جاسقانشاق بالا قايدان شىعادى؟

«جاسقانشاقتىق بالانىڭ جان- جاقتىلى ءوسىپ-جەتىلۋىنە ءتيىمسىز فاكتورلاردىڭ ءبىرى» دەيدى عىلىمي تۇجىرىمدار.

جەتى جاسقا دەيىنگى بالالاردا كوپ كەزدەسەتىن قورقۋدىڭ بىرنەشە ءتۇرى:

- بوتەن ورتادان قورقۋ (ادام جاتىرقاۋ)؛

- الاڭداۋ؛

- بوتەن زاتتاردان قورقۋ؛

- جالعىز قالۋدان قورقۋ؛

- اتا-اناسىنىڭ نەمەسە وزگەنىڭ ۇرىپ-ۇرسۋىنان قورقۋ؛

سەبەپتەرى:

1. اتا-انانىڭ ورىنسىز الپەشى. تىم الپەشتەپ وسىرگەن بالا ءوزىن وتە ءالجۋاز سانايدى ەكەن. وعان بىرەۋ كەلىپ كومەكتەسپەسە نەمەسە ىستەپ بەرمەسە وزدىگىنەن ءبىر نارسەنى «دۇرىس ىستەي الام» دەپ ويلامايدى. سوندىقتان ءوز كيىمىن كيۋدەن دە جاسقانادى ەكەن.

2. جالعىز قالۋدان زاپى بولىپ الاڭداۋ. بۇلار اناسى كوزىنەن تاسا بولسا جىلاپ قويا بەرەتىن بالالار. مۇنداي كۇي كوبىنەسە اناسى ونداعان ساعات جۇمىستا نەمەسە ساعاتتاپ، كۇندەپ سىرتتا بولاتىن، ءتىپتى اتا- اجەسىنىڭ قولىنا ۇزاق ۋاقىتقا اپارىپ تاستاعان بالالاردا بولادى. اتا- اجەسىنە نەمەسە باسقا ادامدارعا ابدەن باۋىر باسپاسا بۇل دا جاسقانشاقتىققا اپاراتىن ءبىر جول ەكەن.

3. تەلەديدار «سىيلاعان» قۇبىجىقتار. بۇلار اسىرەسە تۇندە مازاسىز بولادى. ۇيقىسى ۇيقى بولمايدى. ۇلكەن ادامدار تەلەديدار نەمەسە كينودان كورگەن كورىنىستەردى ميىنان تەز شىعارىپ تاستاي الادى. ال، بالا ميىندا ونىڭ ورىنىن الماستىراتىن وزگە كورىنىستەر كوپ بولماعاندىقتان سول كورىنىستەر كوز الدىنان وڭاي وشپەيدى ەكەن.

4. ادەيى قورقىتۋدان شىققان ىلەكتەر. بالاسى ءتىل الماسا «ايۋ كەلە جاتىر»، «وكىل سالدىرامىز»، «انا كىسى قۇلاعىڭدى كەسەدى» دەگەن سەكىلدى سوزدەر بالانى ۋايىمعا سالادى ەكەن. ال، سول ءسوز بالانىڭ ءبىر مەزەتتىك تىنىش وتىرۋىنا نەمەسە كامپيت جەمەۋىنە بايانىستى ايتىلعانىمەن ونىڭ بالانىڭ ءار ارەكەتىنە كەسىرىن تيگىزىپ وتىرادى.

5. ىشتەگى كەزدەگى انا كوڭىلىندەگى ۇرەي، الاڭ. وتباسىنداعى ءتۇرلى كەلەڭسىز جاعدايلار نەمەسە انا كوڭىلىنە اسەر ەتكەن جالپى وقيعانى قامتيدى. ەكىقابات ايەل بارىنشا كوڭىلى بولۋعا تىرىساتىنى سوندىقتان.

نە ىستەۋ كەرەك؟

بالانى قايسار، سەنىمدى ەتىپ تاربيەلەۋ ءۇشىن ولاردى جاسقانشاقتىقتان ارىلتۋ قاجەت. قورىقسا تاربيەلى بولادى دەپ شوشىتا بەرۋگە بولۋعا مۇلدە بولمايدى. مۇنداي امالدىڭ ءبىر مەزەتتىك ءونىمى بولعانىمەن ءومىر بويى زاردابىن كورسەتپەك.

بالا اندا-ساندا ءسۇرىنىپ قالسا جازعىرىپ، بالاعاتتاماۋ كەرەك. قاجەتتى جەرىندە اعاتتىعى كورىنىپ تۇرسا دا ءۇنسىز قالعان ءجون. ال، ايتىلىپ جاتقان جاعدايدا قاراپايىم سوزدەرمەن ءتۇسىندىرۋ، شابىتتاندىرۋ، بالانىڭ سەنىم جەلكەنىن قايتا جايۋىنا سەبەپ سوزدەر ايتىلۋى دۇرىس. الدىمەن جەتىستىگىن ايتا وتىرىپ كەمشىلىگىن كورستەۋ ءتيىمدى.

بالانىڭ وزىنەن وزىق ءبىر بالانى كورگەندە «وعان جەتپەيمىن» دەپ سەزىنۋى دە ءالجۋازدىق. وزىنە سەنىمى تىم ازدىق. وسىنداي كەزدە اتا- انانىڭ شابىتتاندىرۋى وتە ماڭىزدى. وزگەنىڭ بالاسىن ماقتاي بەرىپ، ءوز بالاڭدى ونان سايىن جاسىتۋعا بولمايدى.

بالانى وتباسىنان، مەكتەپتەن تىس ادامدارمەن سويلەسۋگە، قارىم-قاتىناس قۇرۋعا، باقشا، كىتاپحانا، كەشكى سەرۋەن دەگەندەي الەۋمەتتىك ورتالارعا كوپ ەرتىپ بارۋ دا ماڭىزدى. بۇل امال ونىڭ كەيىن بوتەن ورتاعا تەز ۇيلەسىپ كەتۋىنە ءتيىمدى.

بالاعا «ەز»، «قورقاق»، «ىنجىق»، «ماسىل»، «سورلى» دەگەن سەكىلدى سوزدەردى ايتپاعان ابزال. اسىرەسە، كوپتىڭ الدىندا.

قورقاق بالادان قورقاق ادام شىعادى. «قورىققان بۇرىن جۇدىرىقتايدى» دەپ قوعامدا كوپ قىلمىستى قورقاق ادامدار جاسايدى ەكەن. ويتكەنى، كولەڭكەسىنەن قورقاتىن بالانىڭ تابىسقا جەتۋى قيىننىڭ قيىنى. ول دالەلدەنگەن شىندىق. اتا-انا بالاسىن ءومىردىڭ قيلى قيندىقتارىنا بەتپە- بەت كەلگەندە باتىلدىقپەن شەشىم جاسايتىن ەرجۇرەك بولۋعا بار كۇش- جىگەرىن جۇمساۋى كەرەك.

دەرەككوز: Reactor

ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى