كارانتين مەن توتەنشە جاعدايدا ورازا ۇستاعاندا نەگە نازار اۋدارۋ كەرەك
وسى رەتتە اللانىڭ ريزاشىلىعى ءۇشىن 30 كۇن اۋىز بەكىتىپ، يسلامنىڭ بەس پارىزىنىڭ ءبىرىن ورىنداۋعا نيەت ەتكەن جاندار نەگە باسا نازار اۋدارعان ءجون؟ وسى جانە وزگە ساۋالدىڭ جاۋابىن بىلمەك بولىپ قازاقستان مۇسىلماندارى ءدىني باسقارماسىنىڭ شاريعات جانە ءپاتۋا ءبولىمى مەڭگەرۋشىسىنىڭ ورىنباسارى حاسان امانقۇلعا جۇگىنگەن ەدىك.
- حاسان تاشاي ۇلى، كارانتين مەن توتەنشە جاعدايدا ورازا ۇستاعاندا نەگە نازار اۋدارۋ كەرەك؟
- ەكىنشى حاليفا حازىرەتى وماردىڭ داۋىرىندە قازىرگىدەي كارانتين جاعدايى بولعان. ياعني، ول كىسى ءىس- ساپارمەن مادينا قالاسىنان شام ولكەسىنە (قازىرگى سيريا) بارا جاتقاندا، وعان شامدا وبا اۋرۋى تاراعانى تۋرالى حابار جەتەدى. سوندا حازىرەتى ومار ات باسىن بۇرىپ، كەرى قايتقان ەكەن. ويتكەنى، اللا ەلشىسى (وعان اللانىڭ سالاۋاتى مەن سالەمى بولسىن) كەزىندە «قايسى ءبىر جەردە وبا اۋرۋى تاراسا، ول جەرگە كىرمەسىن، سول جەردەگى ادامدار ول جەردەن شىقپاسىن» دەپ وسيەت ايتقان بولاتىن. سوندىقتان بۇگىنگى كارانتيندە، اسىرەسە رامازان ايى ىشىندە ءبىز - مۇسىلماندار سۇننەتكە مويىنسۇنىپ، بارىنشا سانيتاريالىق- ەپيدەميولوگيالىق مەكەمەسىنىڭ ءتارتىبىن قاتاڭ ساقتاعانىمىز، جەرگىلىكتى بيلىكتىڭ تالاپتارىنا باعىنعانىمىز ءجون.
- اۋرۋشاڭ جانە قارتايعان ادامدار ورازا ۇستاماسا بولا ما؟
- يسلام ءدىنى ورازا ۇستاۋعا شاماسى كەلمەيتىن كىسىلەرگە جەڭىلدىك بەرەدى. قۇران كارىمدە: «اللا سەندەرگە ء(ار نارسەنىڭ) جەڭىلدىگىن قالايدى، قيىندىقپەن قينامايدى» ، - دەلىنگەن («باقارا» سۇرەسى، 185-ايات).
شاريعاتتا مەرت بولۋى، بەلگىلى ءبىر اعزانىڭ زاقىمدانۋى، جاڭا اۋرۋدىڭ پايدا بولۋى جانە اۋرۋدىڭ اسقىنۋى قاۋپى كۇشەيگەندە، سونداي- اق جۇكتى جانە ەمىزۋلى بالاسى بار ايەلدەر ءوزى نەمەسە جاتىرداعى بالاسى ءۇشىن ءقاۋىپ سەزىنسە، ورازاسىن توقتاتا الادى. ورازا ۇستاۋعا شاماسى كەلمەيتىن كارى ەر مەن ايەلگە جانە ايىقپايتىن اۋرۋعا دۇشار بولىپ، ورازا ۇستاۋعا شاماسى كەلمەيتىن ادامنىڭ ورازا ۇستاماۋعا جانە ونى وتەمەۋگە رۇقسات ەتىلدى، ءبىراق ۇستاماعان ورازانىڭ ءاربىر كۇنى ءۇشىن ءبىر كەدەيدى تاماقتاندىرۋعا (ءپىديا بەرۋگە) بۇيىرىلدى. جولاۋشىنىڭ جولى جەڭىل ءارى قيىندىقسىز بولسا دا، وعان ورازا ۇستاماۋعا جانە نامازدارىن قىسقارتىپ وقۋعا رۇقسات ەتىلەدى.
- ال تاراۋىق نامازىن ۇيدە وقۋعا بولا ما؟
- اللا تاعالا ادامزات بالاسىنا: «ءوز- وزدەرىڭدى ءقاۋىپ- قاتەرگە تىكپەڭدەر»، - دەپ ەسكەرتۋ جاساعان («باقارا» سۇرەسى، 195-ايات). ءومىر - اللا تاعالانىڭ بەرگەن اماناتى. پايعامبارىمىز (وعان اللانىڭ سالاۋاتى مەن سالەمى بولسىن) جۇقپالى اۋرۋعا بايلانىستى: «ناۋقاس كىسى دەنى ساۋ ادامعا جاقىنداماۋى ءتيىس»، - دەگەن (بۋحاري، مۋسليم). مۇنىمەن قوسا شاريعاتتا «وزىنە دە، وزگەگە دە زيان كەلتىرۋگە بولمايدى» دەگەن قاعيدا بار. يسلام ءدىنى كەيبىر عيباداتتاردى قاۋىپتى جاعدايلاردا ۋاقىتشا توقتاتۋعا رۇقسات بەرەدى.
مىسالى، ادامنىڭ ومىرىنە، دەنساۋلىعىنا، مال- مۇلكىنە، بالا- شاعاسى مەن وتباسى مۇشەلەرىنە الدەبىر زالال تيەتىن بولسا، شاريعاتىمىز ونىڭ مەشىتكە كەلىپ، بەس ۋاقىت نامازدى جاماعاتپەن وقۋىن، ءتىپتى جۇما نامازعا قاتىسۋىن مىندەتتەمەيدى. سوندىقتان، مەملەكەت تاراپىنان ەلدە توتەنشە جاعداي جاريالانۋىنا جانە ىندەتتىڭ تارالۋ ءقاۋپى جوعارى بولۋىنا بايلانىستى بيىل رامازان ايىندا مەشىتتەردە تاراۋىق نامازى وقىلمايدى. ونى اركىم ءوز ۇيىندە وتباسىمەن بىرگە وقي الادى.
- قازىرگى ۋاقىتتا مەشىتتەر جابىق، ءبىراق بىزدە حالىق ساداقالارىن مەشىتكە الىپ بارىپ بەرۋگە ۇيرەنگەن. بۇل ماسەلە جونىندە نە ايتاسىز؟
- ساداقانى اكە- شەشەسىنە، اتا-اجەسىنە، ايەلىنە، ءوزىنىڭ ۇل- قىزدارىنا، ولاردان تۋعان نەمەرەلەرىنە بەرۋ دۇرىس ەمەس. ءپىتىر ساداقانى الدىمەن كەدەي باۋىرلارىنا، تۋىستارىنا، اعايىندارىنا، كورشىلەرىنە بەرەدى. ونداي ادام تابىلماسا، مەشىتكە اپارىپ بەرسە دە بولادى. بۇل ءۇردىس بىزدە بۇرىننان قالىپتاسقان. مەشىت ونى مۇقتاج جاندارعا ۇلەستىرەدى جانە ءدىن جولىندا پايدالانادى. بيىل رامازان ايىندا بەرىلەتىن ءپىتىر ساداقاسى مەن زەكەتتى kaspi.kz موبيلدى قوسىمشاسى ارقىلى اۋدارۋعا بولادى.
موبيلدى قوسىمشاعا ءار وبلىس پەن رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالالارداعى ورتالىق مەشىتتەردىڭ ەسەپشوتى ەنگىزىلەدى. ءار ازامات ءوز وڭىرىندەگى مەشىتتىڭ ەسەپشوتىنا ءپىتىر ساداقاسى مەن زەكەتىن ۇيدەن شىقپاي ونلاين رەجيمدە اۋدارا الادى. دەگەنمەن، ورازا قۇلشىلىق اركىم ءوزى جەكە ورىندايتىن عيبادات. سوندىقتان ورازا ۇستاۋعا شاماسى بار كىسىلەر وزىنە دە، وزگەگە زيان كەلتىرمەيتىن جاعدايدا ورازا ۇستاۋى كەرەك. جاراتقان يەمىز ەلىمىزگە اماندىق، اۋرۋعا دۇشار بولعان ازاماتتارىمىزعا ساۋلىق بەرگەي! رامازان ايىندا قۇلشىلىق ەتىپ، ەلىمىزگە، وتانىمىزعا قايىرلى دۇعالار جاساپ، وتكىزۋدى ءناسىپ ەتكەي! ءامين.
- سۇقباتىڭىزعا راحمەت!
اۆتور: مارلان جيەمباي
