشىنە بارىپ جۇرگەندە، مەن ۇيدە ءتورت قابىرعاعا تەلمىرىپ وتىرۋعا ءماجبۇر بولدىم. اتا- اناما ءبىر شەلەك سۋ تاسىپ بەرە المايتىنداي كۇيگە تۇسكەنىم جانىما قاتتى باتتى. ەمدەلۋ ءۇشىن تالاي جەرگە بارىپ كوردىك. ءبىراق ودان ەش ناتيجە شىقپادى. ءبارى العاش قاراعان دارىگەردىڭ دۇرىس دياگنوز قويماي، وتا جاساۋىنىڭ كەسىرىنەن بولعان. سويتسەك، 4 -جىلدىق سانيتارلىق- گيگيەنالىق مامان دايارلايتىن وقۋ ورنىن ءتامامداعان سول اق حالاتتى مۇلدە حيرۋرگ بولماي شىقتى. مۇنى بىلگەنىمدە 1983 -جىلى كەك قايتارۋ ءۇشىن شولاق مىلتىق ساتىپ الىپ، اكەم سىيلاعان كولىكپەن الماتىعا اتتاندىم. دارىگەرگە حات جازىپ سويلەسكىم كەلەتىندىگىن جەتكىزىپ، كەزدەسەتىن جەردى بەلگىلەدىم. ماعان قاراي كۇلىمدەپ كەلە جاتقان ونى كورگەنىمدە، زىعىردانىم قايناپ كەتتى. لەزدە قولىما اتىس قارۋىن الىپ، وق اتتىم. ماقساتىم - ءولتىرۋ ەمەس، ءوزىم سياقتى مۇگەدەك قىلۋ ەدى. سوندىقتان ونىڭ ومىرتقا تۇسىن كوزدەدىم. دەسە دە دارىگەر جەڭىل جاراقات الىپتى. ال مەنىڭ ءىسىم سوتقا جونەلتىلىپ، 3 جىلعا باس بوستاندىعىنان شەكتەۋ جازاسى تاعايىندالعان ەدى.
- اعاشتى ويىپ سۋرەت سالۋدى قاشان باستادىڭىز؟
- مۇمكىندىگىم شەكتەلسە دە تىرشىلىكتەن كۇدەر ۇزبەۋگە تىرىستىم. ماسكەۋدەگى ونەر ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ فوتوكينەماتوگرافيا بولىمشەسىن سىرتتاي ءبىتىردىم. وسىدان كەيىن فوتوونەر سالاسىندا ەڭبەك ەتىپ، ءناپاقامدى تاۋىپ وتىردىم. مەنىڭ ومىرىمە شۋاق سىيلاعان جان جارىم - ايگۇل. ءاردايىم مەيىرىمىن توگىپ، قولداۋ ءبىلدىرىپ كەلەدى. ەكەۋىمىزدىڭ ءبىر ۇلىمىز بار. مەن ءۇشىن جانۇيام - ءومىردىڭ اجارى، باقىتتىڭ كاۋسارى. 1997 -جىلى اعاشقا بەدەرلەپ ويىپ سۋرەت سالۋمەن اينالىسا باستادىم. كەيىننەن وسى ونەر ارقىلى حالىقارالىق دارەجەدەگى ماراپاتقا يە بولاتىنىمدى ەش سەزگەنىم جوق. شىنىمدى ايتسام، تۋىندىلارىمدى جۇرتتىڭ تالقىسىنا شىعارار الدىندا كوپ ويلاندىم. مەنىڭ شىعارماشىلىعىما حالىقتىڭ قانداي باعا بەرەتىندىگى جۇمباق بولدى. فوتوسۋرەتكە ءتۇسىرۋ ءۇشىن تالاي جەردى كەزۋىڭ كەرەك، ال مەن مۇگەدەك ارباسىمەن قالاي ساياحاتتاي الامىن؟ سوندىقتان اعاشتى قاشاپ سۋرەت سالۋعا دەن قويدىم. جاڭاعى ايتقان ماراپاتقا توقتالساق، 2009 -جىلى ماسكەۋدە وتەتىن بايقاۋ جايلى ەستىپ، سۋرەتتەرىمدى ۇسىنىپ كورگەن ەدىم. اراعا ءبىراز ۋاقىت سالىپ، ۇيىمداستىرۋشىلار ماعان حابارلاسىپ، جۇلدەلى بولعانىمدى ايتتى. وسىلايشا رەسەي ەلىنىڭ استاناسىنا اتتانىپ «بىتىمگەر» بۇكىلالەمدىك اليانسىندا حالىقارالىق ۇيلەستىرۋ كەڭەسىنىڭ شەشىمىمەن «دارىن جانە قابىلەت» كۇمىس مەدالىمەن ماراپاتتالدىم. 2010 -جىلى ارگەنتينادان مەنىڭ ەلەكتروندى پوشتاما: «قۇرمەتتى قاليبەك ىشپەكباي ۇلى، ءسىزدىڭ جۇمىسىڭىزدى يسپان، اعىلشىن، فرانتسۋز تىلدەرىندە جارىق كورەتىن كىتاپقا شىعارۋعا رۇقسات بەرۋىڭىزدى سۇرايمىز» دەلىنگەن حات كەلدى. بۇل ۇسىنىسقا قۋانا كەلىستىم. كەيىننەن سۋرەتتەرىم شەتەلدىك جۋرنالداردا، ءار ءتۇرلى سايتتاردا جارىق كورە باستادى.
- ءبىر كارتيناعا ورتا ەسەپپەن قانشا ۋاقىت جۇمسايسىز؟
- ءبىر تۋىندىعا ورتا ەسەپپەن 1 ايعا جۋىق ۋاقىت كەتەدى. كەيدە ودان دا كوپ ۋاقىت جۇمساۋ قاجەت. سۋرەتتەردى سالۋدا قاراعاي اعاشىن قولدانامىن. مىقتىلىعىمەن ەرەكشەلەنەتىن بۇل اعاشتى ويىپ كەسكىندەۋ وڭاي شارۋا ەمەس. بۇل ءۇشىن سابىرلىلىق پەن ەپتىلىك كەرەك.
- تۋىندىلارىڭىزعا كوبىنەسە قانداي تاقىرىپتاردى ارقاۋ ەتەسىز؟
- تاڭدايتىن تاقىرىپتارىم سان الۋان. ءبىراق نەگىزىنەن اڭىز- ەرتەگىلەر، الەمدىك مادەنيەت مەن تاريح ساتتەرى كارتينالارىمدا كورىنىس تابادى. فيلوسوفيالىق وي قوزعايتىن سۋرەتتەرىم دە از ەمەس. مەنىڭ عالامتورداعى سايتتارعا جاريالاعان تۋىندىلارىمدى كورگەن جاندار جىلى لەبىزدەرىن ءبىلدىرىپ جاتادى.
- الداعى جوسپارلارىڭىز قانداي؟
- اللا ءساتىن سالسا ءالى ءبىراز تۋىندىلارىم دۇنيەگە كەلەر. ءبىراق ازىرگە ءوزىمنىڭ جەكە شەبەرحانام بولماي تۇر. شىعارماشىلىعىمدى شىڭداي ءتۇسۋ ءۇشىن بيلىك تاراپىنان قانداي دا ءبىر قولداۋ كورسەتىلسە نۇر ۇستىنە نۇر بولار ەدى.
سۇحباتىڭىزعا كوپ راقمەت!
اۆتور: تالعاتجان مۇحامەتبەك ۇلى
