بەس بالانىڭ قازاسىنا قايعىرعان اقىندار ءۇنى
اقىندار ولەڭدەرىندە ءتۇرلى الەۋمەتتىك ماسەلە كوتەردى.
اقپاننىڭ 4 ىنە قاراعان ءتۇنى استانانىڭ كوكتال-1 شاعىن اۋدانىندا جەكە ءۇيدىڭ اۋلاسىنداعى ۋاقىتشا باسپانا ورتەنىپ، ءبىر وتباسىنداعى كامەلەتكە تولماعان بەس قىز بالا شەتىنەپ كەتكەن. وسى قايعىلى وقيعاعا جىر شۋماقتارىن ارناعان اقىنداردىڭ ىشىندە مەملەكەتتىك سىيلىق يەلەرى مەن جاس شىعارماشىلىق وكىلدەرى دە بولدى.
«بولاشاعىمىز ورتەنىپ جاتقاندا...»
ورتەنىپ ءولدى بەس بالا،
و، سۇمدىق، نەتكەن ماسقارا!
جىلاماس بۇعان جادىگوي،
جىبىمەس بۇعان تاس قانا.
قارا ءتۇن الدى - كەشكى ءىڭىر،
ىڭىردەن زاۋال ەستى ءبىر.
شىبىنداپ بىزدەر جۇرگەندە،
شىرىلداپ كەتتى بەس عۇمىر.
مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ يەگەرى، بەلگىلى اقىن نەسىپبەك ايت ۇلى كوكتال-1 شاعىن اۋدانىنداعى اۋىر قازادان سوڭ ىلە-شالا وسىنداي جىر جازدى.
- بۇل - ۇلكەن تراگەديا، قايعى. تۇرمىس-تىرشىلىكتىڭ جوقتىعىنان بولعان وقيعا. ءبىزدىڭ قوعامدا تامىر-تانىستىق تەرەڭگە قانات جايىپ كەتتى. قاراجات تالان-تاراجعا تۇسپەسە، مۇنداي جاعداي بولا ما؟ اقىن بولعان سوڭ قوعامدا بولىپ جاتقان نارسەلەرگە ءۇن قوسامىز. بالا ءبىزدىڭ بولاشاعىمىز. بولاشاعىمىز ورتەنىپ جاتقاندا قوعامعا قارسى پىكىر ايتامىز، - دەيدى اقىن ازاتتىققا.
نەسىپبەك ايت ۇلى وسىدان ونشاقتى جىل بۇرىن قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازاربايەۆقا ارناپ «بايتەرەك» اتتى پوەما جازعان بولاتىن. اقىننىڭ بيلىكتى سىناعان نەمەسە «قوعامعا قارسى پىكىر ايتقان جىرلارى» كوپ ەسكە تۇسە بەرمەيدى.
- سەندەر «بايتەرەككە» دەيىنگى جانە كەيىنگى ولەڭدەرىمدى وقىڭدار. كەزىندە
«شارتاراپتىڭ جانارىندا - پاتشامىز،
تاجالداردىڭ تاماعىندا - اقشامىز.
سوقىر تيىن سىعىمدايدى كوز جاسىن،
قايىرشىنىڭ جانقالتاسىن قاقساڭىز» دەپ تە ولەڭ جازعانمىن، - دەيدى نەسىپبەك ايت ۇلى.
مەملەكەتتىك سىيلىققا يە بولعان، استاناداعى قارالى وقيعاعا جىر ارناعان اقىنداردىڭ تاعى ءبىرى - تىنىشتىقبەك ابدىكاكىم ۇلى. Facebook الەۋمەتتىك جەلىسىندەگى پاراقشاسىنا ەكى بىردەي ولەڭ جازعان اقىن ازاتتىق تىلشىسىنە: «ءبىز ايتارىمىزدى قاشاندا ولەڭمەن ايتامىز عوي» دەدى.
شايىر جىرلارىنىڭ ءبىرىن:
ماڭدايىما جازعان سور انىق!
نە ەكەنىن دە بىلمەي جاتىپ مولانىڭ،
كوكتەي باستاعان بەس عۇمىردىڭ
ءورت ءىشى
شىر-شىر ەتكەنى-اي، پەرىشتەلىك قاناتتارىنا ورانىپ!
سولارمەن بىرگە ءوزىم دە كەتتىم ورتەنىپ،
ۇياتىمنان وت قويدىم دا وبالسىزدانعان داتىمە،
قايعىمنىڭ ۇشىپ-جەتىپ قارا جىندار ويناعان شەتىنە.
ۋاي، تىرىلەر، قولدارىڭنان كەلسە، ءبىر-اق ءوتىنىش:
سۇيەگىمنىڭ كۇلىن شاشىپ جىبەرىڭدەرشى،
اقىنسىنعانداعى سۋرەتىمنىڭ بەتىنە! - دەپ تۇيىندەپتى.
ماڭعىستاۋلىق تانىمال اقىن سۆەتقالي نۇرجاننىڭ «ءورت» دەپ اتالاتىن بىرنەشە ولەڭى اقپاننىڭ بەسى كۇنى Facebook الەۋمەتتىك جەلىسىندە جاريالاندى.
بەس تال گۇلى... جانۋدا بەس ءبۇلدىرشىن،
اي اڭىراپ، جۇلدىز شۋلاپ شىڭعىرسىن -
ودان دا وتكەن ماسەلە كوپ ماڭىزدى
جەتى تۇندە جانعان وتقا كىم كىرسىن؟!
ءباڭ ۇمىتقان ورتەنگەن بەس بوتامدى،
جان ۇلىتقان ورتەنگەن حوش-وتاندى...
ءورت ءسوندىرىپ جۇرسە تۇندە جۇگىرىپ،
كىم قۇشادى «ورتەنگەن» جاس توقالدى؟! - دەپ جازدى ول.
ازاتتىق تىلشىسىمەن تىلدەسكەن اقىن قايعىنى ەستىگەندە «ءوزىن قويارعا جەر تاپپاعانىن» ايتتى.
- بۇل قوعامدى وزگەرتۋ، جاڭارتۋعا ەشقانداي سەبىمىز تيمەدى. قوقىسقا كۇننەن كۇنگە باتىپ بارا جاتىرمىز. قولىمىزدا دا، تىلىمىزدە دە، جۇرەگىمىزدە دە ەشتەڭە جوق. قازىر ءبىز ءتىرىلتۋشى كۇش ەمەس، ءولتىرۋشى كۇش سياقتىمىز. سونداي نالادان شىققان زاپىران، ىشتەن شىققان ءورت بولدى. ولەڭنىڭ اتى - «ءورت».
ول بەس ءبۇلدىرشىندى عانا وتقا وراعان ءورت ەمەس، وتاندى دا وراپ جاتقان ءورت سەكىلدى. ول ءورتتى تۇتاندىرۋشى وتە جامان كۇشتەر وتىر بىزدە. ويتكەنى ەشقانداي زاڭ جۇزەگە اسپايدى، ادامي قاعيدالار اياق استى بولدى. قازىر ءوز وتىمىزدى ءوزىمىز ءوشىرىپ، شاڭىراعىمىزدى قولىمىزبەن قيراتىپ جاتقان ەلگە اينالىپ بارا جاتقان سياقتىمىز. سونداي قورقىنىشتان، ىزادان، نالادان تۋعان جىر، - دەدى اقىن.
سۆەتقالي نۇرجان 2016-جىلى «جاڭاوزەن وقيعاسى» كەزىندە دە ازاماتتىق پوزيتسياسىن ءبىلدىرىپ، ولەڭدەر جازعان بولاتىن.
2019-جىلعى قاڭتاردىڭ 23-ىندە استاناداعى «جاستار جىلىنىڭ» اشىلۋ سالتاناتىندا پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازاربايەۆتىڭ الدىندا تۇرىپ ولەڭ وقىعان سەمەيلىك جاس اقىن مەرەي قارت تا بەس بالانىڭ قازاسىنا ارناپ:
قايران اكە،
وت ورانىپ وزەگىڭ،
اياز-قايعى قارىدى.
سورلى شەشەي،
تارتىلدى عوي وزەنىڭ،
كىمگە جەتەر زار ءۇنىڭ؟! - دەپ باستالاتىن قىسقا جىر جازىپتى.
- قابىرعانى قايىستىرعان قارالى حابار ەل ءىشىن ەلەڭدەتىپ، جۇرەكتى ەزىپ كەتتى. قوعام پىكىرى ەكىگە جارىلىپ ءار ادامنان كىنا ىزدەپ جاتتى. بۇنداي قيىن جاعدايدا نە دەرىڭدى دە بىلمەي ابدىراپ قالادى ەكەنسىڭ. بەس پەرىشتەگە ەندى بۇعانعا دەيىن جاسالماعان مەملەكەتتىڭ ەش كومەگى قاجەت ەمەس. ءبىزدىڭ قوعامدا ءاربىر كۇردەلى ءىس وسىلاي قۇرباندىقتار ارقىلى عانا شەشىلە بەرە مە؟! سوعان قوزعاۋشى كۇش - ەلدىك مۇددەدەگى ادامدار ات سالىسۋىمىز كەرەك. امال نە، اجال ايتىپ كەلمەيدى، قولدان دا كەلەر شارا جوق. قايعىنى جۇرەكتەن وتكىزىپ بولىسسەڭ، ازايادى دەيدى عوي. ءبىر اۋىز جىرمەن جىلاعان جۇرەكتەردى جۇباتقىم كەلدى، - دەيدى جاس اقىننىڭ ءوزى.
ادەبيەت سىنشىسى امانگەلدى مىرزابەك ساياسي-الەۋمەتتىك شيەلەنىستەر تۇسىندا بايقالاتىن مۇنداي شىعارماشىلىق ەركىندىكتى «ازاماتتىق ليريكا» دەپ اتايدى.
- اقىنداردىڭ ازاماتتىق ءۇنىنىڭ بىرتىندەپ كۇشەيىپ كەلە جاتقانى جاقسىلىق. كەز-كەلگەن قوعامدا ازاماتتىق ليريكا ءبىرىنشى ورىندا بولعان. بىرتىندەپ قوعامدى، قوعامدىق سانانى وزگەرتۋگە بولادى. بەس بالانىڭ بىردەي وتقا جانىپ كەتۋى - ۇلتىمىزدىڭ قيىن جاعدايدا ءومىر ءسۇرىپ جاتقانىنىڭ كورىنىسى. بۇل تەك اقىنداردىڭ عانا ەمەس، قاراپايىم حالىقتىڭ سەزىمىن تولقىتىپ جىبەردى، - دەيدى ول.
استاناداعى ۋاقىتشا باسپانادا شىققان ورتتەن بەس ءبۇلدىرشىننىڭ تىرىدەي جانىپ كەتۋ وقيعاسىنان كەيىن الەۋمەتتىك جەلىدە ازا جىرلار جاريالاعاندار ىشىندە جاراس سارسەك پەن بەيبىت سارىباي سياقتى جازبا، بالعىنبەك يماشەۆ پەن اينۇر تۇرسىنبايەۆا سياقتى سۋىرىپ سالما ايتىس اقىندارى بولدى.
اقپاننىڭ 4 ىنە قاراعان ءتۇنى استانانىڭ كوكتال-1 شاعىن اۋدانىنداعى شىڭعىستاۋ كوشەسىندە ورنالاسقان جەكە ءۇيدىڭ اۋلاسىنداعى ۋاقىتشا باسپانا ورتەنىپ، ءبىر وتباسىنداعى 2006، 2008، 2013، 2015 جانە 2018-جىلى تۋعان بەس قىز بالا وپات بولعان. قازا بولعان بالالار اقپاننىڭ 5 ىندە جەرلەنگەن.
قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازاربايەۆ بەس بالاسىنان ايىرىلعان وتباسىعا كوڭىل ايتقان.
استانا قالالىق توتەنشە جاعدايلار دەپارتامەنتى: «ءورت بولعان كەزدە بالالاردىڭ اتا-اناسى جۇمىستا بولعان» دەپ حابارلاعان. تۋىستارىنىڭ سوزىنشە، بالالاردىڭ اناسى سودان ءۇش كۇن بۇرىپ جۇمىسقا شىققان، اكەسى كولىك جوندەۋ ورتالىعىندا جۇمىس ىستەگەن.
ورتتەن سوڭ استانا اكىمى باقىت سۇلتانوۆ شۇعىل كەڭەس وتكىزىپ، اۋدان اكىمدەرىنەن پوليتسيا جانە توتەنشە جاعدايلار دەپارتامەنتتەرىمەن بىرلەسىپ دەرەۋ قالاداعى جەكە تۇرعىن ۇيلەردى ارالاپ شىعۋدى جانە ءار ءۇيدىڭ ءورت قاۋىپسىزدىگى تالاپتارىنا سايكەستىگىن تەكسەرۋدى تالاپ ەتكەن. اكىم «بۇل سىزدەردىڭ قاتەلىكتەرىڭىز» دەپ توتەنشە جاعدايلار قىزمەتىن سوككەن.
