قازاقستاندا قانشا قار بارىسى بار؟
قور باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا، عالىمدار مۇنداي تۇجىرىم جاساۋعا فوتوتۇزاقتار مەن گەنەتيكالىق زەرتتەۋلەردىڭ ناتيجەسىندە مۇمكىندىك العان.
«ءبىر عانا الماتى وبلىسىنىڭ وزىندە ونداعان فوتوتۇزاق قۇرىلعان. ونىڭ بارىنە كۇن سايىن نەشە ءتۇرلى تاۋ تاعىلارى ءتۇسىپ جاتادى. سوڭعى رەت ءىلبىستىڭ انالىعى ءتۇسىپ، وعان ءتولقۇجات راسىمدەدىك. اتىن دانا دەپ قويىپ وتىرمىز. ەلىمىزدە 140-150 قار بارىسى بار دەپ وتىرمىز. بىلاي قاراساڭىز، 150 دەگەن اسا ءبىر كوپ سان ەمەس. سوندىقتان ەل اۋماعىنداعى قار بارىسىنىڭ ءارقايسىنا ءتولقۇجات جاساپ، ات قويساق دەگەن ويىمىز بار. ال فوتوتۇزاقتار مەن گەنەتيكالىق زەرتتەۋلەر ارقىلى جۇرگىزىلەتىن مونيتورينگ ناتيجەلەرىن حالىقارالىق اقپارات ورتالىعىنا جيناقتاۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. ازىرگە ونداي ورتالىق قۇرۋ يدەيا عانا. بۇگىنگى كونفەرەنتسيا بارىسىندا حالىقارالىق ۇيىمدارمەن بىرگە ونىڭ ناقتى تەتىكتەرىن قاراستىرامىز»، - دەيدى ەرجان ەركىنبايەۆ.
ونىڭ ايتۋىنشا ىلبىستەر الماتى، جامبىل جانە شىعىس قازاقستان وبلىستارىن عانا مەكەن ەتەدى.
«بۇعان دەيىن قار بارىسىن قورعاۋ ءۇشىن 12 مەملەكەت جەكە-جەكە ارەكەت ەتىپ كەلدى. ونىڭ ناتيجەسى شامالى ەكەنىن ۋاقىت كورسەتىپ وتىر. بۇگىنگى كونفەرەنتسيانىڭ ماقساتى - كۇش بىرىكتىرىپ، ءىلبىس پوپۋلياتسياسىن ساقتاۋدا بىرلەسىپ ارەكەت ەتۋ. بۇل جەردە ترانسشەكارالىق شارالاردىڭ ماڭىزى زور. فوتوتۇزاقتى كوپشىلىك اڭ سانىن ءبىلۋ ءۇشىن عانا قۇرىلادى دەپ ويلاۋى مۇمكىن. قازىر فوتوتۇزاقتار براكونەرلەرگە دە ۇلكەن توسقاۋىل بولىپ تۇر. ءوزى تۇسپەگەننىڭ وزىندە كولىگى، جۇرگەن ىزدەرى ءتۇسىپ قالۋى مۇمكىن. ءىلبىستى زاڭسىز اۋلايتىنداردىڭ اياعىن تارتا قيمىلداۋىنا بۇل دا ءوز سەپتىگىن تيگىزىپ وتىر»، - دەيدى حالىقارالىق قور باسشىسى.
ونىڭ ايتۋىنشا، Snow Leopard Foundation قورى وسى فورۋم اياسىندا ب ۇ ۇ- نىڭ UNDP ۇيىمىمەن ماڭىزدى كەلىسىمدەر جاساماق.
«نەىگزگى ماقساتتارىمىزدىڭ ءبىرى - بۇل قوردىڭ جۇمىسىنا بۇۇ- نىڭ نازارىن اۋدارۋ. دامۋ باعدارلاماسى ارقىلى قازاقستان اۋماعىنداعى ءىلبىس پوپۋلياتسياسىن زەرتتەۋ جۇمىستارىنا قارجى بولگىزۋگە كۇش سالىپ كەلەمىز»، - دەيدى ەرجان ەركىنبايەۆ.
ال ب ۇ ۇ دامۋ باعدارلاماسىنىڭ قازاقستان بويىنشا جوبالار مەنەدجەرى تالعات كەرتەشيەۆ ەل اۋماعىنداعى بارىستار سانى 180-200 باس اراسىندا دەگەن پىكىر ايتتى.
«ءىلبىستىڭ ناقتى سانىن ءدوپ باسىپ ايتۋ ازىرگە مۇمكىن ەمەس. قار بارىسىن جانە ونىڭ ەكوجۇيەسىن ساقتاۋ جونىندەگى جاھاندىق باعدارلاما حاتشىلىعىنىڭ مالىمەتى بويىنشا، قازاقستاندا 180-200 شاماسىندا قار بارىسى بار. بۇل ۇيىم ءىلبىس مەكەندەيتىن 12 ەلدىڭ دەرەكتەرىن جيناقتاپ، ساراپتاپ وتىرادى. ب ۇ ۇ- نىڭ قولداۋىمەن ەل اۋماعىندا 300 گە جۋىق فوتوتۇزاق قۇرماقشىمىز. سونىڭ كومەگىمەن بۇل ساندى ناقتىلاي تۇسەمىز»، - دەيدى تالعات كەرتەشيەۆ.
ماماننىڭ ايتۋىنشا، قار بارىسىن ساقتاۋ بويىنشا جان-جاقتى شارالار قابىلدانىپ جاتقانىمەن، ونى زاڭسىز اۋلاۋ ءالى دە تىيىلعان جوق.
«بىشكەكتە بىلتىر وتكەن كوشپەلى حالىقتار فەستيۆالىندە 6 كيىز ءۇيدىڭ تورىندە ءىلبىس تەرىسى ءىلىنىپ تۇردى. ونىڭ ىشىندە جاڭاسى دا، ەسكىسى دە بار. وسىعان قاراپ-اق، براكونەرلىك ءالى تىيىلماعانىن كورۋگە بولادى»، - دەيدى ب ۇ ۇ وكىلى.
