تۇرىك مۋزىكانتى يرفان گيۋردالدىڭ ورىنداۋىندا اقان سەرىنىڭ «بالقاديشا» ءانى
«بالقاديشا» ءانىنىڭ تۋۋ تاريحى تۋرالى ەل اۋزىندا اڭگىمە كوپ. ءبىر نۇسقاسادا، اقاننىڭ سال- سەرىلىك قۇرىپ، اۋىل- اۋىلداردى ارالاپ جۇرگەن كەزى. كۇندەردىڭ كۇنىندە اقان سەرى سول كەزدەگى ىبىراي دەگەن اتى بارشاعا ءمالىم، تانىمال كىسىنىڭ اۋىلىنا باس سۇعىپ، شىلدەحانا تويىنىڭ ۇستىنەن تۇسەدى.
اقان كەلدى دەگەسىن اۋىلدىڭ ەڭكەيگەن قارياسىنان ەڭبەكتەگەن بالاسىنا دەيىن تايلى- تۇياعى قالماي جينالىپتى. ۇيگە سىيماعانى كيىز ءۇيدىڭ ەتەگىن ءتۇرىپ سىرتىنا جايعاسقان قالىڭ جۇرت سول وتىرعاننان كۇنى بويى ءتىپتى تاڭ اتقانشا ءان تىڭداپتى. قالىڭ كوپشىلىكتىڭ ورتاسىندا ون ءتورت جاسار ىبىرايدىڭ قىزى بالقاديشا دا بولعان ەكەن. تاڭ سارعايىپ اتقاسىن جۇرتتىڭ دەنى كەتىپ ءۇيدى- ۇيلەرىنە تاراي باستاپتى. ءبىراق، ءان اۋەزىنە بەرىلىپ اۋىزىنىڭ سۋى قۇرىعانشا تىڭداعان بالقاديشا اقاننىڭ وڭ تىزەسىن باسا جايعاسىپ وتىرا بەرىپتى. ءتىپتى، كەلىپ «ۇيگە جۇرە عوي ەركە قىز» دەگەن جەڭگەلەرىن دە ەلەڭ ەتپەسە كەرەك. بۇل كورىنىستى اقان دا قالت جىبەرمەي باقىلاپ وتىرىپ، سول ارادا «بالقاديشا» ءانى ومىرگە اكەلەدى.
ءبىراق، بالقاديشا ءانى كەڭەستەر ۋاقىتىندا كۇردەلى وزگەرىسكە ءتۇسىپ كەتكەن ەكەن. ماسەلەن، «دەگەندە بالقاديشا، بالقاديشا، كۇيەۋىڭ سەكسەن بەستە شال قاديشا» دەگەن سوزدەرى كەيىن قوسىلىپتى.
ءاننىڭ «كۇيەۋىڭ سەكسەن بەستە شال، قاديشا» دەگەن جولدارىن العا تارتىپ، كەيبىر اڭىز دەرەكتەر قاديشا، ءاۋ باستان، ۇلكەن اقساقالعا اتاستىرىلعان دەپ ايتىلۋدا. قاديشا قىزدىڭ اقاننىڭ جانىندا وتىرعانىن ەستىگەن بويدا، اقساقال «قاديشانى قايتارىڭدار» دەپ بۇيىرعان. الايدا، قاديشا قىز ۇلكەن كىسىگە ەمەس، ءوز تەڭىنە اتتاستىرىلىپ، كەيىننەن ۇزاتىلعان. مۇنى ەستىگەن اقان قوشتاسۋ ساتىندە تۋعان ءانىن ءارى قاراي جەتىلدىرگەن. بۇل ءاننىڭ سوڭعى ولەڭ جولدارى مىناداي بولعان: «كەكىلىن كەر بەستىنىڭ سىلاعانىم، باسىنان جىلاندىنىڭ قۇلاعانىم. كەتتى دەپ بالقاديشا ەستىگەندە، قۇشاقتاپ قۇس جاستىقتى جىلاعانىم. تاۋ بولساڭ، جىلاندىداي بيىك تاۋ بول، شاپانعا شيراتپالى جىبەك باۋ بول. اتادان ارتىق تۋعان بالقاديشا، كورگەنشە ەندى قايتىپ، ەسەن- ساۋ بول» ۇزاق مۇڭلى ءاننىڭ 90 شۋماعى بولعان دەسەدى.
يرفان گيۋردال - تۇركيا مادەنيەت جانە تۋريزم مينيسترلىگى تۇركى الەمى مۋزىكا وركەسترىنىڭ جەتەكشىسى، تانىمال تۇركى مۋزىكاسىن زەرتتەۋشى، تۇركى مۋزىكاسى ورتالىعىنىڭ جەتەكشى قىزمەتكەرى.
ريزابەك نۇسىپبەك ۇلى
