ەلىمىزدە تەمەكى ونىمدەرىن شىعارۋ ازايىپ كەلەدى
ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا، تەمەكى ءوندىرىسىنىڭ ازايۋىنا قازاقستاننىڭ دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمىنداعى، تەمەكىگە قارسى كۇرەس كونۆەنسياسىنىڭ پرينتسيپتەرىن ۇستانۋى اسەر ەتتى. ياعني تەمەكى ونىمدەرىن جارنامالاۋعا تىيىم سالدى.
ەكىنشىدەن، قوعامدىق ورىنداردا شىلىم شەگۋگە شەكتەۋ قويدى جانە كامەلەتتىك جاسقا تولماعاندارعا تەمەكى ساتىلمايتىن بولدى. ونىڭ ۇستىنە سوڭعى ۋاقىتتا ەلەكتروندى تەمەكىنى تۇتىنۋشىلار سانى كوبەيە باستاعان.
ستاتيستيكا كوميتەتىنىڭ مالىمەتتەرىنە قاراعاندا 2014 -جىلى قازاقستاندا 25 ميلليون دانادان استام تەمەكى شىعارىلعان. 2015-تە بۇل كورسەتكىش بىردەن 19 جارىم ميلليون داناعا دەيىن قىسقاردى. ال 2017-دە شامامەن 17 ميلليون 900 مىڭ بولسا 2018-دە 1,2 پروتسەنتكە جوعارىلاپ، 18 ميلليون 144 مىڭعا جەتتى. الداعى ۋاقىتتا قاراپايىم تەمەكىنىڭ ورنىن ەلەكتروندى سيگارەتتەر الماستىرۋى مۇمكىن.
بۇگىننىڭ وزىندە تەمەكى وندىرۋمەن اينالىساتىن جەتەكشى كومپانيالار وسى باعىتقا بەت بۇرىپ، قارجى قۇيا باستاعان. ال قازاقستانعا ەلەكتروندى تەمەكى 2018 -جىلى كەلدى. ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا، ءتۇتىن ورنىنا بۋ شىعاراتىن سيگارەتتى تۇتىنۋشىلاردىڭ 70-80 پروتسەنتى ونى تاستاپ، قايتادان قاراپايىم تەمەكى شەگۋگە قۇمارتپايدى. ونىڭ ۇستىنە تەمەكىنىڭ قۇنى دا جىل سايىن قىمباتتاپ بارادى. ماسەلەن، اقپان ايىندا ەلىمىزدە شىلىمنىڭ 1 قورابى ورتا ەسەپپەن 410 تەڭگەگە ساۋدالاندى. بۇل وتكەن جىلدىڭ سايكەس كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا 11 پروتسەنتكە جوعارى.
وڭىرلەر بويىنشا ايتار بولساق، قىمباتشىلىق قوستانايدا بايقالادى. مۇندا ءبىر قوراپ تەمەكى 435 تەڭگە. ال اقتاۋدا 432، كوكوشەتاۋدا 428 تەڭگەگە كوتەرىلگەن. ەڭ ارزان تەمەكى تالدىقورعاندا تىركەلدى. مۇندا ءبىر قوراپ شىلىم ءۇشىن 388 تەڭگە تولەيسىز. جالپى ەلىمىزدە تەمەكى باعاسى التى اي سايىن 20 تەڭگە شاماسىندا قىمباتتاپ كەلەدى. 2020 -جىلدىڭ شىلدەسىنە قاراي ءبىر قوراپ تەمەكىنىڭ باعاسى 520 تەڭگەگە جەتەدى دەگەن جوسپار بار.
تەمەكى ونىمدەرىنىڭ زاڭسىز ساۋدالانۋى كەسىرىنەن الەم ەلدەرى جىلىنا 40 ميلليارد ا ق ش دوللارى كولەمىندە پايدادان قاعىلادى. ياعني جىلىنا 500 ميلليون دانا تەمەكى زاڭسىز ساتىلادى دەگەن ءسوز. ول قولدانىستاعى ءونىمنىڭ 10 پروتسەنتىنە تەڭ. ال قازاقستاننىڭ تەمەكى نارىعىنىڭ 5 پروتسەنتى كولەڭكەلى بيزنەستىڭ ۇلەسىندە.
ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا، وڭتۇستىك وڭىرلەردە بۇل كورسەتكىش 8 پروتسەنتكە جەتۋى مۇمكىن. ايتا كەتۋ كەرەك، ەلىمىزدە ءبىر قوراپ تەمەكى قۇنىنىڭ 53 پروتسەنتى سالىق رەتىندە الىنادى. وسىنىڭ ارقاسىندا 2017 -جىلى تەمەكى شىعاراتىن فابريكالار ەلىمىزدەگى ەڭ كوپ سالىق تولەيتىن كومپانيالاردىڭ وندىعىنا قوسىلدى. ناقتىراق ايتساق ءتورتىنشى ورىندا. ءتىپتى بۇل سالادان تۇسكەن تابىس مۇناي ءوندىرۋشى كومپانيالاردىڭ سالىعىنان اسادى. دەگەنمەن ساراپشىلار سالىقتىڭ ءوسىمى كونتراباندانىڭ كوبەيۋىنە تۇرتكى بولۋى مۇمكىن دەيدى. ماسەلەن، نيۋ- يوركتا سالىقتىڭ جوعارى بولۋىنان تەمەكى نارىعىنىڭ 50-60 پايىزى كولەڭكەلى بيزنەستە اينالادى.
www.24.kz
