تىزەرلەپ وتىرۋ ورىندىققا وتىرۋدان پايدالى
زەرتتەۋ ناتيجەسىن جازعان - Proceedings of the National Academy of Sciences جۋرنالى. قازىرگى ادامداردىڭ كوبى ۋاقىتىنىڭ باسىم بولىگىن وتىرۋمەن، وتىرىپ جۇمىس جاساۋمەن وتكىزەتىنى بەلگىلى. ادامزات ءومىر بويى ەنەرگيا ۇنەمدەۋدىڭ جولىن ىزدەۋمەن، سونىڭ ءادىس- تاسىلدەرىن تابۋمەن باس قاتىرىپ كەلە جاتىر. ەۆوليۋتسيالىق تۇرعىدان ويلاپ قاراساق، بۇل زاڭدى دا. ەندى قازىرگى زاماندا كۇش- قۋاتتى ۇنەمدەۋدىڭ ءتۇرلى جولدارى مەن امالدارى (تەحنولوگيا، قۇرال- جابدىق) پايدا بولسا دا، ادامزاتتىڭ دەنساۋلىعى جاقسارا قويعان جوق، كەرىسىنشە، جاپا شەگىپ جاتىر. وتىرۋدىڭ زيان ەكەنى تالاي ايتىلىپ ءجۇر. وتىرىپ ۇزاق جۇمىس ىستەۋ قان اينالىمىن ناشارلاتىپ، بۇلشىق ەتتەگى زات الماسۋدى (مەتابوليزمدى) قيىنداتادى. ورىندىق پەن ديۆان ويلاپ تابىلعانعا دەيىن ادامدار قالاي وتىرىپ، قالاي دەمالعانىن زەرتتەگەن وڭتۇستىك كاليفورنيا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ عالىمدارى تانزانيادا تەرىمشىلىكپەن، اڭ اۋلاۋمەن اينالىساتىن حادزا تايپاسىنىڭ تىنىس- تىرشىلىگىمەن تانىسىپ كورگەن. زەرتتەۋگە قاتىسقان تايپا وكىلدەرىنە عالىمدار ولاردىڭ فيزيكالىق بەلسەندىلىگى مەن دەمالىسىن ەسەپتەپ وتىراتىن قوندىرعى ورناتقان. عالىمدار قول ەڭبەگىمەن اينالىساتىن ادامداردىڭ فيزيكالىق بەلسەندىلىگى جوعارى دەپ ويلاعان ەدى باسىندا. الايدا حادزا تايپاسىنىڭ ادامدارى كۇنىنە، شامامەن، ءبىر ساعات قانا فيزيكالىق بەلسەندىلىكتە بولاتىنى بەلگىلى بولدى. بۇل، ارينە، ا ق ش- تىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى نورما دەپ ۇسىنعان 22 مينۋتىنان ءۇش ەسە كوپ. ءبىراق عالىمدار جابايى ورتادا ءومىر سۇرەتىن ادامداردىڭ بەلسەندىلىگى مەن كۇش جۇمساۋى بۇدان دا جوعارى بولار دەپ ويلاعان ەدى.
- بۇدان شىعاتىن قورىتىندى مىناۋ: بۇرىنعى ادامدار دا قيمىلسىز، قوزعالىسسىز ءومىر سۇرگەن قازىرگىلەر سياقتى. ءبىراق بۇرىنعى ادامزاتتىڭ ارتىقشىلىعى سول - تابيعاتپەن ەتەنە، تەتە ءومىر سۇرگەندىگى. ياعني، ادام جاراتىلىسىنان اسىپ ەشتەڭە ىستەگەن جوق، بولمىسى مەن قارىم- قابىلەتى ءاۋ باستا قالاي بولدى - سولاي ءومىر سۇرگەن، - دەيدى عالىمدار. عالىمدار كۇنى بويى 9-10 ساعات بويى تاعاتسىز تىنىش وتىراتىن تايپا وكىلدەرىنىڭ سوزىلمالى اۋرۋلاردان ادا ەكەندىگىنە تاڭقالعان. بۇعان ارنايى زەرتتەۋ جۇرگىزگەن ماماندار حادزا حالقىنىڭ تىزەرلەپ نە جۇرەسىنەن كوپ وتىراتىنىن بايقاعان.
- تىزەرلەپ وتىرعان ادامنىڭ قان اينالىمى ورىندىقتا وتىرعان ادامدىكىنە قاراعاندا جاقسىراق. بۇلشىق ەتكە تۇسەتىن سالماق تا كوبىرەك. تىزەمەن وتىرعان كەزدە اياقتاعى بۇلشىق ەتتىڭ بۇكىل بولىگى قيمىلعا كەلىپ، قان اينالىمى، زات الماسىمى جاقسى بولادى. ال ورىندىققا وتىرعاندا بۇلشىق ەتتىڭ ءبىراز بولىگى قيمىلسىز قالادى. مۇنى بۇلشىق ەتكە تاعىلعان ارنايى قوندىرعى انىقتاپ بەردى، - دەيدى عالىمدار. ال تىزەرلەپ نە مالتاس قۇرىپ وتىرعان ادامنىڭ بۇلشىق ەتتەرى كوپ ەنەرگيا تۇتىناتىندىقتان، اعزا وعان قاجەت جانارمايدى تابۋ ءۇشىن مايدى «جاعا» باستايدى. سوندىقتان تىزەرلەپ وتىرعان حازدا تايپاسىنىڭ ادامدارى 10-12 ساعات بويى كەڭسەدە، ۇيدە، كولىكتە وتىراتىن قازىرگى ادامدارعا قاراعاندا دەنساۋلىعى جاقسى. ەندى زەرتتەۋ جۇرگىزگەن اۆتورلار وتىرىپ جۇمىس ىستەيتىن ادامدارعا اراسىندا تىزەرلەپ نە جۇرەسىنەن، مالتاس قۇرىپ وتىرعانى ءجون دەپ كەڭەس بەرۋدە. - كۇنى بويى تىزەرلەپ وتىرۋ كەرەك دەگەن وي بولماسىن. تەك اراسىندا قان اينالدىرۋ ءۇشىن تىزەرلەپ نە جۇرەسىنەن وتىرىپ كورۋ كەرەك. بۇل كۇنى بويى ورىندىقتا وتىرا بەرگەنگە قاراعاندا جاقسى، - دەپ كەڭەس بەرەدى عالىمدار.
Massaget.kz
