قوستانايدا ءۇش عاسىر بۇرىن جاسالعان قوبىز ساقتاۋلى
وسىدان ءۇش عاسىر بۇرىن جاسالعان كونە جادىگەردى كوزدىڭ قاراشىعىنداي ساقتاپ، بۇگىنگە دەيىن جەتكىزگەن - تويعانوۆتار اۋلەتى. بۇگىندە تەمىرجول سالاسىندا ەڭبەك ەتەتىن اسقار تويعانوۆتىڭ سوزىنشە، بۇل قوبىزدى ХVІІІ عاسىردا قوستاناي وبلىسىنىڭ اۋماعىندا ءومىر سۇرگەن اتالارى تويعان جىلگەلدى ۇلى باقسى پايدالانعان.
ەلگە بەلگىلى قوبىزشى قىدىربەك قيىسحان ۇلى ايتقانداي، كيەلى اسپاپ وسى ۋاقىتقا دەيىن وتە جاقسى ساقتالعان.
«قوبىز قاراعاي اعاشىنان بۇتىندەي شابىلعان. ەرتەدەن كەلە جاتقان ءارى وتە جاقسى ساقتالعان اسپاپ ەكەنى كورىنىپ تۇر. كەگەجەسىنىڭ شاناقپەن تۇتاساتىن جەرى جانە باسى جەز تاسپالارمەن جامالعان. ال باسى مەن شاناعىندا قوڭىراۋ ما، سىلدىرماق پا، بۇرىنعى باقسىلار قوبىزىنا تاعىلاتىن سالپىنشاقتىڭ ورنى بار. ەكى قۇلاعى قاجالا- قاجالا جۇقارىپ قالعاندىقتان، وڭايلىقپەن كۇيگە كەلمەيدى ەكەن. ىسقىسى ناشار. تيەگىن جۇقارتۋ كەرەك، ول كادىمگى فانەرادان جاسالىپتى. نەگىزىنەن ول دا اعاشتان جونىلعان بولۋ كەرەك. تيەك نەعۇرلىم جۇقا بولسا، اسپاپتىڭ دا ءۇنى زورايىپ شىعادى» ، - دەيدى قوبىزشى.
ءۇش عاسىر بويى ساقتالعان قوبىزدى بەرتىن كەلە وڭىردەگى قولونەر شەبەرى مۇحامەدقالي راحاليەۆ جوندەۋدەن وتكىزىپ، سىرتىن قايتا قاپتاعان جانە ماڭداي باسىنا «نۇرپەيىس (تويعان) اتادان قالعان قوبىز. مۇراگەرلەرگە امانات. ХVІІІ ع. » دەگەن جازۋ قاداپ بەرگەن. سونىمەن، قوبىز يەسى تويعان كىم؟
اسقار تويعانوۆتىڭ ايتۋىنشا، اتاسىنىڭ ازان شاقىرىپ قويعان ەسىمى - نۇرپەيىس. دەگەنمەن، تاريحي كىتاپتاردا بولسىن، ول جايىندا دەرەك جوقتىڭ قاسى. بەلگىلىسى، اكەسى جىلگەلدى ХVІІІ عاسىردىڭ باسىندا قىزىلوردا جەرىنەن قازىرگى تاران اۋدانىنىڭ اۋماعىنا كوشىپ كەلگەن جاپپاس ىشىندەگى سۋمۇرىن ۇرپاعى. قوبىزدى جىلگەلدى اتامىز سول سىر ەلىنەن توبىل بويىنا الىپ كەلگەن دەسەدى.
«تويعان ەمشى ءوز زامانىندا ەل- جۇرتتى ءتۇرلى اۋرۋ- سىرقاتتاردان ەمدەگەن ءارى كورىپكەلدىگىمەن تانىمال بولعان. ول كىسىنىڭ ءۇش زاتى بولىپتى: قوبىز، قىلىش، قامشى. وسى ۇشەۋىمەن ادام ەمدەگەن. قوبىز ءبىزدىڭ اۋلەتىمىزدە، قامشى قوستانايداعى ناعاشىلارىمىزدا، ال قىلىشتىڭ قايدا ەكەنى بەلگىسىز. ەندى ءۇش زاتتىڭ باسىن قوسساق دەيمىز. قوبىزدى مۋزەيگە تاپسىرۋ ويىمدا جوق. ازىرگە ۇلىم الان ونى ۇيرەنىپ الۋعا تالپىنىپ ءجۇر. ۇنەمى وتكەن تاريحىمىزدى سۇراپ، قىزىعۋشىلىق تانىتىپ وتىرادى. بالكىم اتادان قالعان مۇرا وسى ۇلعا قونار دەگەن سەنىمىم بار» ، - دەپ ءبولىستى اسقار تويعانوۆ.
تويعان ەمشىنىڭ ХVІІІ عاسىردا دۇنيەگە كەلىپ، سول داۋىردە دۇنيە سالعانى بەلگىلى بولعانمەن، ءدال ۋاقىتى انىقتالماعان. باقسىنىڭ زيراتى بەيىمبەت مايلين (بۇرىنعى تاران) اۋدانىنىڭ ءشيلى اۋىلىندا. ەندى اسقار تويعانوۆ ەل اراسىندا تويعان (نۇرپەيىس) ەمشى جىلگەلدى ۇلى تۋرالى اقپارى بار قاريالاردى، تاريحشىلاردى ىزدەيدى.
