تىشقاننان شىققان سۇلۋ
تىشقان جىلى بارلىعىمىز ءۇشىن تابىستى، باقىتقا تولى جەمىستى جىل بولسىن دەي وتىرىپ، تىشقان تۋرالى ءبىر ماعىنالى قيسامىزدى ۇسىنعالى وتىرمىن.
قازىرگىدەي دەموكراتيالىق زاماندا قىزدارعا سەن قىتايعا، تۇرىككە ءيا بولماسا ورىسقا، كاريسكە كۇيەۋگە شىقپا دەپ ايتۋعا زاماناۋي سوزبەن ايتقاندا «ەشكىمنىڭ پراۆاسى جوق».
كىمگە تيەدى ءوزى بىلەدى. قاي تىلدە سويلەسەدە ەركى وزىندە. قانشا ءتىل ۇيرەنسەدە بوستاندىق. پوليگلوت بولعىسى كەلەمە اركىمنىڭ دارىنىنا، قالاۋىنا بايلانىستى. زاڭعا قايشى نەمەسە بىرەۋدىڭ مازاسىن الاتىن ءىس ىستەمەسەڭ بولعانى. ءتارتىپ ساقتاپ، مادەنيەتتى بولىپ، زاڭعا بويسىنىپ جۇرسەڭ ءبىتتى. ودان كەيىن يتكە تيەمە، قۇسقا تيەمە، شىنىن ايتقاندا ەرىك اركىمنىڭ وزىندە. ويتكەنى «سەن مەنى اسىراپ وتىرعان جوقسىڭ!». سونىمەن قاتار باياعىداي قازاقى زامان كەتكەن. قازىرگى ادامداردىڭ ءارقايسىسى ءبىر ءبىر تاۋەلسىز الەم بولىپ قالعىسى كەلەدى. دەگەنمەن ومىردە جازىلماعان زاڭ، اكسيوما دەگەن بولادى. الدەقاشان مويىندالعان اقيحاتتار دا بار. ول - سان عاسىرلىق سۇزگىدەن وتكەن شىندىق. سوعان مويىنداماي بولمايدى. ول تومەندەگىدەي...
تىشقاننان شىققان سۇلۋ
تىشقاننان شىققان عاجاپ سۇلۋ بولعان،
كوركىمەن اڭ بىتكەننەن ماقتاۋ العان،
مىڭ جىلدا ءبىر تۋاتىن كەلبەتىنە
قارا ەمەس، باي، پاتشا دا كوزىن سالعان.
كورۋگە كەلگەن تالاي اڭ بولىپتى،
تامسانىپ اۋزىن اشىپ تاڭ بولىپتى.
ءوزى سونداي حاس سۇلۋ بولعان سوڭ با
تىشقان قىز تىم تاكاپپار پاڭ بولىپتى.
بويجەتىپ ون سەگىزگە قىز تولادى،
جۇرەكتە ساقتالعان ءبىر سىز بولادى.
تىشقاننىڭ ناسىلىنەن تۋعانىممەن
تىشقانعا تيسەم ماعان ءمىن بولادى.
دەپ ويلاپ قىز ەلىنەن الىستاپتى،
بار ماقسات ەڭ مىقتىمەن تانىسپاق-تى.
تىشقاننان شىققان سۇلۋ ءدال وسىلاي
قيالمەن تالاي جەرگە عارىشتاپتى.
وسى ويمەن ەش ىسىنەن ايانباپتى،
تالاي ەلگە بارىپتى، ايالداپتى.
18 مىڭ عالامنىڭ ەڭ اسىلى
كۇنگە كەپ ءوز تالابىن بايانداپتى:
- مەن تىشقاننىڭ تىم سۇلۋ قىزى ەدىم،
پاكتىكتىڭ سوڭعى قالعان ءىزى ەدىم.
سىزدەي ماعان ەشكىمدە تەڭ كەلمەدى
جار ىزدەپ كۇللى الەمدى ءسۇزىپ ەدىم.
سىرىمدى مەن ايتايىن ىشىمدەگى
وڭىمدەگى باتىرسىز تۇسىمدەگى.
جان ەكەنسىز ەڭ سۇلۋ، ەڭ شۋاقتى
ون سەگىز مىڭ عالامنىڭ ىشىندەگى.
وسىلاي تىشقان سۇلۋ سىرىن اشتى،
جان ءسوزى كۇنگە جەتىپ ءشولىن باستى.
تەڭدەسى جوق عالامات ەڭ اسىلعا
«ماقۇل كورسەڭ قوساعىڭ بولام» دەپتى.
كۇن كۇلگەن جوق ارۋدى مازاققا الىپ،
سۇلۋلىققا تاڭداندى عاجاپتانىپ.
ءوز سىڭارىن ىزدەگەن دۇرىس دەدى
شارلاۋمەن كۇللى الەمدى تالاپتانىپ.
راس ايتتىڭ، ەشكىمنەن كەم ەمەسپىن،
الايدا سەن ىزدەگەن ەر ەمەسپىن،
ويتكەنى مەنەن مىقتى ءبىر اسىل بار
سوندىقتان سەن سۇلۋدىڭ تەڭى ەمەسپىن.
دەگەنمەن بۇل الەمنىڭ شارتى قاتاڭ،
شىنىندا جەردىڭ ءجۇزىن جارقىراتام.
كۇندىز نۇرىم بارىنە جەتكەنىمەن
تۇندە سونەم بۇل مەنىڭ جارتى قاتەم.
كۇن سۇلۋ قىزعا وسىلاي سىرىن ايتتى،
بويداعى كەمشىلىگىن ۇعىپ ايتتى.
تاس قاراڭعى تۇندەردى جارقىراتقان
ايدىڭ مىقتى ەكەنىن جىر قىپ ايتتى.
ەڭ اسىل، ەڭ شۋاقتى كۇن دەپ ەدى...
سوعان جار بوپ ءومىردى سۇرمەك ەدى.
تىشقاننان شىققان سۇلۋ بۇل عالامدا
ايدى كۇننەن ارتىق دەپ بىلمەپ ەدى.
كۇننەن ءسويتىپ اقىرى كوڭىلى قايتتى،
ايعا بارىپ سۇلۋ قىز ءسوزىن ايتتى.
اي بولسا بۇلتتان مىقتى ەمەسپىن دەپ
سۇلۋعا ولدا وزىنشە ءمىنىن ايتتى.
اي دەدى: كۇننىڭ ءسوزى بۇرىس ەمەس،
پەريزاتتى الداسام دۇرىس ەمەس.
ول راس مەن تولىقسىپ تولعان شاقتا
جارقىراتۋ جەر ءجۇزىن جۇمىس ەمەس.
دەمەگىن سەنەن مىقتى ەندى كىم بار،
مەنىڭدە وسالدىعىم، ەزدىگىم بار.
بۇلت جينالىپ ءجۇزىمدى بۇركەپ قالسا
نۇرىمدى وتكىزە الماس كەمدىگىم بار.
اسپاندا كىم بار دەمە مەنەن اسقان،
تالاي ءزاۋلىم بيىك پەن شىڭنان اسقان.
مەنىڭشە بۇل عالامدا سەندەي جانعا
ناعىز مىقتى تابىلماس بۇلتتان اسقان.
ۇققان سوڭ بۇلت تۋرالى بار ءمان-جايدى،
جار ەتسەم دەپ ول ونى ارماندايدى.
تالاي كۇن ارتقا تاستاپ ارىپ-اشىپ،
ايتادى بۇلتقا كەلىپ بولعان جايدى.
سۇلۋ جانعا قاراپ-اپ الماي كوزىن،
تۇنەرىپ بۇلت تىڭدايدى قىزدىڭ ءسوزىن.
- ونىڭ راس، - دەيدى ول - قاھارلانسام
ايىڭ تۇرماق جابامىن كۇننىڭ ءجۇزىن.
ايتىلعاننىڭ ءبارى ءجون سۇلۋ قىزىم،
جەر بەتىندە جاۋىن بوپ قالادى ءىزىم.
كۇن مەن ايدى ارتقا ساپ جۇرسەمداعى
داۋىل كورسەم قاعىلار مەنىڭ جىنىم.
اسپاندامىن كوتەرەد دەنەم جۇكتى،
سوندىقتان ساقتاپ كەلەم كەمەلدىكتى.
كوك جۇزىندە كوسىلىپ جۇرگەنىممەن
داۋىل دەيتىن باتىر بار مەنەن مىقتى.
بۇلتقا دا داۋىل دەگەن جاۋى ەكەن،
ونىڭ دا باتىرلىعى بولعان بوتەن.
داۋىلدا مىقتىمىن دەپ ايتا الماپتى
ونان كەمەل دالانىڭ تاۋى ەكەن.
ونەرىن تاۋ داۋىلدان اسىرىپتى،
بولماپتى تاۋدان جەلدىڭ ءباسى مىقتى.
تالايدىڭ توپالاڭىن شىعارسادا،
تاۋعا كەلىپ ارىنى باسىلىپتى.
سودان سوڭ سۇلۋ كەلدى تاۋعا قاراي،
جۇرەگىن ءنان باتىردىڭ جاۋلاپ العاي.
وعان كەپ ءوز ارمانىن ايتتى تاعى
ەڭ اسىل كوركەم ءسوزدى جيىپ ارناي.
كەرىلىپ جاتقان تاۋدا سىرىن جايدى،
ەشكىم دە بىلمەيدى دەپ مۇنىم جايلى.
مەن كەرىلىپ تۇرعانمەن اسقار بولىپ
تىشقان كورسەم شىبىنىم شىرىلدايدى.
تىشقان اتتى پالە بار مەنەن اسقان،
ءىنى بار ءبىر بويىمدا وننان استام.
توقتاۋدى وعان ءوزىم سالا المادىم،
قاي مىقتى شىعار ەكەن ودان اسقان.
باتىر دەپ تىشقاندى اڭدار باعالاسىن،
جۇدىرىقتاي عانا دەپ ساناماسىن.
ەگەر دە ەڭ مىقتىنى سەن ىزدەسەڭ
ءوز ەلىنىڭنەن، تىشقاننان تابا الاسىڭ.
تاكاپپارعا وسىلاي جول كورسەتتى،
جول كورسەتىپ باعىتىن وڭ ولشەتتى.
ءوز ەلىن كوزگە ىلمەي كەتكەن جانعا
اقىرى سابىرلى تاۋ ءجون كورسەتتى.
اۆتورى: بەيسەن سۇلتان ۇلى
