ورفوگرافيالىق سوزدىك: ازاپ پا، مازاق پا؟

ءالقيسسا، سوزدىكتە شەت تىلدەن ەنگەن، تار ءورىستى سوزدەر وتە كوپ بەرىلگەن: اللوپاتريا (بيول.)؛ اللوتروپيا؛ الۆەكوككوز (مەد.)؛ الپاپكا (زوول.)؛ الپارم (ەكون.)؛ الپينيادا (سپورت.)؛ التەراتسيا (مۋز.)؛ التيمەتر؛ اليۋمينات (حيم.)؛ اليۋمينوتەرميا؛ اميلوپەكتين (حيم.)؛ امينوپەپتيدازا (حيم.)؛ اممونال؛ امپەلوگرافيا (بيول. )، ت. ت.

ول سوزدەرگە قوسىمشالار قالاي جالعاناتىنى كورسەتىلمەگەن، قازاق ءتىلىنىڭ زاڭدىلىقتارىنا سايكەس وزگەرتىلمەگەن. ورىس ءتىلى ارقىلى ەنگەن مۇنداي شەت سوزدەردىڭ جازىلۋى ورىس تىلىندەگى ورفوگرافيالىق سوزدىكتەردەن-اق قاراپ الۋعا بولاتىن ەدى. ياكۋت ءتىلىنىڭ ون بەس تومدىق تۇسىندىرمە سوزدىگىندە دە، ورفوگرافيالىق سوزدىگىندە دە يگەرىلمەگەن ورىس سوزدەرى بەرىلمەپتى. ول جاقتاعى عالىمدار قازاق زەرتتەۋشىلەرىنىڭ سوزدىكتەرىنە ورىس سوزدەرىن سونشا كوپ توعىتقانىنا قايران قالادى ەكەن.

سوزدىك قۇراستىرۋشىلار ءبىرقاتار شەت تىلىنەن ەنگەن سوزدەرگە قوسىمشا قالاي جالعاناتىنىن كورسەتكەن. الايدا وندا قانداي نورما باسشىلىققا الىنعانىن ءتۇسىنۋ مۇمكىن ەمەس. مودەل ءبىر بولعانمەن، قوسىمشا بىردە جۋان، بىردە جىڭىشكە بەرىلگەن: -وگ/-ۋگ، -وك/-ۋك بۋىنىنا بىتكەن يوگ، بلوك، بۋك، كاۋچۋك، بامبۋك، نوۋتبۋك، ت. س. س. سوزدەرگە قوسىمشا جۋان جالعانسا، انەستەزيولوگ، انتروپولوگ، ارحەولوگ، استرولوگ، باكتەريولوگ، بيولوگ، ت. ب. سوزدەرگە قوسىمشا جىڭىشكە جالعانعان.

-وگ/-ۋگ، -وك/-ۋك بۋىنىنا بىتكەن سوزدەرگە قوسىمشا كوبىنە جىڭىشكە جالعانعان. الايدا پرولوگكە، پسيحولوگكە، سەيسمولوگكە، ستوماتولوگكە، تەكستولوگكە، فيلولوگكە، ەمبريولوگكە، ت. س. س. تۇرىندە ايتىلمايدى عوي. سوندا سوزدىك قۇراستىرۋشىلار نەنى باسشىلىققا العان؟ جىڭىشكەلىك بەلگىسىنە اياقتالعان سوزدەرگە دە قوسىمشا بىردە جىڭىشكە، بىردە جۋان جالعانعان: گوسپيتالدىق، كۆادرۋپولدىك، كورولدىق، نيۆالدىق، مودالدىق، مودەلدى، مودۋلدىك، مورالدىق، اۆيامودەلشى، نيۆالدىق، اۆتوموبيلشى، رويالشى، فەستيۆالدىق، تابەلشى، ت. س. س. ورفوگرافيالىق ەرەجەنى دايىنداۋ، كوپشىلىكتى دۇرىس جازۋعا شاقىراتىن سوزدىكتە مۇنداي ءارالۋاندىق، شالاعايلىق بولماۋعا ءتيىس.

قازىرگى كەزدە تىلىمىزدە ابيتۋريەنت ءسوزىنىڭ بالاماسى رەتىندە تالاپكەر، ارحيپەلاگ - توپارال، جيراف - كەرىك، انتيتەزا - شەندەستىرۋ، اورتا - قولقا، ارتەريا - كۇرەتامىر، ەرا - ءداۋىر، ارگۋمەنت - دايەك، وبسەرۆاتوريا - راسىتحانا، پلانەتا - عالامشار، ارتيست - ءارتىس، ت. س. س. سوزدەردىڭ قازاقشا بالاماسى ابدەن تۇراقتانىپ قالعانمەن، سوزدىكتە ورىس تىلىندەگى بالاماسى بەرىلگەن.

سوزدىكتە كۇشەيتكىش بۋىن ۇستەلۋ ارقىلى جاسالعان سوزدەر، قايتالاما قوس سوزدەر شامادان تىس كوپ بەرىلگەن. مۇنداعى اپ-اشىق، ءاپ-ءازىر، باپ-بالعىن، بەپ-بەكەر، ءبوپ-بولەك، بۇپ-بۇيرا، قۇپ-قۇپتاپ، نىپ-نىق، سەپ-سەرگەك، ءسۇپ-سۇيرىك، سىپ-سىپايى، تاپ-تايقى، تاپ-تايىز، شوپ-شوشاق، شۇپ-شۇناق، شۇپ-شۇڭعىل، ءىپ-ءىرى، ت. س. س.

سوزدەر جاساندى، دۇرىس سويلەگەن ادام بۇل سوزدەردى قولدانبايدى. سوزدىك قۇراستىرۋشىلار قوس ءسوز بولا المايتىن بىرلىكتەردى دە قوس ءسوز رەتىندە بەرگەن:

اۋىزدان-اۋىزعا تاراۋ؛ قولدان-قولعا؛ قولى-قولىنا جۇقپاۋ؛ ىننەن-ىنگە تىعىلۋ؛ قاز-قالپىندا؛ قاننەن-قاپەرسىز؛ انىقتان-انىق؛ وزىمەن-ءوزى؛ وزىنەن-ءوزى؛ وزىنە-ءوزى؛ باستان-اياق؛ بەكەردەن-بەكەر؛ بوستان-بوس؛ بوستان-بوسقا؛ ءبىردى-بىرگە، ءبىردى-بىرگە سوعۋ؛ بىرىمەن-ءبىرى؛ ءبىرىن-ءبىرى؛ بىرىنە-ءبىرى؛ بىرىنەن-ءبىرى؛ جىلدان-جىلعا؛ كۇننەن-كۇنگە؛ جالعىزدان-جالعىز؛ كۇناسىزدان-كۇناسىز؛ جالعىزدان-جالعىز؛ كوپتەن كوپ، ت. س. س. بۇل ورايدا سوزدىك قۇراستىرۋشىلار بىردەي سوزدەرمەن كەلگەن تىركەستەردى قوس ءسوز رەتىندە تانىعان.

الايدا قوس ءسوزدىڭ وزىندىك بەلگىلەرى بار. باسقاسىن بىلاي قويعاندا، قوس ءسوز سويلەمنىڭ ءبىر عانا مۇشەسى بولادى. ال تىركەستەر ءارتۇرلى مۇشە بولا بەرەدى. اۋىزدان اۋىزعا دەگەن سويلەمدى الار بولساق، اۋىزدان - قايدان (پىسىقتاۋىش)، اۋىزعا - قايدا (پىسىقتاۋىش)؛ ىننەن ىنگە تىعىلدى: ىننەن (قايدان؟) ىنگە (قايدا؟)؛ وزىنە ءوزى سەنبەدى: وزىنە - كىمگە (تولىقتاۋىش)، ءوزى - كىم (باستاۋىش)؛ ت. س. س. ال قوس ءسوزدىڭ قۇرامىنداعى سوزدەر جەكە-جەكە سۇراقتارعا جاۋاپ بەرمەيدى، ءارتۇرلى سويلەم مۇشەسى بولمايدى، تۇتاسىمەن سويلەمنىڭ ءبىر عانا مۇشەسى بولادى: اۋىل-اۋىلعا (قايدا؟) باردى؛ ءۇيدى-ۇيىنە (قايدا؟) تارادى؛ ت. س. س.

كەيدە ەكى نە بىرنەشە سوزدەن قۇرالعان تىركەس تە ءبىر سۇراققا جاۋاپ بەرۋى مۇمكىن: قازاقستان رەسپۋبليكاسى (نە؟)، ەلدى مەكەندى (نەنى؟) ارالادى، ت. س. س.

ولار دا سويلەمنىڭ ءبىر عانا مۇشەسى بولادى. سول سياقتى قۇردان-قۇر؛ قاننەن-قاپەرسىز؛ جالعىزدان-جالعىز؛ كۇناسىزدان-كۇناسىز؛ جالعىزدان-جالعىز؛ انىقتان-انىق؛ كوبىنە-كوپ، كوپتەن-كوپ؛ قاز-قالپى؛ قاز-قالپىندا؛ ت. س. س. تىركەستەر سويلەمنىڭ ءبىر عانا مۇشەسى بولعانمەن، قوس ءسوز بولمايدى. سوزدىكتە وسىنداي اركەلكىلىكتەر بولعاندىقتان، قازىرگى كەزدە كوپشىلىك الدىن-الا، كەز-كەلگەن، كوڭىل-كۇي تۇرىندە جازاتىن بولدى. سەبەبى دىبىستارى، بۋىندارى ۇقساس بولعاندىقتان، سوزدەردىڭ اراسىنا دەفيس قويا سالادى.

سوزدىكتە استا-توك، ازاردا-بەزەر؛ بولاردا-بولماي؛ قوياردا-قويماي؛ ۋدا-شۋ؛ ۇردا-جىق؛ اشتا-جاپ؛ سارتتا-سۇرت؛ شارتتا-شۇرت؛ ت. س. س. سوزدەر قوس ءسوز رەتىندە بەرىلگەن. دۇرىسىندا، كەلتىرىلگەن بىرلىكتەردىڭ ەشقايسىسى قوس ءسوز بولا المايدى. ءاۋ باستا ۋ-شۋ، از-از، ازار-بەزەر؛ سارت-سۇرت؛ شارت-شۇرت؛ ت. س. س. سوزدەر قوس ءسوز بولعان، سول سەبەپتى بۇل سوزدەردىڭ دەفيس ارقىلى جازىلۋى دۇرىس. الايدا ءوزارا ماندەس، قۇرىلىمداس سوزدەردىڭ اراسىنا دا، دە شىلاۋى تۇسكەن كەزدە ولار قوس ءسوز بولماي قالادى.

سول سياقتى اس، توك؛ ۇر، جىق؛ كەل، كەت؛ بولار، بولماي؛ قويار، قويماي؛ اش، جاپ؛ ت. س. س. ەتىستىكتەرى دە ءوزارا قۇرىلىمداس، انتونيمدەس، بولىمدى-بولىمسىز تۇلعادا كەلگەن. قاتار، جارىسا ورىندالعان ءىس-ارەكەتتى ءبىلدىرۋدىڭ ناتيجەسىندە ولاردىڭ اراسىنا ىڭعايلاس ءماندى جالعاۋلىق شىلاۋ ءتۇسىپ، تىركەس تۇزگەن: اس تا توك؛ ۇر دا جىق؛ كەل دە كەت؛ بولار دا بولماي؛ قويار دا قويماي؛ اش تا جاپ؛ ت. س. س. سوندىقتان ولاردى قوس سوزبەن شاتاستىرۋعا بولمايدى.

سوزدىك قۇراستىرۋشىلار بىرەسە قوس ءسوز، بىرەسە بىرىككەن ءسوز، بىرەسە تىركەس تۇرىندە بەرگەن بىرلىك كوپ: پارا-پار؛ پاراپار (475-ب.)؛ قان جوسا بولۋ (355-ب.)؛ قان-جوسا (356-ب.)؛ جەر جاھان (262-ب.)؛ جەر-جاھان (268-ب.)؛ شاڭ توزاڭدارى (633-ب.)؛ شاڭ-توزاڭ (634-ب.)؛ ت. س. س. سونىمەن قاتار قوس سوزدەردىڭ بىرنەشە نۇسقاسى بەرىلىپ، قايسىسى تىلدەگى نورماعا جاتاتىنى كورسەتىلمەگەن: ءجابىر-جاپا (262-ب.)؛ ءزابىر-جاپا (287-ب.)؛ ۇشتى-كۇيلى (607-ب.)؛ ءۇشتى-كۇيلى 616-ب.)؛ ت. ب.

سوزدىكتە انىقتاۋىش پەن انىقتالۋشى سوزدەردىڭ تىركەسى دە تۇرلىشە بەرىلگەن، ءبىر مودەلگە جاتاتىن بىرلىكتەر تۇرلىشە جازىلعان.

سوزدىكتە بىردەي سوزدەر بىردە بىرگە، بىردە بولەك جازىلعان. مىسالى، قۇر كوكىرەك ءسوزى 394-بەتتە بولەك جازىلسا، 396-بەتتە بىرگە جازىلعان؛ سول سياقتى قۇر اۋىز ءسوزى 394-بەتتە بولەك جازىلسا، 395-بەتتە بىرگە جازىلعان؛ قارا كولەڭكە ءسوزى 358-بەتتە بولەك جازىلسا، 360-بەتتە بىرگە جازىلعان. 394-بەتتە قۇر اياق ءسوزى بولەك جازىلسا، قۇرالاقان (394-بەتتە)، قۇرقول (396-بەتتە) سوزدەرى بىرگە جازىلعان، ت. س. س. 332-بەتتە كۇنۇزىن ءسوزى بىرگە جازىلعان، 583-بەتتە ءتۇن ۇزىن ءسوزى بولەك جازىلعان.

قايىن اتا، قايىن بيكە، قايىن ەنە، قايىن جۇرت، قايىن ءسىڭلى سوزدەرى تىركەس تۇرىندە جازىلىپ، سول ۇياداعى قايناعا، قاينى سوزدەرى بىرىكتىرىلىپ، ءتىپتى ى دىبىسى ءتۇسىپ، كىرىكتىرىلىپ جازىلۋى جازارمان كوپشىلىك ءۇشىن تۇسىنىكسىز بولاتىنى ايدان انىق.

سول سياقتى ءبىر مودەلدەگى كوكشاي ءسوزىنىڭ بىرگە (كوكشاي، كوكشاي ءىشۋ)، كۇرەڭ شاي، قارا شاي بىرلىكتەرىنىڭ بولەك جازىلۋىنىڭ سىرىن ۇعۋ وتە قيىن. مۇنداي اركەلكىلىك جازۋ بارىسىندا اۆتوماتيزمگە توسقاۋىل بولىپ، ءسوز سايىن سوزدىككە قاراپ وتىرۋعا ءماجبۇر ەتەدى.

2013 -جىلعى سوزدىكتە باسكيىم؛ اياقكيىم؛ اياقكيىمدىك؛ اياقكيىمسىز؛ بويكيىم؛ سىرتكيىم؛ ءتۇزكيىم؛ تىسكيىم؛ ىشكيىم، ت. س. س. بىرگە جازىلعانمەن، اسكەري كيىم؛ بىركيەر كيىم؛ دۇشپانكوز كيىم؛ جاراستى كيىم؛ جاعالى كيىم؛ جازدىق كيىم؛ جۇمىس كيىم؛ ت. ت. بولەك جازىلعان؛

ىشكويلەك؛ ەتكويلەك؛ يتكويلەك؛ كەلىنشەككويلەك؛ ت. س. س. بىرگە جازىلعان، قاندى كويلەك (جولداس)؛ قوسەتەك كويلەك؛ كۇرتە كويلەك؛ سۇرىپ كويلەك؛ ت. ب. بولەك جازىلعان. سىرت كيىم سوزتىزبەدە بىرگە جازىلعانمەن، 399-بەتتە بولەك جازىلعان. قاراپايىم جازارمان قاي كەزدە بىرگە، قاي كەزدە بولەك جازىلاتىنىن قالاي ايىرۋى كەرەك؟

سونداي-اق اق سابىن؛ القىندى سابىن؛ جۇپار سابىن؛ قارا سابىن؛ ساقار سابىن، ت. س. س. بولەك جازىلعان دا ءاتىرسابىن؛ ءاتىرماي؛ ءاتىرسۋ؛ ءيىسسابىن؛ ءيىسسۋ؛ كىرسابىن؛ سۋسابىن ت. ب. بىرگە جازىلعان؛ المااعاش؛ جيدەاعاش؛ ءزايتۇناعاش؛ قارااعاش ء(وس.)؛ قۇرمااعاش؛ ورىكاعاش؛ شامشاتاعاش، ت. ب. بىرگە جازىلسا، انچار اعاشى؛ ەمەن اعاشى؛ جەمىس اعاشى؛ يبەي اعاش؛ تيسسا اعاشى؛ تۇت اعاشى؛ حينا اعاشى؛ شىنار اعاش، ت. ب. بولەك جازىلعان. بۇلاردى بىرگە، بولەك جازۋدىڭ كريتەرييلەرى قانداي ەكەنى تۇسىنىكسىز. سوزتىزبەدەگى المااعاش باعى دەگەن تىركەس ورىس ءتىلىنىڭ قۇرىلىمىنا نەگىزدەلگەن، جاساندى. سەبەبى قازاق تىلىندە المااعاش باعى ەمەس، الما باعى دەپ ايتىلادى.

2013 -جىلعى سوزدىكتە ءار ءسوزىنىڭ بىرگە جازىلاتىن تۇستارى دا كوبەيگەن: ءارتۇرلى، ءارجاقتى، ءارتاراپتى، ارتەكتى، ت. س. س. الايدا ەرەجەدە دە، كىرىسپە سوزدە دە ءار ءسوزىنىڭ سىن ەسىمدەرمەن تىركەسكەندە قالاي جازىلاتىنى تۋرالى ەشتەڭە ايتىلماعان. سوعان بايلانىستى قازىرگى كەزدە بۇل سوزدەر تۇرلىشە تاڭبالانىپ كەلەدى.

سوزدىك قۇراستىرۋشىلار ءارتۇرلى، ءارجاقتى، ءارتاراپتى، ارتەكتى، ت. س. س. سوزدەردىڭ بوس ارالىقسىز جازىلۋىن ءبىر ۇعىمدى بىلدىرۋىمەن بايلانىستىرادى. ول تۇرعىدان قارايتىن بولساق، الۋان ءتۇرلى، سان ءتۇرلى، ءار الۋان، سان الۋان، سان قىرلى، سان قيلى، ت. س. س. سوزدەردى دە بىرگە جازىپ، سوزتىزبەدە كورسەتۋ كەرەك قوي. سوزتىزبەدە الۋان ءتۇرلى، ءار الۋان، سان الۋان سوزدەرى بولەك جازىلعان، ال سان ءتۇرلى، سان قىرلى، سان قيلى مۇلدە بەرىلمەگەن. جازارمان ولاردى قالاي جازۋى كەرەك؟

رەداكتوردىڭ «الدىڭعى سىڭارى ءبىر سوزىمەن، سونداي-اق -ىم (-ءىم) جۇرناعىمەن كەلگەن ۇلتتىق ولشەم اتاۋلارىن ء(بىرسالار، ءبىرساۋىم؛ ءسۇتپىسىرىم، كوزكورىم، اتشاپتىرىم، ت. ب. )» بىرگە جازۋ تۋرالى ۇستانىمى قانداي جۇيەگە نەگىزدەلگەنىن تاپ باسىپ تانۋ قيىن.

سەبەبى كۇندەلىكتى تۇرمىستا ول بىرلىكتەر ءاردايىم ءبىر سان ەسىمىمەن بەرىلە بەرمەيدى: ءبىراسىم ەت - ەكى اسىم، ءۇش اسىم ەت؛ ءبىراۋىز ءسوز - ەكى اۋىز ءسوز، ءۇش اۋىز ءسوز؛ ءبىراتتام جەر - ەكى اتتام جەر، ەكى كۇندىك جەر؛ بەس ساعاتتىق جەر؛ ءبىراتىم ناسىباي - ەكى اتىم؛ ءبىرجۇتىم سۋ - ەكى جۇتىم، ءۇش جۇتىم؛ بىركۇندىك جول - ەكى كۇندىك جول، ءۇش ساعاتتىق جول؛ ءبىرتۇستى ماتا - ەكى ءتۇستى ماتا، ءتۇرلى ءتۇستى ماتا؛ ت. س. س.

ولاردىڭ ءبارى بىرىكتىرىپ جازا بەرۋگە كەلمەيدى. سوزدىكتە بىردەي جازىلۋى ءتيىس تىركەستەر دە ءارتۇرلى بەرىلگەن: ءبىرتوعىز (ەتن.)؛ ءۇشتوعىز (ەتن. ) تىركەستەرى بىرگە جازىلسا، جەتى توعىز (ەتن. ) تىركەسى بولەك بەرىلگەن؛ ءبىرتيىندىق قۇنى جوق (188-ب.)؛ بەستيىندىق قۇنى جوق (145-ب. ) تىركەسىندەگى ءبىرتيىندىق، بەستيىندىق سوزدەرى بىرگە جازىلسا، 559-بەتتە بەس تيىندىق تۇرىندە بىرگە بەرىلگەن. ءبىرتيىندىق، بەستيىندىق سوزدەرىمەن ماندەس، ءبىر ورىسكە جاتاتىن كوك تيىن بىرلىگى تىركەس تۇرىندە بەرىلگەن ءارى ودان ءوربيتىن كوكتيىندىق (كوكتيىندىق قۇنى جوق) ءسوزى رەەستردە بەرىلمەگەن.

الدىڭعى سىڭارى ءبىر سوزىمەن كەلگەن ۇلتتىق ولشەم اتاۋىنا جاتقىزۋعا بولاتىن ءبىر جاپىراق؛ ءبىر بادالىق؛ ءبىر اسام، ءبىر تاتىم تىركەستەرى نە سەبەپتى بولەك جازىلعانى تۇسىنىكسىز. ءبىر تىستەم ءسوزىنىڭ ءبىر تىستەم ەت تۇرىندەگى نۇسقاسى 188-بەتتە بىرگە جازىلسا (بىرتىستەم ەت)، 597-بەتتە بولەك تاڭبالانعان (ءبىر تىستەم ەت). سوندا وقۋشى ءبىر سوزدىكتەگى ەكى نۇسقانىڭ قايسىسىن جازۋى كەرەك؟

2013 -جىلعى سوزدىكتە سول كەزگە دەيىن بولەك جازىلىپ كەلگەن تىركەستەر بىرگە بەرىلگەن. الايدا مۇندا دا بىرىزدىلىك جوق: شارۋاشىلىق ءسوزى بىردە الدىڭعى سوزدەرمەن بىرگە جازىلسا (اراشارۋاشىلىق، اۋىلشارۋاشىلىق، بالىقشارۋاشىلىق، بۇعىشارۋاشىلىق، ەگىنشارۋاشىلىق، مالشارۋاشىلىق، ورمانشارۋاشىلىق، سۋشارۋاشىلىق، تۇيەشارۋاشىلىق، حالىقشارۋاشىلىق) ، ەندى بىردە بولەك بەرىلگەن (بالارا شارۋاشىلىعى، كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق؛ كوپسالالى شارۋاشىلىق؛ قوسالقى شارۋاشىلىق؛ ناتۋرالدى شارۋاشىلىق؛ ۇجىمدىق شارۋاشىلىق؛ ەكستەنسيۆتى شارۋاشىلىق، ت. س. س. ) . بۇل ورايدا اكادەميك ر. سىزدىقتىڭ «كۇردەلى سىن ەسىم جاساپ تۇرعان ەكى (كەيدە ءۇش) ءسوزدىڭ ءارقايسىسى وزدەرىنىڭ ناقتىلى لەكسيكالىق ماعىناسىنا يە بولىپ تۇرسا، ءبىر-بىرىنەن بولەك جازىلاتىندىعىن الدىڭعى ايتىلعان (كورسەتىلگەن) توپتارمەن شاتاستىرماۋ كەرەك.

مىسالى: ءۇش بۇرىشتى تاقتاي، كوپ تاڭبالى سان، اۋىل شارۋاشىلىق ارتەلى. بۇل جەردەگى كورسەتىلگەن كۇردەلى سىن ەسىمدەردىڭ ءار ءسوزىنىڭ بولەك جازىلۋ سەبەبى ولاردىڭ ءوز ماعىنالارىن ساقتاپ تۇرۋلارىندا. اۋدارما ادەبيەتتە، سودان بارىپ ءتول جازبالاردا دا وسى تەكتەس سىن ەسىمدەردى قوسىپ جازىپ شاتاستىرۋ كەزدەسەدى، سەبەبى بۇلار ورىس تىلىندە بىرىككەن ءسوز بولادى: ترەۋگولنايا دوشەچكا، منوگوزناچنوە چيسلو، سەلسكوحوزيايستۆەننايا ارتەل. ءبىراق ەكى ءتىلدىڭ سىن ەسىمىنىڭ جاسالۋى مەن جازىلۋى تەپە-تەڭ ەمەس ەكەندىگىن، ياعني ايىرماشىلىق بولاتىندىعىن قاتتى ەسكەرۋ قاجەت»، - دەگەن تۇجىرىمىن (قازاق ءتىلىنىڭ انىقتاعىشى. - استانا: ەلوردا، 2000. - 18-ب. ) باسشىلىققا الۋىمىز كەرەك. كوپشىلىك تاراپىنان ورفوگرافيالىق سوزدىكتەرگە كوپ سىن ايتىلۋى، ءتىپتى ارنايى تەلەباعدارلامالاردىڭ وسى ماسەلەگە ارنالۋى دا قوعامداعى نارازىلىقتى بىلدىرسە كەرەك.

و. جۇباي، ا. بايتۇرسىن ۇلى اتىنداعى ءتىل ءبىلىمى ينستيتۋتى گرامماتيكا ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى، فيلولوگيا عىلىمىنىڭ دوكتورى

ا. سالقىنباي، ءال فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى، فيلولوگيا عىلىمىنىڭ دوكتورى

ب. قاپالبەك، مەملەكەتتىك ءتىلدى دامىتۋ ينستيتۋتىنىڭ اتقارۋشى ديرەكتورى، فيلولوگيا عىلىمىنىڭ كانديداتى

ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى