اسقار جۇمادىلدايەۆ: «جەك كورەتىن ەكى جازۋشىم بولدى. اباي مەن لەۆ تولستوي»

جاستار كىتاپ وقىماۋى مۇمكىن، ءبىراق اقىلى كوپ. كىتاپ وقىعاننىڭ ءبارى اقىلدى دەگەن بوس ءسوز. كەزىندە ءبىز كىتاپتى كوپ وقيمىز دەگەن اتاققا يە بولدىق. شىندىعىندا ءبىز كىتاپتى كوپ وقىعانىمىز جوق. بايلار ءسان ءۇشىن كىتاپتى ۇيىنە اكەپ ءىلىپ قوياتىن بولدى. كىتاپ رەكۆيزيت تاۋارعا اينالعان ەدى.

ەكىنشىدەن، كوپ كىتاپ وقۋدىڭ كوپ پايداسى بار دەپ ويلامايمىن.

اڭگىمە كىتاپتى كوپ وقۋدا ەمەس. اڭگىمە كەرەك كىتاپتى وقۋدا. كەرەك ەمەس كىتاپتى وقىعاننان نە پايدا؟ بوسقا ميىڭ اشىپ كەتەدى. ادامعا ەڭ كەرەگى: كەرەكتى كىتاپ وقۋ، كەرەكتى ءبىلىم الۋ، كەرەكتى كاسىپ ۇيرەنۋ.

سودان كەيىن ادام ءوزى ويلانۋى كەرەك. ەينشتەيننەن قازىرگى زامانعا نە جەتىسپەيدى دەپ سۇراسا، «ورىندىق جەتىسپەيدى» دەپتى. ورىندىققا وتىر دا ويلان. ادامعا ويلانۋ جەتىسپەيدى. كىتاپتى بەتالدى وقي بەرگەننەن تۇك تە شىقپايدى. مەنىڭ ويىمشا، قازىرگى جاستار كەرەك ەمەس كىتاپتاردى كوپ وقىمايدى. كەرەك ەمەس دەگەن قيالي كىتاپتار.

مەن مەكتەپتە وقىپ جۇرگەندە جەك كورەتىن ەكى جازۋشىم بولدى. اباي جانە لەۆ تولستوي. ويتكەنى، دىم تۇسىنبەدىم. تولستويدىڭ «سوعىس جانە بەيبىتشىلىگىن» وقىساڭ، وڭكەي تۇسىنىكسىز بىردەڭەلەر. ابايدى وقىپ قالساڭ، اقىل ايتادى دا جاتادى. ماعان ول ۇنامايدى. تۇسىنبەيمىن. ماعىنا كورمەيمىن.

مارك تۆەننىڭ ءسوزى بار: «مەن 20 جاسىمدا اكەم قانداي اقىماق دەپ ويلاۋشى ەدىم. 40 قا كەلگەندە اكەم قالاي اقىلدى بولىپ كەتكەنىن بايقادىم» دەگەن. مارك تۆەن پارادوكسالنو ويلايتىن ەرەكشە جازۋشى. ويلاپ قاراساڭ، وسى سوزىندە ۇلكەن ماعىنا بار. جاس كەزىندە اكەسىنىڭ اقىماق بولعان ەشتەڭەسى جوق. جاسى ۇلكەيگەن سوڭ اقىل كىردى دەپ تۇر. مىنەكەي، 15 تەگى بالانىڭ اقىلى باسقا، 23 تەن اسقان بالانىڭ اقىلى ءبىر بولەك.

جاس بالا ابايدىڭ، تولستويدىڭ ۇلى ەكەنىن تۇسىنبەيدى. وعان زورلاپ وقى دەگەننەن ەشتەڭە شىقپايدى. مىنەكەي، مەنىڭ كىتاپ وقىما دەگەنىم وسى.

مەكتەپتە انانى ءبىر، مىنانى ءبىر وقى دەپ جاتادى. 12 دەگى جاس بالاعا دوستويەۆسكيدى وقۋعا بولمايدى. وڭكەي قارا تۇنەك، تاۋسىلمايتىن ۋايىم-قايعى. جاپوننىڭ اتاقتى جازۋشىسى مۋراكاميدى وقۋعا بولمايدى. ويتكەنى، ونىڭ ءوزىن-ءوزى ولتىرمەگەن ءبىر كەيىپكەرى جوق.

وسىنداي ايتارى تەرەڭ شىعارمالاردى اقىلى توقتاعاننان كەيىن،

ەسىن جيناعاننان كەيىن وقۋعا بولادى. تولستويدى ماسكەۋدەگى م گ ۋ-دا وقىپ جۇرگەندە 2-3 كۋرستا وقىدىم. ۇلى ەكەنىن ءتۇسىنىپ، راحاتتانىپ وقىدىم. ماسكەۋگە بارعاندا ابايدى وقىپ باستاپ، ۇلىلىعىن سوندا ءتۇسىندىم.

اسقار جۇمادىلدايەۆ

فيزيكا- ماتەماتيكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى، پروفەسسور،

قازاقستان ۇعا اكادەميگى.

ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى