ا ق ش-تاعى ۋوتەرگەيت جانجالى: پرەزيدەنتتى تاقتان قالاي الىپ تاستادى؟
جالپى وقيعا
1972 -جىلدىڭ 17 -ماۋسىمىندا ۆاشينگتونداعى ۋوتەرگەيت كەشەنى ورنالاسقان دەموكراتيالىق پارتيانىڭ ءتوراعالىعىنا ۇمىتكەر دجوردج ماكگوۆەرننىڭ شتاب-پاتەرىنە 5 ادام جاسىرىن كىرەدى. ولار تىڭداۋ جابدىعىن ورناتىپ جانە كەيبىر اقپارات كوزى بويىنشا دەموكراتتار شتابىنىڭ ىشكى قۇجاتتارىن سۋرەتكە ءتۇسىرىپ العان.
بۇل وقيعانىڭ نيكسون اكىمشىلىگىمەن بايلانىسى بارى ءالى انىقتالعان جوق. سول كەزدەگى اقپاراتقا سەنسەك، شىن مانىندە دەموكراتتاردىڭ زاڭسىز جازىلعان كەلىسسىوزدەرى بار تاسپالار جانە 5300 ا ق ش دوللارى تابىلعان. ال ول تاسپالاردىڭ Watergate قوناق ۇيىنە ەشقانداي قاتىسى جوق بولۋى مۇمكىن. ۇستالعانداردى انىقتاعان كەزدە، قاماۋعا الىنعانداردىڭ ءبىرى جەيمس ماككارت پرەزيدەنت ريچارد نيكسوننىڭ سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ قىزمەتكەرى جانە جاقىندا س ر ۋ-نىڭ رەسمي وكىلى بولعان. قالعان 4 ازامات ماياميدەن كەلگەن كۋبالىقتار.
تەرگەۋ
1973 -جىلدىڭ قاڭتارىندا ۋوتەرگاتقا ەنگەن حاكەرلەردىڭ سوت پروتسەسى باستالدى. ناۋرىزدا سەناتتىڭ ارنايى كوميسسياسى قۇرىلىپ، سوت تىڭداۋى بۇكىل ەل بويىنشا كورسەتىلدى. سول كەزدە امەريكاندىقتاردىڭ %85 ى كەم دەگەندە ءبىر كەزدەسۋدى باقىلاعان.
اق ءۇيدىڭ كەڭەسشىسى حوۆارد حانت سوتتا «جاسىرىن تىڭداۋدى» تەحنيكالىق جاقتان ۇيىمداستىرۋشى رەتىندە ايىپتالىپ، 33 ايعا تۇرمەگە توعىتىلدى. تامىز ايىندا نيكسون پروكۋراتۋراعا ۇكىمەتتىڭ دىبىس مونيتورينگى جۇيەسى مەن ءوزىنىڭ وفيسىندە جازىلعان تاسپالار تۋرالى تۇسىنىكتەمە بەرۋدەن باس تارتادى.
پرەزيدەنت سونداي-اق باس پروكۋرور ەليوت ريچاردسونعا وسىنداي ءوتىنىش جاساعانى ءۇشىن پروكۋرور ارچيبالد كوكستى سوتقا شاقىرۋ تۋرالى بۇيرىق بەردى. ال، بۇل ونىڭ سەنىمىنە كەرى اسەرىن تيگىزدى. قىزىعى ريچارد پرەزيدەنتتىڭ بۇيرىعىنا باعىنباي، قازان ايىندا ءوزىنىڭ ورىنباسارىمەن بىرگە وتستاۆكاعا كەتتى. بۇل وتستاۆكا ەل ەسىندە «سەنبىدەگى جاپپاي قىرعىن» دەگەن اتپەن قالدى.
سول ۋاقىتتىڭ وزىندە تەرگەۋ جۇمىستارى ۆيتسە-پرەزيدەنت سيپرو اگنيەۆكە دە جەتتى. ول دا 1973 -جىلى قازان ايىندا جۇمىسىنان ءوز ەركىمەن باس تارتتى.
1974 -جىلى 6 -اقپاندا ا ق ش-تىڭ پالاتا وكىلدەرى نيكسونعا بايلانىستى تولىق تەرگەۋ جۇمىستارىن باستاۋ تۋرالى شەشىم قابىلدادى. پرەزيدەنت بۇعان كونگەن جوق. ول اتقارۋشى بيلىكتىڭ ارتىقشىلىقتارىنا سىلتەمە جاساي وتىرىپ، فيلمدەرىنىڭ ناتيجەلەرىن كورسەتۋدەن باس تارتتى. الايدا، ا ق ش جوعارعى سوتى 1974 -جىلعى شىلدەدە پرەزيدەنتتىڭ مۇنداي جەڭىلدىكتەرگە يە بولماعانىن ءبىراۋىزدان انىقتاپ، وعان دەرەۋ پروكۋراتۋراعا دىبىس جازىلعان تاسپانى بەرۋدى بۇيىردى.
وسىلاي جالعاسىن تاپقان تەرگەۋ امالدارى اقىرى 1974 -جىلدىڭ 9 -تامىزىندا پرەزيدەنت نيكسوننىڭ ءوز ەركىمەن تاقتان كەتۋىنە سەبەپ بولدى.
ب ا ق-تىڭ اسەرى
1973 -جىلدىڭ قاڭتارىندا باستالعان حاكەرەلەرگە بايلانىستى سوت وتىرىسىندا جۋرناليستەر وتقا ماي قۇيدى دەۋگە بولادى. دەگەنمەن، بۇل ەشقانداي ارانداتۋ ەمەس، كەرىسىنشە جۋرنالسيتەردىڭ قولىنا تۇسكەن رەسمي قۇپيا اقپاراتتارمەن تولىقتىرىلدى جانە ەلدەگى بارلىق تەلەارنالاردان كورسەتىلدى.
«Washington Post» جۋرناليستەرى بوب ۆۋدۆورد پەن كارل بەرنشتەين سەناريلىك كورىنىستەر سەرياسىن جاسادى جانە ۋوتەرگەيت داۋىنىڭ نەگىزىندە ەكى كىتاپ جازىپ شىقتى.
ولاردىڭ ءبىرى «Deep Throat» دەگەن بۇركەنشىك اتىن العان جۋرناليستەرگە نيكسون اكىمشىلىگىنەن الىنعان قۇندى اقپاراتتاردى بەرىپ وتىردى. ول جۋرناليستەرمەن ءوز قۇپياسىن ساقتاپ قالۋ ءۇشىن ءبارىن جاسادى. تۇندە قولايلى تەلەفون سويلەسۋى، اۆتوكولىكتەردىڭ جەر استى اۆتوكولىكتەرى سەكىلدى جەكە ورىنداردا كەزدەسۋلەر جانە اتاۋلاردىڭ رامىزدەرى پايدالانىلدى.
بۇل وقيعا الەم ەسىندە ب ا ق-تىڭ تىكەلەي ارالاسۋىمەن جانە قۇپيا اقپاراتتاردى كۇندەلىكتى ءبولىسىپ وتىرعان جۋرناليستەردىڭ ەرلىگىمەن ساقتالدى.
