تۇركيا جىلىجاي شارۋاشىلىعى بويىنشا الەمدە ءتورتىنشى ورىندا

 ەل پرەزيدەنتىنىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى جونىندەگى كەڭەسشىسى يبراحيم سونمەز وسىلاي دەپ مالىمدەدى. ونىڭ ايتۋىنشا، ەلدىڭ كەلەسى 5 جىلعا جوسپارى ايقىن. سالا بويىنشا العاشقى ۇشتىككە كىرۋ.

 مۇنى تۇرىك بيلىگى مەن شارۋا قوجالىقتارى قالاي جۇزەگە اسىرادى؟

 انادولى جەرىندە قىس دەمەي، جاز دەمەي، جەمىس- جيدەك پەن كوكونىستىڭ ءتۇر ءتۇرىن قولجەتىمدى باعامەن ساتىپ الۋعا بولادى. ويتكەنى ەلدەگى كليماتتىق جاعداي قولايلى. سالا بويىنشا جۇمىس جۇرگىزۋدىڭ جۇيەلى مەحانيزمى قۇرىلعان.

يبراحيم سونمەز، تۇركيا پرەزيدەنتىنىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى جونىندەگى كەڭەسشىسى:

 - تۇركيادا 7 ەگىن شارۋاشىلىق ايماعى بار. ءاربىر ايماقتا وسىرىلەتىن كوكونىس جانە جەمىس- جيدەك تۇرلەرى بەلگىلەنگەن. شارۋا قوجالىقتارىنا اتالمىش كوكونىس جانە جەمىس- جيدەك تۇرلەرىنە باعىتتايمىز. بۇل جىلىجايلارعا كەتەتىن قاراجاتتى ەداۋىر قىسقارتادى جانە جوعارى ساپادا بولۋىنا تۇرتكى بولادى.

 تۇركيادا جىلىجاي القابى 650 مىڭ گەكتار جەردى الىپ جاتىر. ولاردىڭ كولەمى ءىرى، ءارى زاماناۋي تەحنولوگيالارمەن جابدىقتالعان. جىلىجايلاردا وسىرىلەتىن وسىمدىكتەردىڭ % 95 - كوكونىس، % 4 - گۇل جانە %1 - جەمىس- جيدەكتەر. جەرگىلىكتى شارۋالار حالىقتى كوكونىس، جەمىسپەن تولىقتاي قامتاماسىز ەتىپ، قالعانىن ەكسپورتتاۋ ءۇشىن مەملەكەتتىك سۋبسيديالار قاراستىرىپ وتىر.

 مۋحاممەد اداك، تۇركيانىڭ اۋىل شارۋاشىلىق رەفورمالار باسقارماسى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى:

 - جىلىجاي شارۋاشىلىعىنا مەملەكەتتىك بيۋدجەت پەن ەۋرووداقتان ارنايى 50 جانە % 60 سۋبسيديالار بەرىلەدى. سونداي- اق اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگىنىڭ «جاس شارۋا قوجالىعى» جوباسى اياسىندا ءبىرقاتار ازاماتىمىزعا قارجىلاي گرانتتار بەرىلدى. بۇدان بولەك، كوكونىس باعامىن تارگەتتەۋ بويىنشا ارنايى باقىلاۋ تەتىكتەرىمىز بار. مۇنى قارجى مينيسترلىگى، ساۋدا مينيسترلىگىمەن بىرگە جۇزەگە اسىرىپ وتىرمىز. سونىمەن قاتار جىلىجاي سالاسىندا شەتەلدىك جانە جەرگىلىكتى ينۆەستورلاردى تارتۋ ارقىلى باعامدى ءبىر دەڭگەيدە ۇستاپ تۇرۋدى كوزدەيمىز.

حاجى اياز انكاراعا 70 شاقىرىم قاشىقتىقتا ورنالاسقان ەلدى مەكەندە جىلىجاي شارۋاشىلىعىنا يەلىك ەتەدى. وسى ماۋسىمدا 10 سوتىق جىلىجايىندا 10-15 توننا قىزاناق ءوسىردى. قىستا قىزاناقتىڭ ءبىر كەلىسىن شامامەن 150-210 تەڭگەگە كوتەرمە باعامەن ساتىپ، 1 ميلليون 800 مىڭ تەڭگە تابىس تاپقان.

حاجى اياز، شارۋا:

- 15 جىلدان استام ۋاقىتتان بەرى ەگىن شارۋاشىلىعىمەن اينالىسامىن. ارپا، بيدايمەن قاتار، كىشىگىرىم جىلىجايىم بار. وندا قىزاناق، قيار مەن بۇرىش ءوسىرىپ ءجۇرمىن. بيىل مەملەكەت تاراپىنان ءبىرقاتار جەڭىلدىك جاسالدى. وسىنىڭ ارقاسىندا شىعىندارىمنىڭ باسىمى قايتارىلىپ، كوكونىس باعاسىنىڭ تومەندەۋىنە اسەر ەتتى.

 بۇدان بولەك، تۇرىك ۇكىمەتى كوكونىس باعامىن ءتۇسىرۋ ءۇشىن وندىرۋشىدەن تۇتىنۋشىعا ارنالعان ساۋدا ورتالىقتارىن اشتى. مۇنداعى ماقسات - كوكونىس جانە جەمىس- جيدەك باعامدارىن تومەندەتۋ. وسىلايشا، قىس مەزگىلىندە شارۋا قوجالىقتارىنان الىنعان ونىمدەر ءوز باعاسىمەن ساتىلا باستادى. ال جەكە دۇكەن سورەلەرىندە بۇل باعام 3-9 تۇرىك ليراسىنان باستالادى. بۇل 200- 600 تەڭگەنى قۇرايدى.

 اۆتورى: مەرۋەرت قاناعات

www.24.kz

ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى