ماديار كەنجەبولات قازىرگى ەكونوميكالىق احۋال جايىندا: بۇل - الەمدىك پروبلەما

ءدال وسى ساۋالدارعا «ەكونوميكالىق زەرتتەۋلەر ينستيتۋتى» ا ق ماكروەكونوميكالىق زەرتتەۋلەر جانە بولجاۋ ورتالىعىنىڭ جەتەكشى عىلىمي قىزمەتكەرى ماديار كەنجەبولات جاۋاپ بەردى، دەپ حابارلايدى قازاقپارات ءتىلشىسى.

«تولىقتاي العاندا، جاعداي تەك ءبىزدىڭ ەلىمىز ءۇشىن عانا اۋىر بولىپ تۇرعان جوق. بۇل جالپى الەمدىك پروبلەما. دۇيسەنبى كۇنى بۇكىل الەمدە تاۋارلىق جانە قور نارىقتارى جاپپاي قۇلدىرادى. ا ق ش ءتىپتى قور نارىعىنىڭ قاتتى قۇلاۋى سالدارىنان ساۋدا- ساتتىقتى توقتاتىپ تا تاستادى. دەگەنمەن، سەيسەنبى كۇنى- اق وڭ ءوسىم بايقالا باستادى. ماسەلەن، دۇيسەنبى كۇنى 30 پايىزعا ءبىراق قۇلاعان مۇناي باعاسى سەيسەنبى كۇنى 7 پايىزعا كوتەرىلدى. ۇلتتىق بانكتىڭ الدىن الا شارا قولدانىپ، پايىزدىق مولشەرلەمەنى ۇلعايتۋىنىڭ، قاجەت بولعان جاعدايدا ينتەرۆەنتسيا جاسايتىندىعىنا ۋادە بەرۋىنىڭ ارقاسىندا تەڭگە كوپتەگەن ساراپشىلار بولجاعانداي قاتتى قۇلدىراعان جوق. قازىرگى ۋاقىتتا 1 دوللار شامامەن 395 تەڭگەنى قۇرايدى. رەسەي ءرۋبلى دە قۇلدىراۋىن ءبىرشاما دەڭگەيدە تۇزەتە الدى. دۇيسەنبى كۇنى ءبىر دوللار 75 رۋبل بولسا، كەشەگى كۇنى 1 دوللار شامامەن 72 رۋبل شاماسىندا تىركەلدى»، - دەدى ساراپشى.

ونىڭ اتاپ وتۋىنشە، قازاقستان سوڭعى 10 جىلىدىڭ ىشىندە جاھاندىق داعدارىس قۇبىلىسىمەن بىرنەشە رەت بەتپە- بەت كەلدى جانە داعدارىسقا قارسى ءتيىمدى شارالارىنىڭ ارقاسىندا كۇردەلى جاعدايدان شىعا الدى.

«مۇناي باعاسى 3 ەسەگە جۋىق قۇلدىراعان 2007-2009 -جىلدارى جانە 2014 -جىلعى الەمدىك قارجى داعدارىسى كەزىندە ءتيىمدى شارالار قابىلداي الدى. مەنىڭشە، ۇكىمەت ۇلتتىق بانكپەن بىرگە بۇل جولى دا جەدەل قارسى ارەكەت ەتىپ، حالىق الدىنداعى بارلىق مىندەتتەمەلەرىن ورىندايتىن بولادى»، - دەدى ماديار كەنجەبولات.

وسى ورايدا الداعى ۋاقىتتا الەمدىك ەكونوميكاداعى احۋالعا بولجامىن بىلدىرگەن ماديار كەنجەبولات جاعدايدىڭ تۇزەلۋىنە بىرنەشە فاكتور اسەر ەتەتىندىگىن باسا ايتتى.

«قازىرگى ۋاقىتتا ساۋد ارابياسى دا، رەسەي دە مولشەرلەمەنى كوتەرىپ وتىر. كەشە ساۋد ارابياسى ءساۋىر اينىنان باستاپ مۇناي ءوندىرىسىنىڭ كولەمىن قازىرگى تاۋلىگىنە 9,7 ميلليون باررەلدەن 12,3 ميلليون باررەلگە دەيىن ۇلعايتاتىندىعىن مالىمدەدى. ولار الەمدىك نارىققا قوسىمشا شىعارۋدى جوسپارلاپ وتىرعان تاۋلىگىنە 2,6 ميلليون باررەل مۇناي وتە ۇلكەن كولەم سانالادى. رەسەي تاراپىنىڭ وكىلدەرى دە قىسقا مەرزىمدى كەزەڭدە مۇناي ءوندىرۋ كولەمىن تاۋلىگىنە 300 مىڭ باررەلگە، ورتا مەرزىمدە 500 مىڭ باررەلگە جەتكىزەتىندىكتەرىن ايتتى. ەگەر بۇل جانجال ودان ارى ۋشىعا بەرەتىن بولسا، وندا مۇنايدىڭ قۇنى باررەلىنە شامامەن 30 دوللاردان دا تومەندەپ كەتەدى. بۇل جاعداي تەڭگەگە دە قىسىم جاسايدى»، - دەدى ساراپشى.

وسى رەتتە عىلىمي قىزمەتكەر ەلىمىزدىڭ ۇكىمەتى ناقتى شارالار قابىلداپ جاتقانىن، 2020-2022 -جىلعا ارنالعان بيۋدجەتتى ناقتىلاۋ جۇرگىزىلەتىندىگىن ايتتى.

«ءساۋىر ايىنىڭ ورتاسىندا بيۋدجەت ناقتىلانۋى مۇمكىن. قازىرگى ۋاقىتتا بيۋدجەت مۇناي باعاسى باررەلىنە 55 دوللاردان، ال ءبىر دوللار 370 تەڭگە باعامىمەن ەسەپتەلىنگەن. سوعان وراي مۇنىڭ بارلىعى دا وزگەرىسكە ۇشىرايدى. بۇعان قوسا، پرەزيدەنت قاسىم- جومارت توقايەۆ مەملەكەت ءوز تاراپىنان بارلىق الەۋمەتتىك مىندەتتەمەلەردى ورىندايتىندىعىن ايتتى»، - دەدى «ەكونوميكالىق زەرتتەۋلەر ينستيتۋتى» ا ق ماكروەكونوميكالىق زەرتتەۋلەر جانە بولجاۋ ورتالىعىنىڭ جەتەكشى عىلىمي قىزمەتكەرى.

ارايلىم مۇرات

ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى