عالىمدار ەجەلگى ماچۋ- پيكچۋ قالاسىنىڭ قۇپياسىن اشتى

باتىس سولتۇستىك جاعىندا كۋسكودان 130 شاقىرىم قاشىقتا، بۇكىل قالا تەڭىز دەڭگەيىنەن 2350-2430 بيىكتەگى تاۋ قىرقاسىنا ورنالاسىپ، ۋرۋبامبا وزەنى شاتقالىنا بيىكتەن قاراپ جاتىر. ەجەلگى قالا قازىرگى زامانعى الەمنىڭ جاڭا جەتى كەرەمەتىنىڭ ءبىرى بوپ ەسەپتەلەدى. ول ورتالىق امەريكانىڭ ەڭ ماڭىزدى مادەني مۇراسى، ءارى پەرۋدىڭ دە ەڭ تاڭداۋلى ساياحات (تۋريزم) ورتالىقتارىنىڭ ءبىرى. جويىلىپ كەتكەن ينك يمپەرياسىنىڭ ەجەلگى بەكىنىسى -  ماچۋ- پيكچۋ قالاسىن برازيليالىق گەولوگتار توبى مۇقيات زەرتتەپ، قالا قالاي 2450 مەتر بيىكتىكتە سالىنعانىن، وسى كۇنگە دەيىن قالاي امان جەتكەنىن انىقتادى. ماچۋ- پيكچۋ قۇرىلىسى ارحيتەكتورلار مەن عالىمداردى ەجەلدەن تاڭعالدىرىپ كەلەدى. سەبەبى ول جەردەگى عيماراتتار ەشقانداي قوسپاسىز تاستاردى ءبىر- بىرىنە جىمداستىرىپ سالىنعان.

 ءبىر قاراعاندا وسىنداي بيىكتىككە قالا سالۋ اقىلعا قونىمسىزداي كورىنەدى. سەبەبى ينكتەر تومەننەن تاس تاسۋ ءۇشىن دوڭگەلەك قولدانباعان. بۇرىن ينكتەر 20 توننالىق تاستاردى تومەننەن تاسىپ، قالا قۇرىلىسىنا پايدالانعان. تاستاردىڭ ەشقانداي قوسپاسىز ءبىر- بىرىنە جىمداسقانى سونشا اراسى 1 ميلليمەتردەن دە از دەپ ەسەپتەلگەن ەدى. ءبىراق قالانىڭ ورنالاسقان جەرى ونىڭ قۇرىلىسىنا كەدەرگى بولماي، كەرىسىنشە، كومەكتەسكەن. 

قالاپ سالىنعان تاس قابىرعا جۇمساق تاستار

 «ماچۋ- پيكچۋدىڭ ورنالاسقان جەرى كەزدەيسوق ەمەس. ەگەر قالا قۇرىلىسىنا قاجەتتى جارتاستاردا جارىقتار بولماسا، ساۋلەتتى قالا تۇرعىزۋ مۇمكىن ەمەس»، - دەيدى برازيلياداعى ريو- گراندە- دۋ- سۋل فەدەرالدى ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ گەولوگى رۋالدو مەنەگات. جاساندى جەر سەرىكتەرىنەن الىنعان سۋرەتتەر مەن دەرەكتەردى تالداعاننان كەيىن عالىمدار قالا كارتاسىن جاسادى.

ماچۋ- پيكچۋ بىرنەشە تەكتونيكالىق جارىقتار قيىلىساتىن جەردە سالىنعان ەكەن. ۇزىندىعى 100 شاقىرىمنان اساتىن ەكى ۇلكەن جارىق سولتۇستىك- شىعىستان وڭتۇستىك- باتىسقا جانە سولتۇستىك- باتىستان وڭتۇستىك- شىعىسقا وتەدى. ولاردىڭ قيىلىسىندا ماچۋ- پيكچۋ ورنالاسقان. 

كۇن ساعاتى - Intihuatana 

ايماقتاعى جەر سىلكىنىستەرى تاۋ جىنىسىن السىرەتكەن، ەجەلگى قۇرىلىسشىلار ونى قالاعان پىشىنگە وپ- وڭاي كەلتىرە العان. برازيليالىق گەولوگتىڭ ايتۋىنشا، «جۇمسارعان» تاس ۇزاق وڭدەۋدى قاجەت ەتپەگەن. ەجەلگى قالانىڭ ورنالاسۋى ونىڭ استىنداعى تەكتونيكالىق جارىقتاردىڭ قۇرىلىمىن كورسەتەدى دەيدى زەرتتەۋشى. عيماراتتار مەن باسپالداقتار جانە كوشەلەر جارىقتارعا پاراللەل سالىنعان.

 قالاداعى تاس ۇيلەر 

سونىمەن قاتار، گەولوگ ينكتاردىڭ وليانتايتامبو، پيساك جانە كۋسكو سىندى باسقا دا ەلدى مەكەندەرى دە وسىنداي ادىسپەن سالىنعان دەپ مالىمدەدى. «بۇل ەلدى مەكەندەردىڭ ءارقايسىسى ايماقتاعى گەولوگيالىق جارىقتاردىڭ نەگىزگى باعىتتارىن وتە جاقسى كورسەتەدى. ماچۋ- پيكچۋدى مىسال رەتىندە قولدانا وتىرىپ، ينك وركەنيەتىنىڭ سىنعان تاستار يمپەرياسى بولعانىن كورەمىز»، - دەيدى زەرتتەۋشىلەر.

اۋىل شارۋاشىلىعىنا ارنالعان ساتىلى اتىزدار

 سۋ قۇبىرى مەن كارىزدەر تەكتونيكالىق جارىقتار قۇرىلىس ماتەريالدارىمەن قاتار ينكتارعا سۋ جيناۋعا دا كومەكتەسكەن. ەرىگەن قار مەن جاڭبىر سۋى جارىقتار ارقىلى اققان. ال ينكتەر ونى تەك ءبىر جەرگە عانا جيناعان. «قالانىڭ تاۋلى جەردە ورنالاسۋى ونى تاۋلى ايماقتا ءجيى كەزدەسەتىن كوشكىندەر مەن سەلدەن ساقتادى»، - دەيدى برازيليالىق گەولوگ. 

ماچۋ- پيكچۋدەگى ءۇيدىڭ تەرەزەسىنەن قاراعانداعى كورىنىس 

تاعى ءبىر قاۋىپتى كليماتتىق فاكتور -  جاۋىن- شاشىن. جارىقتار قالانى سۋ تاسقىنىنان قۇتقارعان. «بەكىنىستەگى قۇرىلىس جۇمىستارىنىڭ ۇشتەن ەكىسى جەراستى كارىزىن سالۋمەن بايلانىستى بولدى. جارىقتاردىڭ ارقاسىندا قۇرىلىس جەڭىلدەگەن. ولار قالانىڭ نەلىكتەن جاقسى ساقتالعانىن دا تۇسىندىرەدى»، - دەيدى عالىم.

Massaget.kz 

ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى