ءتىل المايتىن بالاعا نە كەرەك؟
سول سياقتى بالا تاربەسىندە دە كەز كەلگەن جاعىمسىز قىلىقتىڭ سەبەبىن تاپسا، دەر كەزىندە الدىن الۋعا بولادى. بالا پسيحولوگياسىن جاقسى تۇسىنە بىلگەن يۋ. گيپپەنرەيتەر كىتاپتارىندا بۇل تۇرعىدا اتا-انالارعا تاپتىرماس اقپارات بەردى.
پسيحولوگتار بالا تاربيەسىنىڭ اۋىتقۋىندا ءتورت نەگىزگى سەبەپ بار دەگەن تۇجىرىمعا كەلدى.
ءبىرىنشى سەبەپ - اتا-انا تاراپىنان كوڭىل بولىنبەۋى. ەگەر بالا وزىنە كوڭىل جەتىسپەۋشىلىگىن سەزەتىن بولسا، ول جەتپەگەن كولەمدى تولىقتىرۋ ءۇشىن باسقا جول ويلاپ تابادى - ايتقاندى تىڭداماۋ. تەك ايتقاندى تىڭداماۋ ارقىلى بالا اتا-اناسىن وزىنە قاراتا الادى. ارينە، اكەسى دە، شەشەسى دە ءىسىن تاستاپ، بالاعا ۇرسادى، اقىل ايتادى، ەسكەرتۋ جاسايدى. بۇل بالا قالاعان جىلى سوزدەر بولماسا دا، ەڭ باستىسى ول ءوزىنىڭ كوزدەگەن ماقساتىنا جەتتى - اتا-اناسى وعان كوڭىل ءبولدى.
ەكىنشى سەبەپ - اتا-انانىڭ شەكتەن تىس قامقورلىعىنان باس تارتۋ. شامامەن ەكى جاستان باستاپ بالالار بارلىق نارسەنى ءوز بەتىمەن ىستەۋگە تالپىنادى. بۇل كەزدە ولار «مەن ءوزىم» دەگەن ءسوزدى ءجيى ايتادى. ەسەيە كەلە بۇل تالپىنىس كۇشەيەدى. سونداي كەزدە اتا-انا بالاعا بەلگىلى ءبىر ءىستى ءوزى جاساۋعا مۇمكىندىك بەرمەي، بۇيىرىپ نەمەسە قورقىتىپ سويلەيتىن بولسا، بالا ايتقاندى ادەيى تىڭدامايدى. مۇنىڭ باستى نەگىزى - بالانىڭ مۇمكىندىكتەرىن پايدالانۋ قۇقىعىن قورعاپ قالۋ.
ءۇشىنشى سەبەپ - «كەك» الۋ. بالالار كوپ جاعدايدا اتا-اناسىنا رەنجيدى. مۇنىڭ سەبەپتەرى سان الۋان بولۋى مۇمكىن: وتباسىندا تاعى ءبىر بالانىڭ پايدا بولۋى، اتا-انانىڭ اجىراسىپ كەتۋى، وتباسىنان بالانى الشاقتاتۋ (اجەسىنىڭ تاربيەسىنە بەرۋ)، تاعى سول سياقتى. ودان باسقا بەلگىلى ءبىر كەزدە جاسالعان ەسكەرتۋلەر، اتا-انانىڭ بالاعا بەرگەن ۋادەسىن ورىنداماۋى، ت. ب. مۇنداي كەزدە بالا ەرەسەك ادامدارعا رەنجيدى، ءتىپتى ىشتەي كۇيزەلىسكە ۇشىراۋى دا مۇمكىن. ءبىراق سىرت كوزگە ونى كورسەتپەي، كەرىسىنشە دورەكى سويلەپ، ايتقاندى تىڭداماۋعا دەيىن بارادى.
ءتورتىنشى سەبەپ - بالانىڭ ءوز- وزىنە سەنبەۋى. اتا-اناسى بالانى تىم كوپ سىناي بەرەتىن بولسا، بالا ءوز وزىنە سەنىمسىز بولىپ وسەدى. مىسالى، بالا ساباقتى ناشار وقىپ، اتا-اناسىنان كۇن سايىن سىن ەستىسە، كۇندەردىڭ ءبىر كۇنىندە ول «تىرىسپاي-اق قويايىن، ءبارىبىر قولىمنان تۇك كەلمەيدى» نەمەسە «بولا بەرسىن، جامان بالا دەسە، سونداي-اق بولايىن» دەپ، سەنىمدى جوعالتۋى ابدەن مۇمكىن.
الايدا، «بۇل ءتورت سەبەپتىڭ قايسىسى مەنىڭ بالامنىڭ جان- دۇنيەسىنە ساي كەلەدى؟» دەگەن زاڭدى سۇراق تۋىندايدى. بۇل تۇرعىدا يۋ. گيپپەنرەيتەر بالانىڭ ءتىل الماعان كەزىندە ءسىز قانداي سەزىمدە بولساڭىز، سونى اڭعارۋدى ۇسىنادى. اتا-انانىڭ سەزىمى بالانىڭ ىشكى ەموتسيونالدى پروبلەماسىنىڭ كورىنىسى.
ەگەن بالانىڭ ءتىل الماۋى ءبىرىنشى سەبەپكە، ياعني كوڭىلدىڭ جەتىسپەۋشىلىگىنە بايلانىستى بولسا، اتا-انا ىزالانادى. شەشىمى: بالاعا كوبىرەك كوڭىل ءبولۋ.
ەگەر بالانىڭ ءتىل الماۋى ەكىنشى سەبەپكە، ياعني شەكتەن تىس قامقورلىقتان باس تارتۋعا بايلانىستى بولسا، اتا-انا قاتتى اشۋلانادى. شەشىمى: قامقورلىقتى ازايتۋ.
ەگەر بالانىڭ ءتىل الماۋى ءۇشىنشى سەبەپكە، ياعني «كەك الۋعا» بايلانىستى بولسا، اتا-انادا رەنىش سەزىمى تۋادى. شەشىمى: بالانىڭ نە نارسەگە رەنجىپ جۇرگەنىن انىقتاۋ.
ەگەر بالانىڭ ءتىل الماۋى ءتورتىنشى سەبەپكە، ياعني بالانىڭ وزىنە دەگەن سەنىمسىزدىگىنە بايلانىستى بولسا، اتا-انادا ۇمىتسىزدىك سەزىمى پايدا بولادى. شەشىمى: بالانى سىناۋدان باس تارتۋ.
وسى ءتورت ەموتسيانى اجىراتا وتىرىپ، بالانىڭ ءتىل الماۋىنىڭ نەگىزگى سەبەپتەرىن وڭاي تابۋعا بولادى.
