ءومىر دەگەن نە دەسەڭ، ءبىر ءتۇپ شەڭگەل ەكەن عوي - جاركەن بودەش ۇلى
سوم التىنداي قۇيىلىپ تۇسكەن اقىن ولەڭدەرى سان عاسىرلىق بابالار رۋحىنان ءنار الىپ، تەرەڭگە تامىر تارتقان، كەشەگى جىراۋلاردان جالعاسقان پوەزياداعى ءداستۇر جالعاستىعىنىڭ كورنەكتى ۇلگىسى.
«پوەزيانىڭ جاۋى - جالعاندىق. ولەڭگە وتىرىك قوسۋعا بولمايدى. ۋاقىت سىنى قاشاندا قاتال». بۇل - جاركەن جىراۋدىڭ ومىرلىك ۇستانىمى.
اقىن جىرى - اقىننىڭ كوڭىل- كۇيىنىڭ كۇندەلىگى دەر ەدىم. ويتكەنى، بىرىنشىدەن، جىرلارىندا اقىننىڭ ءوزىنىڭ كوڭىل- كۇيى، ياعني ءوزى بولسا، ەكىنشىدەن، وندا قازاق تاعدىرى، ۇشىنشىدەن تاۋەلسىز مەملەكەتىمىزدىڭ وتكەنى مەن بۇگىنىنىڭ شەجىرەسى جازىلىپ، ونىڭ ەرتەڭگە دەگەن سەنىمى بار. جاركەن بودەش ۇلى تۋا ءبىتتى اقىندىق تالانتىنان- اق سۋرەتكەر جانە ولەڭنىڭ پوەتيكالىق كوركەمدىگىن بويىنا مول سىڭىرگەن اقىن.
جايىردىڭ ايلاپ تولاستاپ، اپتالاپ سوعاتىن جەلىندەي اقىن الەمىندەگى ەركىندىك پەن شىنايىلىق وقىرمانىن بىردەن ءۇيىرىپ اكەتەدى. شابىت كەلمەي قولىنا قالام المايتىن ول نەنى جازسا دا جەرىنە جەتكىزىپ، سۇيەگىڭنەن وتكىزىپ جازادى.
الدەقاشان كەتەر ەدىك قۇل بولىپ،
انامىزدان اقىن بولىپ تۋماساق.
اقىندىق دەگەننىڭ ءوزى - ەركىندىك. ۇلى جۇرەك تازا اقىنعا عانا ءتان. ولەڭ - قۇدايلىق رۋح! قاي ۋاقىتتا ولەڭ كەلەرى اقىننىڭ وزىنە دە جۇمباق. ءاسىلى، شابىت كەلمەي، جان تولقىماي ولەڭ جازۋ، تولعاقسىز بالا تۋعانمەن تەڭ.
ءومىر دەگەن نە دەسەڭ،
ءبىر ءتۇپ شەڭگەل ەكەن عوي.
قوي قايىرام دەپ نوسەردىڭ استىندا قالىپ ابايسىزدا اياعى تايىپ كەتىپ كولگە باتىپ كەتە جازداعان بالا اقىننىڭ ءومىرىن وسى ءبىر ءتۇپ شەڭگەل ساقتاپ قالعان ەكەن. ەندى ءومىر دەگەن ءبىر ءتۇپ شەڭگەل ەمەس دەپ ايتىپ كورىڭىز. كەيدە ماعان بۇكىل قازاق پوەزياسى ءبىر ءتۇپ شەڭگەلگە ءىلىنىپ تۇرعانداي كورىنەدى.
قوي باعىپ ءجۇر دەگەنشە،
وي باعىپ ءجۇر دەگەيسىڭ.
قوينى قونشىن ولەڭگە
قويما عىپ ءجۇر دەگەيسىڭ.
شەكارانى جاياۋ كەسىپ ءوتىپ، ارقاردىڭ جىلىك مايىمەن جۇرەك جالعاپ، اتامەكەنىنە جەتكەن اقىننىڭ قىم- قيعاش تاعدىرى جانىن وتقا دا، سۋعا دا سالدى. قوي دا باقتىردى، تۇرمەگە دە جاپتىردى.
الىستاپ تاۋلارىمنان كەتكەنىمدە،
دەنەمدە ءجۇرسىن سولاي ءبىر بولشەگى.
ساعىنىشتان جارالعان اقىن بۇيرەگىندەگى تاستىڭ ءوزىن وسىلاي جىرلايدى. تۋعان جەرگە دەگەن ەرەن ماحابباتىنىڭ بۇل دا ءبىر جارقىن كورىنىسى بولسا كەرەك. ءبارى تابيعي، ءبارى شىنايى. ادەتتە اقىندار ءوزىن- ءوزى قيناعاندا جاساندى ولەڭ جازىلادى. ال، ءوزى قۇيىلىپ تۇسپەگەن ولەڭ - ولەڭ ەمەس. جاساندى دۇنيەنىڭ بايانسىزى سياقتى، جاساندى ولەڭنىڭ دە عۇمىرى قىسقا.
تۋعان جەرىم جايىر تاۋ،
ەكى وركەشى ايىر تاۋ.
تۋعان جەردەن سۇم تاعدىر،
تىرىدەي مەنى ايىردى- اۋ...
دۇنيەدە ساعىنىش اتاۋلىنىڭ جىردان باسقا ەمى بار ما؟! تۋعان جەرگە جەتىپ ولسەك دەگەن اتا- انا ارمانىن ورىنداعانداي ءوزىن باقىتتى سەزىنەدى. ادام بالاسى ءوزىنىڭ تۋعان جەرىندە ءوسىپ، سول جەردىڭ توپىراعىن جامىلۋى كەرەك. ال، تاعدىر ايداسا امالسىز. سول تۋعان جەرگە دەگەن ساعىنىش جاركەن اقىندى ەلدىك، ۇلتتىق دەڭگەيگە كوتەردى. ولەڭدە تاپقان باقىتى دا، ومىردە كەشكەن قاسىرەت، سورى دا سول ۇلى ساعىنىش!.. ساعىنىش جۇرەگىنىڭ تۇبىنە تەرەڭ بويلاعان سايىن اقىن جىرى بيىكتەي بەردى.
جاركەننىڭ ولەڭى جەكە باسىنىڭ ساعىنىشى عانا ەمەس، اتا جۇرتىنان اجىراپ قالعان مىڭداعان، ميلليونداعان قازاقتىڭ كوز جاسى...
ءبولىنىپ قالعان جۇرتىن بوتەنسىنە قارايتىن بۇگىنگى قوعام كەشەگى قۇلدىق سانانىڭ جەمىسى. ارعى بەتتە قالعان ءۇش ايماق اتا قازاقتىڭ ات بايلاعان شۇرايلى قونىسى، مالىنىڭ ءورىسى ەدى. اقىن پوەزياسىنىڭ التىن ارقاۋى وسى ەڭ نازىك تە، ەڭ وتكىر تاقىرىپ. اقىننىڭ وسىنى ايتىپ جىلاي- جىلاي جاسى، جازا- جازا سياسى سارقىلسا دا، ساعىنىشى سارقىلماعان.
ول - ولەڭنىڭ قۇلى. ىشىندەگى قايعى- مۇڭ جاراسىن پوەزيا عانا سەيىلتە الادى. باسقا ەشتەڭە سەيىلتە المايدى.
ءومىر بويى ءوزىنىڭ اۋىر تاعدىرىن جىرلاپ كەلەدى. تاعدىردان تۋماعان شىعارما، شىعارما ەمەس. ول وتىرىك!
جالعىزدىق - بۇكىل ادامزات بالاسىنىڭ باسىنداعى تاعدىر. تۋعان- تۋىس، تۋعان توپىراقتى قالدىرىپ اتاجۇرتقا جالعىز جەتكەن جاركەننىڭ جالعىزىدىعى ءتىپتى بولەك تاقىرىپ.
وي ونىڭ ءتۇن ۇيقىسىن ءتورت بولەدى. اجالدان قورىققان ەمەس. ومىردەن، مىڭ قۇبىلعان زاماننان قورقادى. سوندىقتان اقىن بىلاي دەپ ءۇن قاتادى:
ۇيىقتاعان جوق اقىنىڭ،
ۇيىقتاعان جوق قالام دا.
ۇيىقتاعان جوق اقىلىم
الاڭ مىناۋ زامانعا.
ارمان شەريزات، اقىن
https://adebiportal.kz/kz
