رەسەي مەن قىتاي ءوزارا ۇلتتىق ۆاليۋتامەن ەسەپ ايىرىسادى

ا ق ش پەن ءتىل تابىسا الماعان قىتاي كوشباسشىسى ەندى رەسەيمەن قارىم- قاتىناسىن ارتتىرا تۇسپەك. تاراپتار ەكىجاقتى كەلىسسوزدەر وتكىزىپ، ءبىرقاتار ورتاق قۇجاتتارعا قول قويدى. تاراپتار ەكىجاقتى سەرىكتەستىكتەن باستاپ، الەمدىك ماسەلەلەر جايىندا ءسوز قوزعادى. سونداي- اق 25 ساۋدا كەلىسىمى مەن 2 بىرلەسكەن مالىمدەمەگە قول قويدى. بىلايعى جۇرت تون ءپىشىپ، سان ساققا جۇگىرتكەن كرەملدەگى كەزدەسۋ اقىرى ءوتتى. قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىنىڭ ءتوراعاسى رەسمي ءىس- ساپارمەن ماسكەۋگە كەلدى. مەملەكەتتىك ساپار بولعاندىقتان، كۇن ءتارتىبى دە سالتاناتتى ءارى ءتۇرلى كەزدەسۋلەرگە تولى بولدى. رەسەي پرەزيدەنتى ۆلاديمير پۋتين شي جينپيندى كرەملدەگى گەورگيي زالىندا كۇتىپ الدى. بۇل - اسا ماڭىزدى قوناقتارعا كورسەتىلەتىن قۇرمەت. ىزىنشە سالتاناتتى قابىلداۋ ءوتىپ، تاراپتار شاعىن دەلەگاتسيالارىمەن كەلىسسوزدى باستاپ كەتتى.

ۆلاديمير پۋتين، رەسەي پرەزيدەنتى:

- قۇرمەتتى شي جينپين ءتوراعا، قىمباتتى دوسىم، قىتايلىق ارىپتەستەرىم! سىزدەردى ماسكەۋلىك كرەملدە كورۋ، قابىلداۋ - ءبىز ءۇشىن ۇلكەن مارتەبە. ءسىزدىڭ رەسەيگە مەملەكەتتىك ساپارمەن كەلۋىڭىز - ەكىجاقتى سەرىكتەستىكتىڭ اسا ماڭىزدى وقيعاسى. سوڭعى ۋاقىتتا تاراپتاردىڭ تالپىنىسىمەن رەسەي مەن قىتاي اراسىنداعى قارىم- قاتىناس تەك جاقسارا ءتۇستى.

 شي جينپين، ق ح ر ءتوراعاسى:

 - ءبىز پۋتينمەن بىرگە تىعىز ءارى سەنىمدى سەرىكتەستىك جانە مىقتى دوستىق قارىم- قاتىناس ورناتتىق. سوڭعى التى جالدى پۋتينمەن 30 مارتە كەزدەسىپپىن. رەسەي - مەن ەڭ كوپ بارعان شەتەلدىك مەملەكەت. ال پۋتين - مەن ءۇشىن ەڭ جاقىن دوس جانە جاقسى ارىپتەس.

 ەكى كوشباسشى ءبىر- ءبىرىنىڭ ماقتاۋىن ارتتىرىپ، قۇرمەت بىلدىرگەن سوڭ كەزدەسۋدىڭ بىردەن رەسمي ءبولىمى باستالدى. 2018 -جىلى ەكى ەل اراسىنداعى ورتاق تاۋار اينالىم 108 ميلليارد دوللارعا جەتكەن ەدى. بۇگىندە رەسەي اۋماعىندا قۇنى 22 ميلليارد دوللارلىق 30 قىتايلىق ينۆەست جوبا جۇزەگە اسىپ جاتىر. ونىڭ ءبىرى - تۋلا وبلىسىنداعى اۆتوموبيل زاۋىتى. قىتايلىقتار العاشقى كەزەڭنىڭ وزىندە بۇل جوباعا 500 ميلليون دوللار ينۆەستيتسيا قۇيعان. وسى كەلىسسوزدەردەن سوڭ رەسەي تاراپى دا قىتايعا اۋىلشارۋاشىلىق ونىمدەرىن تاسمالدايتىن بولىپ كەلىستى. ودان بولەك 25 ورتاق قۇجاتقا قول قويىلدى.

 ماكسيم ورەشكين، رەسەي ەكونوميكالىق دامۋ ءمينيسترى:

- سامميت قورىتىندىسى بويىنشا قول قويىلعان قۇجاتتار رەسەي مەن ق ح ر اراسىنداعى ساۋدا- ەكونوميكالىق قارىم- قاتىناستى جاڭا دەڭگەيگە كوتەرەدى. العا قويعان ماقساتتاردى ۋاقىتىلى، تياناقتى ورىنداۋ ارقىلى ورتاق تاۋار اينالىمدى 2024 -جىلعا قاراي 200 ميلليارد دوللارعا جەتكىزۋدى كوزدەپ وتىرمىز. بۇل كورسەتكىشكە قول جەتكىزۋ ءۇشىن ءبىرقاتار كەلىسسوزگە قول جەتكىزدىك.

 كەزدەسۋدىڭ تاعى ءبىر جاڭالىعى تاراپتار ەندى ءوزارا ەسەپ ايىرىسۋدى ۇلتتىق ۆاليۋتادا جۇرگىزەدى. وسىلايشا، ا ق ش- قا وكپەلى بەيجىڭ دوللاردى سىرتقا ىسىرا باستايتىن ءتۇرى بار. ودان بولەك، ماسكەۋ مەن بەيجىڭ بىرىگىپ ا ق ش- تىڭ ۆەنەسۋەلاداعى جاعدايعا ارالاسۋىنا قارسىلىق ءبىلدىردى. حالىقارالىق نارىقتا ۆاليۋتالىق بوپسالاۋعا دا جول بەرمەۋ كەرەكتىگى ايتىلدى. ال ساراپشىلار مۇنداي باستامالاردى «ۆاشينگتونعا قارسى جوسپار» دەپ باعالادى.

 يۋۆال ۆەبەر، ساراپشى:

 - رەسەي الەمگە قىتايمەن ورتاق مۇددەسى بارىن دالەلدەگىسى كەلەدى. ياعني ماسكەۋدە - سانكتسيا، قىتايدا - ساۋدا ماسەلەسى. ەكى جاق وسىلايشا ستراتەگيالىق تۇرعىدان سەرىكتەستىك ورناتىپ، ا ق ش ساياساتىنا قارسى تۇرماق. بۇل كەزدەسۋدىڭ ءدال وسى ۋاقىتقا ورايلاستىرىلۋى دا بەكەر ەمەس. ترامپ رەسمي لوندونمەن كەلىسسوز جۇرگىزىپ جاتقاندا، بەيجىڭ دە الەم نازارىن وسىلايشا وزىنە اۋداردى. ەكى الىپتىڭ كەزدەسۋى ساراپشىلار مەن ساياساتتانۋشىلار تاراپىنان قىزۋ تالقىعا ءتۇستى. ودان بولەك، قىتايدىڭ رەسەيگە جاساعان سىيىن دا ب ا ق وكىلدەرى جارىسا جازىپ جاتىر. بۇل جولى شي جينپين پۋتينگە ەكى پاندانى سىيعا تارتتى. ماسكەۋ زووباعىنداعى ديندين جانە جۋي اتتى جانۋارلاردى ورنالاستىرۋ راسىمىنە ەكى ەلدىڭ دە كوشباسشىلارى قاتىستى.

 سۆەتلانا اكۋلوۆا، ماسكەۋ زووباعىنىڭ ديرەكتورى:

- ەكى پانداعا ءبىزدىڭ زووباقتا ارنايى ورىن دايىندالعان. پاۆيلوندا ارنايى كورمە ۇيىمداستىردىق. ەكى ەلدىڭ پرەزيدەنتتەرى قاتىسىپ، مارە- سارە بولىپ جاتىرمىز. تاراپتار اراسىنداعى قارىم- قاتىناس نىعايا بەرسىن دەگىم كەلەدى.

 زووباق ديرەكتورىنىڭ قۋانىشى قوينىنا سىيماي جاتقانىمەن، بۇل ءتىپتى سىيلىق ەمەس، پاندانى جالعا بەرۋ باعدارلاماسىنىڭ ءبىر ءبولىمى بولۋى ابدەن مۇمكىن. ويتكەنى 1984 -جىلدان بەرى قىتايدا «پاندانى جالعا بەرۋ» جوباسى جۇزەگە اسىپ كەلەدى. بەيجىڭ اكىمشىلىگى زووباقتارعا 10 جىلعا جالعا بەرىپ، ءار پاندا ءۇشىن 1 ميلليون دوللار كولەمىندە وتەماقى الادى. بۇل ارالىقتا دۇنيەگە كەلگەن قونجىقتار دا قىتايعا تيەسىلى. سوندىقتان بۇل سىيلىقتىڭ شارتىن بىلمەي تۇرىپ، كەسىپ- ءپىشىپ بىردەڭە ايتۋعا بولمايدى دەيدى، ساراپشىلار. مۇنىڭ ارتىندا بيزنەس تە قىلاڭ بەرەتىن سىڭايلى. زووباقتان بولەك، كوشباسشىلار ەكى ەلدىڭ ديپلوماتيالىق قارىم- قاتىناسىنا 70 جىل تولعانىن اتاپ ءوتۋ ءۇشىن ۇلكەن تەاترعا باردى. ال بۇگىن ولار سانكت- پەتەربور ەكونوميكالىق فورۋمىنا قاتىسىپ جاتىر.

www.24.kz

ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى