ەكونوميكالىق وداق اياسىندا ورتاق ۆاليۋتا وداعى قۇرىلمايدى - ۇلتتىق بانك
دەپ حابارلايدى قازاقپارات ءتىلشىسى.
ۇلتتىق بانك مالىمەتىنشە، ەۋرازيالىق ينتەگراتسيانىڭ نەگىزگى باعىتتارى 2014 -جىلدىڭ 29 - مامىرىندا قول قويىلعان ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق تۋرالى شارتپەن ايقىندالادى. ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق تۋرالى شارتتىڭ 62-64, 70 جانە 103 باپتارىنا سايكەس ءوزارا ايىرباستالاتىن ۇلتتىق ۆاليۋتانى قامتاماسىز ەتۋ جانە ورتاق قارجى نارىعىنىڭ جۇمىس ىستەۋىنە جاعداي جاساۋ ءۇشىن كەلىسىلگەن ۆاليۋتالىق ساياسات جۇرگىزۋ قاراستىرىلعان. اقشا- نەسيە ساياساتى جانە ۆاليۋتالىق رەتتەۋ ماسەلەلەرى تولىقتاي ەاەو ەلدەرىنىڭ ورتالىق بانكتەرىنىڭ قۇزىرەتىنە كىرەدى.
«وسىلايشا، ۆاليۋتالىق وداق قۇرۋ جانە ءبىرىڭعاي ۆاليۋتا ەنگىزۋ قاراستىرىلىپ وتىرعان جوق. سونىمەن قاتار، ءبىرىڭعاي اقشا- نەسيە ساياساتىن جۇرگىزۋ ءۇشىن ۇلتتىق ورگانداردان جوعارى تۇراتىن رەتتەۋ قىزمەتىن بەرۋ ارقىلى ءبىرىڭعاي ورتالىق بانك قۇرۋ قاراستىرىلماعان جانە قاراستىرىلمايدى دا»، - دەلىنگەن تاراتىلعان اقپاراتتا.
ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق تۋرالى شارتقا سايكەس ەۋرازيالىق دامۋ بانكى ە ا ە و- نىڭ جۇمىس ورگانى بولىنپ سانالمايدى جانە ونىڭ قىزمەتى شارتپەن قاراستىرىلماعان. ەۋرازيالىق دامۋ بانكى ەاەو تۋرالى شارتتان تىس مەملەكەتارالىق كەلىسىمدەر نەگىزىندە قۇرىلعان. قازىرگى ۋاقىتتا اتالعان بانككە ارمەنيا، بەلارۋس، قازاقستان، قىرعىزستان، رەسەي جانە تاجىكستان مۇشە. ەادب قىزمەتى ينفراقۇرىلىمدىق ءدامۋۇشىن مۇشە مەملەكەتتەردىڭ ينۆەستيتسيالىق جوبالارىن قارجىلاندىرۋعا جانە ونەركاسىپتىك ءوندىرىس سالاسىنداعى جوبالاردى قولداۋعا باعىتتالعان. اتالعان بانكتىڭ ينۆەستيتسيالىق قورجىنى 3,545 ميلليارد دوللاردى قۇرايدى. ونىڭ ىشىندەگى قازاقستاننىڭ ۇلەسى جالپى كولەمنىڭ 39,7 پايىزىنا تەڭ.
«ەادب باسشىلىعىنىڭ ايتقانى شىندىققا جاناسپايدى جانە ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق اياسىندا قابىلدانعان ۋاعدالاستىقتارعا قاراما- قايشى»، - دەپ اتاپ ءوتتى ۇلتتىق بانكتەن.
سونداي-اق، ق ر ساۋدا جانە ينتەگراتسيا ءمينيسترى باقىت سۇلتانوۆ تا ەۋرازيالىق دامۋ بانكىنىڭ (ەادب) ءتوراعاسىنىڭ ەاەو قاتىسۋشى ەلدەرى ءۇشىن ءبىرىڭعاي ۆاليۋتانى جاساۋ تۋرالى مالىمدەمەسىنە قاتىستى پىكىر ءبىلدىردى.
- باقىت تۇرلىحان ۇلى، وسى جىلدىڭ 25 قىركۇيەگىندە ەۋرازيالىق دامۋ بانكىنىڭ ءتوراعاسى اندرەي بەليانينوۆ «روسسي يسكايا گازەتاعا» بەرگەن سۇحباتىندا ەاەو ءۇشىن ءبىرىڭعاي ۆاليۋتا شىعارۋ تۋرالى، ونىڭ اتاۋى مەن ەاەو بولاشاق ورتالىق بانكىنىڭ ۇلگىسى رەتىندە ەادب- داعى ورنى تۋرالى ايتتى. بۇعان قاتىستى قانداي پىكىر بىلدىرەسىز؟ بۇل پىكىردىڭ نەگىزى بار ما؟
- مەن بىردەن ايتايىن، ەادب - بۇل ينتەگراتسيالىق سيپاتتاعى ينۆەستيتسيالىق جوبالاردى قارجىلاندىراتىن حالىقارالىق دامۋ ينستيتۋتى. سوندىقتان، مەنىڭ ويىمشا، ونىڭ ەاەو اياسىندا ءبىرىڭعاي ۆاليۋتانى ەنگىزۋ ماسەلەسىن تالقىلاۋعا قۇقىعى جوق جانە بولمايدى.
مۇمكىن، بۇل اندرەي يۋريەۆيچتىڭ ساراپشى رەتىندەگى جەكە ۇستانىمىنىڭ كورىنىسى شىعار، ونى كەز كەلگەن ادام ايتا بەرەدى.
شىنىندا دا، ءارتۇرلى سايتتارداعى ساراپشىلار مەن ب ا ق بۇل ماسەلەنى ءجيى قوزعايدى.
الايدا، ءبىزدىڭ ازاماتتارىمىز ەاەو- نىڭ بارلىق نورماتيۆتىك بازاسى ءار قاتىسۋشىنىڭ ەگەمەندىگى ماسەلەلەرىن قاتاڭ ساقتايتىنىن ۇمىتپاعانى ءجون. ۆاليۋتالىق رەتتەۋ جانە ساۋدا ەسەپتەرىن جۇرگىزۋ ماسەلەلەرى دە ەگەمەندى بولىپ سانالادى.
ەاەو بارلىق ورگاندارىنىڭ نەگىزگى مىندەتى - ءبىزدىڭ ەلدەرىمىز اراسىنداعى ساۋداداعى كەدەرگىلەردى جويۋ، سونىڭ ىشىندە تاۋارلارعا ءبىرىڭعاي ستاندارتتار مەن تالاپتاردى ەنگىزۋ جانە ءۇشىنشى ەلدەردەن اكەلۋدىڭ ءبىرىڭعاي تاريفتىك / تاريفتىك ەمەس شارالارى مەن باسقا دا قۇرالدارىن قولدانۋ.
قارجى نارىعى مەن اقشا- نەسيە ساياساتى ساۋدا شارتتارىنا، تاۋارلار مەن قىزمەتتەردىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىنە تىكەلەي اسەر ەتەتىندىگىن ەسكەرە وتىرىپ، ءبىز ولاردى ۇيلەستىرۋ ءۇشىن كەلىسىلگەن قۇرالداردى قولدانۋعا كەلىستىك.
ماسەلەن، ۆاليۋتالىق قاتىناستاردى رەتتەۋگە جانە كەلىسىلگەن شارالارىن قابىلداۋعا كەلىسىلگەن تاسىلدەر تۋرالى كەلىسىمگە قول قويىلدى. بۇدان بولەك، ءبىرقاتار باسقا دا كەلىسىمدەر دايىندالۋدا (باعامدىق ساياسات كەڭەسىندە، مۇشە مەملەكەتتەردىڭ نارىقتارىنا بروكەرلەر مەن ديلەرلەردى قابىلداۋ تۋرالى).
جالپى، 2025 -جىلعا قاراي ءبىز ساقتاندىرۋ جانە بانك سالالارىندا، باعالى قاعازدار نارىعىن رەتتەيتىن سالالاردا زاڭنامانى جەتىلدىرۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. ول ءۇشىن الماتىدا ورنالاساتىن ورگان قۇرۋ جوسپارلانۋدا. ول ءبىرىڭعاي قارجى نارىعى سۋبەكتىلەرىنىڭ ءتىزىلىمىن جۇرگىزۋمەن، حالىقارالىق ۇيىمدارمەن ىنتىماقتاستىق جانە حالىقارالىق ستاندارتتارعا سايكەس بولۋ ءۇشىن ەاەو مەملەكەتتەرىنىڭ زاڭناماسىن جەتىلدىرۋ بويىنشا ۇسىنىمدار ازىرلەۋمەن اينالىسادى.
سونىمەن بىرگە، ءبىزدىڭ ەلدەرىمىزدىڭ ۇلتتىق بانكتەرى اقشا- نەسيە ساياساتىن دەربەس جۇرگىزەدى، قارجىلىق تۇراقتىلىقتى قامتاماسىز ەتەدى جانە قارجى نارىعىنىڭ سۋبەكتىلەرىن وزدىگىمەن قاداعالايدى.
مەن ەاەو قارجى سالاسىندا جۇيەلى تۇردە ىسكە اسىرىلاتىن نەگىزگى جۇمىستاردى اتادىم. تاعى دا ايتايىن: ەۋرازيالىق وداق كەڭىستىگىندە ءبىرىڭعاي ۆاليۋتانى ەنگىزۋ جوسپارلانىپ وتىرعان جوق.
اۆتور مارلان جيەمباي
