قىرىق جىلدان كەيىن تابىلعان قىز
كەشكى قوناقاسىندا كەلىن شىراق بۇيىرىندە «ۇلان-باتىر» دەگەن ءساندى جازۋى بار ادەمى قىش قۇمىرانى (ۆازا) اسپەتتەپ اكەلىپ، توردەگى ۇستەلگە قويدى. بۇل بۇيىمدى اجەسى سىيلاپتى. مەنىڭ قىزىعۋشىلىعىم ويانىپ، جاس كەلىننەن «اجەڭ مىنا قۇمىرانى قايدان العانىن بىلەسىڭ بە؟» دەپ سۇرادىم.
- اجەمنىڭ تۋعان جەرى ۇلان- باتىر. ال مىنا قۇمىرانى ەرتەدە سول جاقتان كەلگەن ءىنىسى سىيلاپتى. مۇنى اجەم ماعان مۇراگەرلىككە بەردى، - دەدى كەلىن بالا.
- اجەڭ قايدا تۇرادى؟
- اقمولا وبلىسى، ەرەيمەنتاۋ اۋدانىندا.
- اتى كىم؟
- حاسەنوۆا روزا ابايەۆنا.
* * *
تۇسىنىكتى. بالا كەزىمىزدە ۇلكەندەر كوپ ايتاتىن مىنا ءبىر اڭگىمە سانادا جاڭعىردى. 1930-جىلدارى قوبدا بەتى (موڭعوليا) قازاقتارىنا جاڭا ميزام زاڭىن ۇيرەتىپ، ىزگى جولعا (كوممۋنيزم) سالۋ ءۇشىن قازاقستاننان كومينتەرن وكىلى اباي قاسىموۆ كەلىپ، ەل اراسىندا بىرنەشە جىل ۇگىت-ناسيحات جۇرگىزگەن. ول كىسى قوبدانىڭ كەڭ قويناۋىندا قوڭىر قويداي جايىلىپ، ماعجانشا ايتقاندا، «ۇيقى باسقان قاباعىن، باستىرا كيگەن تىماعىن، جالقاۋلىقتى جار كورگەن، جۇرگەن ەسكى زاڭىمەن، الدىنداعى مالىمەن، بىرگە جۋساپ، بىرگە ورگەن...» قازاقتى تىڭ سۇرلەۋگە سالۋعا كۇش سالعان سىڭايلى.
اباي قاسىموۆ - 1896-جىلى جاركەنتتە تۋعان ادام ەكەن. اۋەلى ىلەدەگى «بايتوللا» مەدرەسەسىن بىتىرگەن. 1918-جىلى كەڭەستىك قىزىل يدەولوگتەردىڭ نازارىنا ىلىگىپ، دەرەۋ ماسكەۋگە وقۋعا جىبەرىلگەن. ودان كەيىن كومينتەرننىڭ بەلدى وكىلى رەتىندە قوبدا بەتىنەن ءبىراق شىققان.
مۇنداعى قازاقتار اراسىنا ابايدان ءبىر جىل بۇرىن كيم (كوممۋنيستيچەسكي ينتەرناتسيونال مولودەجي) وكىلى بولىپ تەگى وسكەمەندىك قازاق ازاماتى ءشارىپ وتەپوۆ كەلگەن بولاتىن. وسى وقيعا جايلى جەرگىلىكتى اقىن مىسا راقىمباي ۇلى:
ۋاكىل بولىپ كەلىپتى اباي -
ءشارىپ،
قولىنا كومينتەرن
جولحات الىپ،
موڭعولدا تۇراتۇعىن
از قازاقتى،
بەرەتىن توڭكەرىستىك
جولعا سالىپ،
- دەپ جىرلاپتى. تاڭدانارلىق جاي اباي مەن ءشارىپ قۋ مەديەن ولكەگە وزدەرىمەن بىرگە ايەلدەرى تاشينكە مەن ديلنۇزدى بىرگە الا كەلگەن.
بۇل ءبىر اۋمالى-توكپەلى زامان-تىن. قازاقتاردىڭ قازىرگى ۇلتتىق اكىمشىلىك ورتالىعى باي-ولكە ايماعى ءالى قۇرىلماعان، حالىق قوبدا ايماعىنىڭ قۇرامىندا بولاتىن. سونىمەن قاتار كەڭەس ەلىنىڭ باسشىلارى سوتسياليزم جولىنا بەتتەگەن موڭعولياعا ىقپالىن كۇشەيتۋ ءۇشىن ەلدىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنە كوممۋنيستىك يدەولوگيانى بويىنا سىڭىرگەن جانكەشتىلەردى جىبەرىپ جاتقان كەز. وسى ماقساتپەن قوبدا بەتىنە كەلگەن كومينتەرن وكىلى ابايدىڭ جارى تاشينكەنىڭ اياعى اۋىر ەكەن. كەشىكپەي ول بوسانادى. ءبىراق ءسابيى شەتىنەپ كەتەدى.
بۇل وقيعا جايلى كەيىن ءشارىپ وتەپوۆ ءوزىنىڭ ءومىرباياندىق حيكاياتىندا: «مەن دەمالىسقا كەتكەندە دوسىم اباي قاسىموۆتىڭ ايەلى بوسانىپتى. اباي مەن تاشينكە جاس نارەستەگە توبەلەرى كوككە جەتكەندەي قۋانادى. ءبىراق ءبىر ايدان كەيىن بالا قايتىس بولادى. بالادان ايىرىلۋ وڭاي ما؟ مەن كەلگەندە ولار قاتتى قايعى ۇستىندە ەكەن. ابايدى ەش نارسەمەن جۇباتا المادىق، ول سىرقاتتانىپ قالدى. ابايدىڭ كوڭىلىن نەمەن اۋلاۋ كەرەك، قالاي جۇباتۋ كەرەك؟ ءبىزدىڭ كوڭىل كۇيىمىز ءپاس بولدى. وسىنداي قيىن شاقتا بىزگە موڭعولدىق دوستار كومەككە كەلدى.
اباي، ءشارىپ، ديلنۇز، تاشينكە! سىزدەر ءبىزدىڭ شىن دوستارىمىزسىزدار، ءبىز ءۇشىن كوپ جاقسىلىق ىستەدىڭىزدەر. شىن جۇرەكتەن العىس ايتامىز. ءبىز قۇرمەتتى ابەكەڭ مەن تاشينكەنى جۇباتۋعا كەلدىك. سىزدەردىڭ ارالارىڭىزدان كەتكەن ءسابي سىزدەردىكى ەمەس بىزدىكى، ال مىناۋ وڭالحان سىزدەردىڭ قىزدارىڭىز بولسىن! بالا ەتىپ الىڭىزدار! ول قايعىلارىڭىزدى سەيىلتىپ، كوڭىلدەرىڭىزگە دەمەۋ بولسىن! ءبىز سىزدەرگە شىنايى دوستىق كوڭىلمەن كەلىپ وتىرمىز، ءبىزدىڭ تىلەگىمىزدى قابىل الىڭىزدار، - دەدى تۇركىستان مەن ونىڭ زايىبى قىزىل وتاۋدىڭ بەلسەندىسى، سۇيكىمدى جاس كەلىنشەك كۇمىس. ءسويتىپ ولار ءوزىنىڭ ءبىر جاسار وڭالحان دەگەن قىزىن ابايدىڭ قولىنا بەردى. اباي ءسابيدى قاتتى قۇشاقتاپ ءسۇيىپ، باۋىرىنا باسىپ، بىرەسە جىلاپ، بىرەسە كۇلدى. ءبىز وتىرعان كيىز ءۇيدىڭ ىشىنە جارىق ساۋلە ەنگەندەي بولدى. قازاقتاردا بىرەۋدىڭ بالاسىن باۋىرىنا باسۋ، كوبىنەسە جاقىن تۋىستاردىڭ اراسىندا بولاتىن، ول تۋىستاسۋدىڭ، قانداس تۋىستىقتىڭ ەڭ جوعارعى كورىنىسى بولىپ سانالاتىن. ءبىزدىڭ جولداستارىمىز - تۇركىستان مەن كۇمىس ءبىزدىڭ ارامىزداعى دوستىقتى ودان دا جوعارى باعالادى... قۋانىشقا بولەنگەن اباي مەن تاشينكە سابيگە وزدەرىنىڭ قىزدارى رەتىندە جاڭا ات قويۋعا ەرىكتى بولدى. سوندىقتان ءبىز بۇل وقيعانى اتاپ وتۋگە تاعى دا جينالىپ، جابىلىپ اقىلداسىپ، ءسابيدىڭ اتىن «روزا» دەپ قويدىق» دەپ جازىپتى (ءشارىپ وتەپوۆ «جالىنداعان جاستىعىم - كومسومولىم»، الماتى «جالىن» 1981 ج. 146-147 بەتتەر).
جوعارىداعى جازبادا ءبارى باياندالىپ تۇر. قازاقتىڭ جالپاق تىلىمەن ايتقاندا، الىستان كەلىپ، سابيىنەن ايىرىلعان قازاقستاندىق قانداستارىنا قوبدالىق قازاقتار وزدەرىنىڭ باۋىر ەتى بالاسىن باسى ءبۇتىن بەرىپ وتىر. راسىندا بۇل وقيعا ش. وتەپوۆ جازعانداي: «تۋىستاسۋدىڭ، قانداس تۋىستىقتىڭ ەڭ جوعارعى كورىنىسى» ەكەنى ءسوزسىز.
سونىمەن كوپ ۋاقىت وتپەي، شامامەن 1934-جىلى ابايدى ماسكەۋگە شاقىرادى. ول كىسى ۇلان-باتىردان اتتاناردا كەڭەس وداعى ەلشىلىگىنە بارىپ، اسىراپ العان بالاسى وڭالحان تۇركىستان قىزىنىڭ اتىن «روزا ابايەۆنا» دەپ وزگەرتىپ كۋالىك الادى. ماسكەۋگە كەلگەن سوڭ اباي قاسىموۆقا كومينتەرن جاڭادان تاپسىرما جۇكتەپ، سول تۇستا «شىنجاڭ ولكەسىنىڭ باستىعى شىڭ شىسايعا بارىپ، ونىڭ باسشىلىعىمەن سول ەلدەگى كوممۋنيزم يدەياسىنا قارسى كۇشتەرمەن ىمىراسىز كۇرەسۋدى جۇكتەيدى. جازۋشى جاقسىلىق ءساميت ۇلى: ««شىنجاڭ باسشىسى شىڭ شىساي 1934-جىلى قۇمىل، ءۇرىمجى، التاي، تارباعاتاي، ىلە ايماقتارىندا ءومىر ءسۇرىپ جاتقان قازاقتاردى جيناپ، جيىن اشتى. كۇن تارتىبىنە بىرنەشە ماسەلە قويىلدى. سونىڭ ءبىرى - قۇمىل ايماقتىق اكىمشىلىك مەكەمەسىنىڭ باركول باسقارماسى قۇرىلعانىن جاريالاپ، ول ايماققا باسشى رەتىندە اباي قاسىموۆ دەگەن ادامدى تاعايىندايدى» دەپ جازادى («قىتايداعى قازاقتار» . - الماتى: دۇنيەجۇزى قازاقتارى قاۋىمداستىعى، 2000 ج. - 94 ب). ال اسىراپ العان قىزى روزا بولسا ماسكەۋدەگى كومينتەرن بالالارىنا ارنالعان ياسليدە قالىپ قويادى. ۇزىن ءسوزدىڭ قىسقاسى، روزا اباي قىزى ماسكەۋدە كومينتەرن بالالارىنا ارنالعان مەكتەپكە بارىپ، الىپپەنى ورىسشا تانىعان. ءوزىنىڭ اسىراندى ەكەنى ميىنا كىرىپ شىقپاعان.
* * *
«شىنجاڭ ولكەسىنە ستالين ساياساتىن ورنىقتىرۋ ءۇشىن بارعان ا. قاسىموۆتى ۇكىمەت 1938-جىلدىڭ اياعىندا ماسكەۋگە شاقىرادى. «شىنجاڭدىق زەرتتەۋشى قىرباق تۇرداقىن ۇلىنىڭ 2013-جىلى جارىق كورگەن «قۇمىل قالاسىنىڭ تاريحي ماتەريالدارى» اتتى ەڭبەگىندە: «شىڭ شىساي ولكەدە قىزمەت اتقارىپ جۇرگەن كەڭەستىك مامانداردىڭ كەيبىرىن «تروتسكيشىلدەر» دەگەن قارا تىزىمگە ىلىكتىرىپ، ونى ستالينگە جولداعان. وسى قاتاردا اباي قاسىموۆ تا بولدى» دەيدى. بۇل شىندىققا سايادى. ويتكەنى ابايدى ماسكەۋگە دەرەۋ شاقىرتىپ، كەلگەن بەتتە 1938-جىلدىڭ 24- شىلدە كۇنى تۇتقىنداپ، «وتانعا وپاسىزدىق جاسادى» دەگەن ايىپپەن 1939-جىلدىڭ 10- ناۋرىزى كۇنى اتۋ جازاسىنا بۇيىرعان. مارقۇمنىڭ دەنەسى قازاق قايراتكەرلەرى ءاليحان بوكەيحان مەن نىعمەت نۇرماقوۆتاردىڭ جامباسى تيگەن ماسكەۋدەگى «دونسكوە كلادبيشە» زيراتىنا جەرلەنىپتى.
«قىرسىق ءبىر اينالدىرسا، شىر اينالدىرادى» دەگەندەي وڭالحان-روزانىڭ قوبدا بەتىندە قالعان ناعىز اكەسى - تۇركىستان ءبايجۇنىس ۇلىن دا 1939-جىلى 32 جاسىندا تۇتقىنداپ، وعان دا «حالىق جاۋى» دەگەن جالا جابىلىپ، وسى جىلدىڭ 4- ناۋرىز كۇنى ول دا موڭعوليادا اتىلادى.
وسىلاي اپامىزدىڭ قوس اكەسى قاتار اتىلىپ، اسىراپ العان اناسى تاشينكە الماتىدا جالعىز قالعان سەرگەلدەڭگە تولى كۇندەردىڭ بىرىندە «ماسكەۋدە وقىپ جاتقان مەنى ىزدەپ بەيتانىس ورىس ايەل كەلدى» دەيدى كەيۋانا. - ونىڭ قولىندا تاشينكەنىڭ ماعان جازعان حاتى جانە مەنى الىپ قايتۋ ءۇشىن كەپىلدىك بەرەتىن قۇجات بولدى، - دەيدى روزا اباي قىزى.
ءسويتىپ ءتورت جاسىندا بارعان قالادان 10 جاسىندا قايتادى. - پويىزبەن كوپ كۇن جۇردىك، - دەپ ەسكە الادى اپامىز - مەنى الىپ كەلە جاتقان ورىس ايەل بەتىمە ۇزاق قاراپ وتىرىپ: «مەن بىلسەم، سەن تاشينكەدەن تۋعان قىز ەمەسسىڭ» دەپ بىرنەشە دۇركىن ەسكەرتتى، - دەيدى.
الماتىعا كەلگەن سوڭ شەشەسى ەكەۋى جۇپىنىلاۋ ءومىر سۇرگەن كورىنەدى. بىردە روزا ەسىك الدىندا ويناپ ءجۇرىپ، وزىمەن شامالاس كورشى ورىستىڭ قىزىنا «اكەمدى «حالىق جاۋى» دەپ ۇكىمەت اتىپ تاستاعان» دەپ ايتىپ قالىپتى. قىز بۇل ءسوزدى شەشەسىنە ايتىپ بارىپتى. كورشى ورىس ايەل كەشكىسىن تاشينكەگە كەلىپ «سەن «حالىق جاۋىنىڭ» ايەلى ەكەنسىڭ، قۇرى، جوعال» دەگەن سىڭايدا لەپەس بىلدىرەدى. - وسى وقيعادان كەيىن «نەگە سىر شاشاسىڭ» دەپ تاشينكە مەنى قاتتى سابادى. كورشىلەردىڭ ءبارى قىرىن قارادى. انام ەكەۋمىز اقىرى سەمەي وبلىسىنىڭ بورودۋليحا اۋدانىندا تۇراتىن ناعاشىلارىمىزدى ساعالاپ ءبىر تۇندە ءىز جاسىردىق، - دەيدى اپامىز.
بۇل جەرگە كەلگەن سوڭ اناسى ەكەۋى باسىنا باسپانا تۇرعىزىپ الۋعا تالپىنىپ، ارەكەت جاسايدى. ءبىراق تاعى دا ساتسىزدىككە ۇشىرايدى. باسىنا قاراعاي ءماتشا قۇلاپ تاشينكە اۋىر قالدە اۋرۋحاناعا تۇسەدى. ءسويتىپ 1948-جىلى 6- شىلدە كۇنى باقيعا اتتانادى. تۇل جەتىم قالعان روزا 1950-جىلى 20 جاسىندا الماتىداعى كووپەراتيۆتىك تەحنيكۋمعا وقۋعا بارادى. وسىندا وقىپ ءجۇرىپ ءتۇبى ەرەيمەنتاۋلىق 1928-جىلى تۋعان قازتايلاق (قازتاي) قاسەنوۆ دەگەن ازاماتپەن تانىسادى. ەكەۋى 1953-جىلى 6- قاراشا كۇنى ۇيلەنەدى. 1954-جىلى دۇنيەنى شىر اينالعان اپامىز جارىنىڭ ەتەگىنەن ۇستاپ، تۇسكەن جۇرتى ەرەيمەنگە كەلەدى.
اپامىز ايتادى: «قازتاي ەكەۋمىز ەرەيمەنگە پويىزبەن كەلدىك. ۆوكزال قابىرعالارىندا «وسۆوەنيە تسەلينى - ترەبوۆانيە ۆرەمەني» دەگەن پلاكاتى بار سوستاۆتار تولىپ تۇردى». راسىندا، بۇل ۋاقىت كۇللى وداق بولىپ تىڭعا تۇرەن سالىپ جاتقان كەز.
* * *
بۇل ورايدا «روزا اباي قىزى ءوزىنىڭ موڭعوليالىق قازاقتىڭ قىزى ەكەنىن قاشان ءبىلدى؟» دەگەن سۇراق تۋادى. ايتايىق 1969-جىلى، روزانىڭ وزىنەن كەيىن 1933-جىلى تۋعان ءىنىسى مادەنيەت وتكەن عاسىردىڭ وتىزىنشى جىلدارى ابايمەن بىرگە قوبدا بەتىنە بارعان كيم وكىلى ءشارىپ وتەپوۆتىڭ الماتىداعى مەكەنجايىن تاۋىپ، قىرىق جىل بۇرىن ەلدەن كەتكەن اپايىنا سۇراۋ سالىپ حات جازادى. وتەپوۆ تە 1938-جىلى 6- قىركۇيەك كۇنى الماتىدا تۇتقىندالىپ، ۇزاق جىلعا سوتتالعان ەكەن. 1954-جىلى ستالين ولگەن سوڭ اقتالىپ شىعادى.
قولىنا مادەنيەتتىڭ حاتى تيگەن ءشارىپ اعا روزانى ىزدەيدى عوي. اقىرى ەرەيمەنتاۋدا ەكەنىن ءبىلىپ، 1969-جىلى بار شىندىقتى ايتىپ وعان حات جازادى. - حاتتى وقىعان سوڭ ءوزىمنىڭ تۋعان اتا-انام موڭعوليالىق قازاقتار ەكەنىن ءبىلدىم دە، مۇنى تاشينكە نەگە ايتپاعان دەپ تاڭداندىم، - دەپ ەسكە الادى قايران اپامىز.
* * *
قوش، سونىمەن اڭگىمەنى ءارى قاراي جۇلگەلەيىك. 1971-جىلى تامىز ايىندا موڭعول حالىق رەسپۋبليكاسىنىڭ 50 جىلدىق مەرەكەسىمەن بىرگە ۇلان-باتىر قالاسىندا موڭعول-سوۆەت جاستارىنىڭ ءداستۇرلى IV دوستىق فەستيۆالى بولىپ وتەدى. وعان قۇرمەتتى قوناق رەتىندە كەزىندە باي-ولكە جاستارىن جاڭا ءداۋىر كوشىنە باستاعان كيم وكىلى ءشارىپ وتەپوۆ تە شاقىرىلادى. شاكەڭ وسى مۇمكىندىكتى پايدالانىپ جارى ديلنۇزبەن بىرگە 40 جىل بۇرىن تابانى تيگەن باي-ولكە توپىراعىنا كەلگەن.
كەلگەن بەتتە باياعى باۋىرىنداعى بالاسىن جۇلىپ بەرگەن كۇمىس بەلدەمشە قىزىن ىزدەيدى. ول كىسى العاشقى جارى تۇركىستان اتىلعان سوڭ قاحارمان دەگەن اداممەن ءتۇتىن بىرىكتىرىپ، ۇلان-قۇس اۋىلىندا ءومىر ءسۇرىپ جاتقان بولاتىن.
وسى ءبىر تاريحي ساپارى تۋرالى وتەپوۆ اعامىز «لەنينشىل جاس» گازەتىندە جارىق كورگەن (1971 -جىل، 30 قىركۇيەك. №190) «دوستار قۇشاعىندا» اتتى ماقالاسىندا: «ۇلانقۇسقا كەلگەن سوڭ جايلاۋدا وتىرعان العاشقى كەزدە قازاق اراسىنان موڭعول حالىق ريەۆوليۋتسيالىق پارتياسىنىڭ العاشقى مۇشەسىنىڭ ءبىرى بولعان، جاڭا ومىرگە اتسالىسقان تۇركىستان دەگەن جولداسىمنىڭ جۇبايى كۇمىسكە امانداسۋعا تۋرا كەلدى. ويتكەنى مۇندا ءبىر ۇلكەن گاپ، سىر بار ەدى.
وسى كەزدە بىزبەن بىرگە قىزمەت اتقارىپ جۇرگەن كومينتەرن وكىلى اباي قاسىموۆتىڭ جاڭا تۋعان بالاسى قاپىلىستا قايتىس بولىپ، قاتتى ۋايىمداپ قايعىرعاندا تۇركىستان مەن كۇمىس ەل ءۇشىن كەلگەن سەندەردەي دوستاردان نەمىزدى ايايىق، بالالارىڭنىڭ ورنىنا مىنا قىزىمىزدى بالا ەتىپ الىڭدار، - دەپ ەمشەكتەگى قىزىن بەرگەن بولاتىن.
كەيىن اباي دا، ونىڭ جۇبايى دا قايتىس بولىپ، روزا سوۆەت ەلىندە قالىپ قويادى. كۇمىس قىزىن 40 جىل كورمەگەن، قايدا ەكەنىن بىلمەگەن. روزا دا «مەن ابايدىڭ قىزىمىن» دەپ جۇرە بەرگەن. سوڭعى جىلدارى كۇمىس بىزگە حات جازىپ قىزىنىڭ حابارىن سۇرادى. ءبىز ىزدەۋ سالدىق. اقىرى روزانى وتكەن جىلى تاپتىق. تۋعان ءىنىسى مادەنيەت جۇبايىمەن ەرەيمەنتاۋعا كەلىپ، اپاسىن قۋانىشپەن قۇشاقتاعان بولاتىن. كەلەسى جىلى (1971) مادەنيەتتىڭ ايەلى بوسانىپ، ەرەيمەنتاۋ ازاماتتارىنىڭ «ەگەردە ۇل تۋسا اتىن «ەرەيمەن» قويىڭدار» دەگەن تىلەگىن ورىنداپ، ۇلىنىڭ اتىن «ەرەيمەن» قويعان ەكەن» دەپ ۇلكەن تەبىرەنىسپەن ەسكە الىپتى.
وسىلاي ⅩⅩ عاسىردىڭ 30 جىلدارى قوبدا بەتى قازىرگى ۇلانقۇس سۇمىنىنىڭ قايراقتى دەگەن جەرىندە تۋىپ، ءۇش-ءتورت جاسىندا ماسكەۋ اسقان اپامىزدىڭ دەرەگى 40 جىلدان كەيىن تابىلدى.
جوعارىدا ءشارىپ اعامىز جازعانداي، 1970-جىلدىڭ كۇزىندە قوبدا بەتىندە قالعان ءىنىسى مادەنيەت ەرەيمەنتاۋعا اپاسىن ىزدەپ كەلىپ، قوس مۇڭلىق قاۋىشقان ەكەن. ءبىراق تۋعان اناسى كۇمىس بەلدەمشە قىزى قارتايعاندىقتان كەلە الماعان.
1975-جىلى مادەنيەت ۇكىمەتتىڭ جولداماسىمەن كۋرس وقۋعا نوۆوسىبىرگە كەلەدى. وسىنى پايدالانىپ ەكىنشى دۇركىن ەرەيمەنتاۋداعى اپايىمەن امانداسۋعا مۇمكىندىك تۋادى. اناسى كۇمىس جارىقتىق ءوزى كەلە الماعاندىقتان قىزىنا ارناپ ەكى شۋماق ساعىنىش جىرىن جازىپ جىبەرىپتى:
امال نە اۋىل الىس،
قونىس شالعاي،
قىزىم دا وكپەلەۋمەن
ءجۇر مە قالاي.
انالىق اق جۇرەكپەن
اڭساۋمەنەن،
كەلەمىن ءالى شولدەپ ءبىر
كورە الماي.
ءوزىم قارت، ءوزىم ناۋقاس
دارمەنىم جوق،
ءبارىڭ دە كوردىڭ مەنىڭ الەگىمدى،
جازىپ اپ كۇيساندىققا
قاراقتارىم،
بالاما جەتكىزىڭدەر
سالەمىمدى.
جىردىڭ وڭ جاق شەكەسىنە «1975-جىل، 15- اقپان» دەپ قول قويىلىپتى. قۇدايدىڭ قالاۋى شىعار، روزا اپامىز بۇل جىردى «مىناۋ تۋعان انامنىڭ زارى، وسىنى بۇدان بىلاي سەن ساقتا!» دەپ، 2009-جىلدىڭ اقپان ايىندا جولىققانىمدا مەنىڭ قولىما ۇستاتتى. اڭگىمەنىڭ باسىندا ايتىلعان قۇمىرا- ۆازانى دا ماكەڭ وسى ساپارىندا اكەلگەن ەكەن.
قوبدا بەتىندە تۋىپ، جارتى الەمدى اينالىپ ەرەيمەنگە باۋىر باسقان روزا اباي قىزى جارى قازتايلاق اعامىزبەن بىرگە ەل قاتارلى ءومىر سۇرگەن. ۇزاق جىل اۋداندىق حالىققا قىزمەت كورسەتۋ مەكەمەسىندە ەسەپشى بولىپ، 1990-جىلى زەينەتكە شىققان. ءسوز كەزەگى كەلگەندە «موڭعولياداعى اناڭىزعا بارمادىڭىز با؟» دەپ سۇرادىق.
روزا اپامىز: «ول زاماندا شاقىرتۋسىز شەتەلگە شىعۋ قيىن ەدى. موڭعوليادان ءىنىم مادەنيەت كۇيەۋىم ەكەۋمىزگە شاقىرتۋ جىبەردى. ءبىراق ءارتۇرلى سەبەپتەرگە بايلانىستى بارا المادىم» دەدى. 1995-جىلى جەزدەمىز قازتايلاق تا دۇنيەدەن ءوتتى.
«ءومىر ءوتىپ جاتىر، وزەن اعىپ جاتىر» دەگەندەي روزا اپامىزعا تۋعان جەرىن ءبىر كورىپ، اناسىنىڭ باسىنا زيارات ەتۋ باقىتى بۇيىرماپتى. 2011-جىلى اقپان ايىندا باقيعا اتتاندى. ال ءبىز پاقىر وڭالحان- روزا اپامىزدىڭ قيلى تاعدىرى موينىمىزعا قارىز بولىپ قالماسىن دەگەن نيەتپەن حاتقا ءتۇسىرىپ وتىرمىز.
بەكەن قايرات ۇلى
