عالىمدار از ءومىر سۇرۋگە نە اسەر ەتەتىنىن ايتتى
فينليانديانىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە الەۋمەتتىك قامسىزداندىرۋ ۇلتتىق ينستيتۋتىنىڭ ماماندارى 1987 -جىلدان باستاپ 2007 -جىلعا دەيىن 20 جىلعا سوزىلعان زەرتتەۋ جۇرگىزگەن. 25 پەن 74 جاس ارالىعىنداعى 38549 ادامعا زەرتتەۋ جاساعان. تاجىريبە بارىسىندا عالىمدار ادام ءومىرىن قىسقارتاتىن ءتۇرلى فاكتورلار ەسكەرۋگە تىرىسقان: سوزىلمالى اۋرۋ، زياندى ادەتتەر، پسيحوكالىق سەزىمدىك جاي- كۇي، ديەتا ۇستاۋ، سپورپەن اينالىسۋ. زەرتتەۋگە قاتىسقان ادامداردى عالىمدار 2014 -جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن باقىلاۋدا ۇستاعان. زەرتتەۋ قورىتىندىسىنا سۇيەنسەك، ادام ءومىرىن قىسقارتاتىن نارسەلەردىڭ توپ باسىندا - شىلىم شەگۋ تۇر. ءومىر بويى شىلىم شەككەن ەر ادامنىڭ ءومىرى 6,6 جىلعا ازايسا، ايەل ادامدىكى 5,5 جىلعا ازايادى. ودان كەيىنگى ورىندا تۇرعان - ديابەت. ديابەتكە ەر ادامداردىڭ ءومىرى 6,5 جاس قىسقارسا، ايەلدەردىكى 5,3 جاس قىسقاراتىن كورىنەدى. ال ەڭ قىزىعى، ادامنىڭ ۇزاق جاساۋىنا زيانىن تيگىزەتىن ءۇشىنشى سەبەپ - كۇيزەلىس. ۇنەمى سترەسس پەن كۇيزەلىستە جۇرگەن ەر ادامنىڭ ءومىرى 2,8 جاس، ايەلدىكى 2,3 جاس قىسقارادى ەكەن. ءبارى ادامنىڭ باستان وتكەرگەنى مەن ۋايىم- قايعىنى كوتەرە الۋ، ونى ىشتەي باعالاي الۋىنا بايلانىستى. ەگەر ادام «مەن كورگەن قيىندىقتى ءبارى كورىپ ءجۇر عوي» دەسە، وندا بۇل ۇلكەن كۇيزەلىس ەمەس. ەگەر «ماعان كەلگەن قيىندىق ەشكىمنىڭ باسىندا جوق» دەپ ويلاسا، وندا مۇنداي كۇيزەلىستىڭ زاردابى اۋىرلاۋ.
زەرتتەۋ ناتيجەسى كورسەتكەندەي، فيزيكالىق جاتتىعۋ جاسامايتىن ەرلەر 2,4 جاس قىسقا جاسايدى. ال ايەلدەردە ونداي جوق. ايەلدەردىڭ دەنساۋلىعى فيزيكالىق جاتتىعۋلارعا قارامايدى. سوعان قاراعاندا ايەلدىڭ دەنساۋلىعى ەرلەردىكىنە قاراعاندا مىقتىراق كەلەدى ءارى زياندى ادەتتەردەن ادا.
- بۇعان دەيىن جۇرگىزگەن زەرتتەۋلەردە الەۋمەتتىك- دەموگرافيالىق فاكتورلار باستى نازارعا الىنسا، ءبىزدىڭ زەرتتەۋىمىزدە ادام ءومىرىن قىسقارتۋعا اكەلەتىن ءتۇرلى فاكتورلاردى ەسكەرۋگە تىرىستىق. ولاردىڭ اراسىندا دەنە سالماعى، ارتەريالدى قىسىم، حولەستەريننىڭ مولشەرى سىندى پارامەترلەر دە ەسكەرىلدى، - دەيدى زەرتتەۋ توبىنىڭ جەتەكشىسى توممي حياركيانەن (Tommi Hنrkنnen) .
ايتا كەتەتىن تاعى ءبىر جايت بار. اتالمىش زەرتتەۋ ادامنىڭ ۇزاق ءومىر سۇرۋىنە ونىڭ الەۋمەتتىك جاعدايى، ءبىلىمى مەن ءومىر ءسۇرۋ دەڭگەيى اسەر ەتپەيتىندىگىن دالەلدەدى. ال بۇعان دەيىنگى زەرتتەۋلەردە ادامنىڭ الەۋمەتتىك جاعدايى ونىڭ ءومىر ءسۇرۋ ۇزاقتىعىنا تىكەلەي اسەر ەتەتىن فاكتور رەتىندە سيپاتتالعان ەدى.
Massaget.kz
