اقتوبەدەگى اسپان استى مۋزەيى اتانعان جامانشىڭ كراتەرى
اقتوبە اكىمدىگى بۇل جەرگە گەوپارك نەمەسە اسپان استى مۋزەيىن سالۋدى جوسپارلاپ وتىر، دەپ حابارلايدى قازاقپارات ءتىلشىسى.
1 ميلليون جىلدىق تاريحى بار جامانشىڭ مەتەوريتتىك كراتەرى - جان-جاقتى زەرتتەلگەن نىسانداردىڭ ءبىرى. 1970 -جىلدان باستاپ اۋماقتى زەرتتەۋگە قاتىسىپ، كەيىن «مەتەوريتنىي كراتەر جامانشين» اتتى كىتاپ جازعان گەولوگيا-مينەرالوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى، پروفەسسور پاۆەل فلورەنسكي اقتوبەگە قايتا كەلىپ، اۋماقتى قورشاپ، قورعاۋعا الۋدى سۇرادى.
«جامانشىڭ كراتەرىندە الماز بار، ءبىراق ول اشەكەي جاساۋعا كەلمەيدى. ياعني، تىم ۇساق، از. گەولوگ، مينەرالوگتارعا بار، ال زەرگەرلەر ءۇشىن ول جەردە الماز جوق دەپ ءبىر سوزبەن ايتۋعا بولادى. ال يرگيزيت تەكتيتتەرى - جاڭبىرشا جاۋعان اينەك، جامانشينيت - جارىلىس كەزىندە تۇزىلگەن ەرىتىندىنىڭ بىرىگۋى.
وتكەن عاسىردا جۇرگىزىلگەن زەرتتەۋ كەزىندە عىلىم اكادەمياسى ارقىلى الەمنىڭ ءار تۇكپىرىندەگى لابوراتوريالارعا، مۋزەيلەرگە يرگيزيت پەن جامانشينيتتىڭ ءبىر بولىگىن جىبەردىم. ناتيجەسىندە جامانشىڭ الەم بويىنشا زەرتتەلگەن كراتەرلەردىڭ قاتارىنا كىردى. ءارى كۇن ساناپ ادامداردىڭ قىزىعۋشىلىعىن ارتتىرىپ كەلەدى. الداعى ۋاقىتتا جاقسى تۋريستىك مارشرۋت اشۋ كەرەك. ول ءۇشىن جول سالىپ، قوناق ءۇي قۇرىلىسىن جۇرگىزگەن دۇرىس. ىرعىزدا تۇراتىن ادامنىڭ گيد بولعانى قاجەت. مۇندايدا جەردى جالعا بەرۋ نۇسقاسى قاراستىرىلۋى مۇمكىن. ۇلتتىق قۇندىلىقتى ساۋداعا سالىپ، جەرىن جالعا بەرۋدىڭ، ودان بيزنەس جاساۋدىڭ قاجەتى جوق»، - دەدى زەرتتەۋشى پاۆەل فلورەنسكي.
«زەرتتەۋشى پاۆەل فلورەنسكي كراتەردەگى 20 شاقىرىمدى قورعاۋعا اشىپ، قورشاۋدى ۇسىنىپ وتىر. ءبىز 100 شاقىرىمدى استروفيزيكالىق، تاريحي، تابيعي ەندىك باعىتتى قامتيتىن كەشەندى تۋريستىك گەوپارك نەمەسە ورتالىق قۇرىلۋى قاجەت دەپ ەسەپتەيمىز. زەرتتەۋشى سەرىك ءاجىعالي 30 جىلدان بەرى وسى تۋرالى ايتىپ كەلە جاتىر. سەبەبى جامانشىڭ ماڭىندا ءابىلقايىر حان 45 مىڭ اسكەري جيناعان، المات تامى، جانىس بي تامى، بالعاسىن موۆزولەيى بار. ماسەلەن بالعاسىن ماڭىنداعى ەمدىك تۇز قىرىمنىڭ كەز كەلگەن كۋرورتىنداعى ەم تۇزىنان ساپالى ىرعىز- تورعاي رەزەرۆاتى بار. بارىنە ورتاق تۋرمارشرۋت قاجەت»، - دەدى ولكەتانۋشى بەكارىستان مىرزاباي.
«پرەزيدەنت حالىققا جولداۋىندا بروكونەرلىكتى تىيۋ، تابيعات پەن جان-جانۋارلاردى قورعاۋعا اسا ءمان بەردى، قازاقستاننىڭ كيەلى جەرلەر گەوگرافياسىنا ەنگەن نىساننىڭ ءبىرى رەتىندە جامانشىڭدى قورعاۋ جاۋاپتى ءىس ءارى وسى ماسەلەگە جاناشىرلىق بىلدىرگەندەرىڭىز ءۇشىن العىس بىلدىرەمىن»، - دەدى وڭداسىن ورازالين. وبلىس اكىمى ۇسىنىستاردى جيناقتاپ، ازىرلەۋدى مادەنيەت، ارحيۆتەر جانە قۇجاتتاما باسقارماسىنىڭ باسشىسى نۇرحان كادىربايەۆقا تاپسىردى.
اۆتور: التىناي ساعىندىقوۆا
