اقشانى قالاي ۇنەمدەۋگە جانە جيناۋعا بولادى؟
ويتكەنى، ەرلى-زايىپتىلىق ءومىر ماحاببات پەن سىيلاستىققا عانا قۇرىلمايدى، ماتەريالدىق جاعدايعا دا تاۋەلدى بولاتىن تۇستار كەزدەسەدى. ۇيلەسىمدى قارىم- قاتىناس - رومانتيكا عانا ەمەس، شىعىن شىعارۋ قاجەت كۇندەلىكتى تىرشىلىك.
سويتە تۇرا، وتباسىلىق بيۋدجەتتى ۇنەمدەۋگە بايلانىستى ارنايى ءمازىر جاسالعان جوق. ەكى عانا ۇتىمدى جول بار: قىرۋار قاراجات تابۋ نەمەسە قولدا باردى ۇنەمدەۋ. راسىندا، ۇنەمدەۋ - ەڭ اقىلعا سىيىمدى، قول جەتىمدى، اركىمگە قاتىستى ءادىس.
1. ەسەپ كىتابىن جۇرگىزۋ
ءاربىر ۇيدە ەسەپ كىتابى بولعانى دۇرىس. سوندا بارلىق شىعىن راسىمدەرى كوزدەن تاسا بولمايدى. وسى ەسەپكە قاراپ كەلەسى ايداعى شىعىنداردى جوسپارلاۋعا، ارتىق جانە قاجەتسىز زاتتاردى ساراپتاۋعا جول اشىلادى. كىتاپتان ەشنارسە تىس قالماۋى ءتيىس: ساعىز، تەمەكى، شوكولاد، بالمۇزداق ت. ب ءسىز ويلاماعان شىعىندى اكەلۋى مۇمكىن. ۇمىتشاقتىق - ۇنەمشىلدىكتىڭ ەڭ باستى دۇشپاندارىنىڭ ءبىرى. ناتيجەسىندە مىناداي ساۋالدارعا جەكە جاۋاپ بەرىپ، كەتكەن قاتەلىكتەردى تۇزەتۋگە تىرىسقان دۇرىس:
تۇرعىن ءۇي جانە كوممۋنالدى تولەمدەرگە قانشا قاراجات جۇمسالدى؟
نەسيە تولەۋگە قانشا كەتتى؟
كۇندەلىكتى ازىق- تۇلىككە قانشا جۇمسالدى؟
كيىم مەن جەكە گيگيەنالىق زاتتارعا قانشا قاراجات كەتتى؟
سىيلىق، تويحانا، سەرۋەن، اۆتوبۋس، تاكسي سەكىلدى ءتۇرلى قاجەتتىلىكتەرگە قانشا قاراجات جۇمسالدى؟
ۇمىتپاڭىز، ۇنەمشىلدىك ءسىزدىڭ ومىرىڭىزگە كولەڭكە ءتۇسىرىپ، كوڭىل- كۇيىڭىزگە كەرى اسەر ەتپەۋى قاجەت. ۇنەمدەۋ - ءومىردى جەڭىلدەتۋ.
مەنەدجمەنت بويىنشا ءوزىڭدى جەتىلدىرۋگە، قوسىمشا جۇمىس كوزدەرىن تابۋعا قاتىستى ارنايى ترەنينگتەرگە قاتىسىپ تۇرۋ ءاربىر وتباسىنىڭ وتاعاسىنا ۇلكەن كومەگىن تيگىزەدى.
2. تۇسكى استى ۇنەمدەۋ
ادەتتە تۇسكى ۇزىلىستە ادامداردىڭ كوپشىلىگى اسحاناعا، كافەگە تاماقتانۋعا شىعادى دا، ءوزى جوسپارلاماعان قاراجاتتى جۇمساپ قويادى. الايدا، تۇسكى استى ۇيدەن اكەلەتىن بولساڭىز ايىنا بىرنەشە مىڭ تەڭگەنى ۇنەمدەۋگە بولادى. بۇل وتباسىلىق بيۋدجەتكە پايدا اكەلەدى ءارى كوڭىل- كۇيىڭىزدى كوتەرەدى. ءبىراق، ۇيدە قۇنارلى تاعام دايىنداۋعا جاعداي جوق بولسا نەمەسە ۋاقىتىڭىزعا زيان تيگىزەتىن بولسا، بۇل ءادىس ءسىز ءۇشىن ەمەس.
كوشەدە جۇرگەندە تىسكەباسارلاردان تىيىلۋ دا ۇنەمشىلدىككە جاقىن. كەڭسەدەگە جۇمىستىڭ اسقازانعا زيان تيگىزبەگەنى ابزال، تۇستە ىستىق تاماق ءىشۋدى ۇمىتپاۋ قاجەت. قۇرعاق تاماقتار، شوكولادتار مەن بالىشتەر دەنساۋلىققا دا، بيۋدجەتكە دە ۇلەس قوسا المايدى.
3. بايلانىس وپەراتورىن دۇرىس تاڭداۋ
جاڭا تاريفتەردى قاداعالاپ وتىرىپ، ەڭ ىڭعايلىسىن تاڭداعان دۇرىس. قاجەتسىز تاريفتەردەن دەرەۋ شىعىپ كەتۋ قاجەت. وزگە قالادا بولساڭىز، عالامتوردان قاراپ، سول ايماققا قاتىستى تاريفتەرگە ءوتىپ الىڭىز.
4. ۇنەمدىلىك كولىككە دە قاتىستى
كولىكتى جۋۋعا تەك قاجەت بولعاندا نەمەسە ايىنا ءبىر رەت اپارۋ جەتكىلىكتى بولۋى مۇمكىن. جانە جوندەۋ جۇمىستارىن پروبلەما ورشىمەگەن كەزدە، ۋاقىتىلى جوندەسەڭىز ۇلكەن شىعىننىڭ الدىن الاسىز. بەنزين شىعىنى ورىن الاتىندىقتان كونديتسيونەردى اسا ۇلكەن قاجەتتىلىكتەردە عانا قوسۋدى ادەتكە اينالدىرىڭىز. كولىك تەز قوزعالىپ كەلە جاتقاندا تەرەزەنى اشۋعا بولمايدى. تەز ءجۇرىپ كەلە جاتقان كولىكتىڭ اۋا سۋىتقىشىن ءوشىرىپ، تەرەزە اشىپ ەنەرگيا ۇنەمدەۋدى ءجون كورەتىن جۇرگىزۋشىلەر بار. بۇل - جانساق كوزقاراس.
تەرەزە اشقاندا اۋا الماستىرعىش جۇمىس ىستەپ تۇرعان كەزدەگىدەن %10 ارتىق جانارماي شىعىن بولادى. قاجەتسىز جانار- جاعارماي شىعىنىن ازايتۋ ءۇشىن گاز بەن تەجەگىشتى باسۋدى بارىنشا ازايتىپ، وزگەرمەيتىن قالىپتى جىلدامدىقپەن ءجۇرۋدى جالعاستىرۋ كەرەك. قولمەن قوسىلاتىن جىلدامدىق قوراپشالى كولىكتەردە جوعارى جىلدامدىق مەڭگەرگىش ارقىلى تومەن جىلدامدىقپەن ءجۇرۋ دە جانارمايدى ۇنەمدەۋگە كومەكتەسەدى. ءبىراق، بۇل جاعداي موتورىڭىزعا كۇش ءتۇسىرۋى مۇمكىن. گازدى شۇعىل باسۋعا بولمايدى. گازدى شۇعىل باسۋ جانارمايدىڭ تولىق جانىپ بىتۋىنە مۇمكىندىك بەرمەيدى.
5. سۋ مەن قۋات كوزىن ۇنەمدەڭىز
قاراپايىم جۋىنىپ- شايىنۋدىڭ وزىنە كەم دەگەندە 3 مينۋت كەتەدى. وسى ۋاقىت ىشىندە كرانداعى قانشا سۋ بوستان- بوسقا اعىپ كەتەتىنىنە نازار سالىڭىز. ءتىس تازالاعاندا، كراندى تىيىپ قويىڭىز. كەرەك كەزدە عانا كراندى اعىتىپ تۇرۋدى ۇيرەنىڭىز. كرانىڭىز بۇزىلا باستاسا، دەرەۋ جوندەتۋگە اسىعىڭىز.
سەبەبى، كران بۇزىلعاندا، كوپ سۋ تەككە اعىپ كەتەدى. تۇندە جاتاردا بولمەلەردى ارالاپ، جارىقتىڭ سونگەنىن قاداعالاڭىز. جارىقتى جاعىپ قويىپ، ۇيىقتاپ كەتەتىن كەزدەر البەتتە، از ەمەس. مىنە، ءدال وسى ساتتەر قالتاڭىزدى جايمەن جۇقارتا بەرەدى. سونداي- اق، قۋات كوزىن كەرەك ەتەتىن زاتتاردى پايدالاعاندا دا، مۇقيات بولىڭىز. مىسالى، ۇتىكتەپ وتىرعاندا، تەلەفون شىرىلداسا، ۇتىكتى سۋىرىپ بارىپ، تەلەفونعا جۇگىرىڭىز.
6. ءوز- وزىڭىزگە شەكتەۋ قويا ءبىلىڭىز
قارنىڭىز اش بولسا، باسقا اڭگىمە، ال قارنىڭىز توق بولسا، ءتاتتى الماعا قىزىعىپ، ونى ساتىپ الماڭىز. كەز كەلگەن زاتتى ساتىپ الماس بۇرىن، باعالارىن سالىستىرىڭىز. بۇل ءسىزدىڭ ساراڭدىعىڭىز ەمەس، ساۋاتتىلىعىڭىز. اسىرەسە، قىمبات تۇراتىن زاتتاردىڭ باعالارىن سالىستىرىڭىز. ءبىر جەردە 150 مىڭ تەڭگە تۇراتىن نوۋتبۋكتىڭ ءدال وسى مودەلى باسقا ءبىر دۇكەندە جەڭىلدىكپەن 100 مىڭ تەڭگەگە ساتىلىپ جاتۋى ابدەن مۇمكىن.
7. ارزانى ەمەس، قاجەتتىسى!
شىنىندا كەرەكتى زات نە قىزمەت كورسەتۋدىڭ تۇرىنە اقشا اياماڭىز. ونىڭ ەڭ ارزانىڭ ەمەس، ساپاسى جاقسىسىن تاڭداڭىز. بولاشاقتا ونى اۋىستىرۋعا تۋرا كەلمەي، اقشاڭىز قالتاڭىزدا قالادى. ارزان ەكەن دەپ وزىڭىزگە مۇلدەم قاجەت ەمەس تاۋارلاردى الۋدان اۋلاق بولىڭىز. دۇكەندى ارالاعاندا وزىڭىزگە قاجەتتى نارسەنى تاۋىپ الىپ، ولاردىڭ تۇرلەرىنىڭ اراسىنان وزىڭىزگە ۇناعانىن تاڭداپ، سودان كەيىن عانا باعاسىن قاراڭىز. جەڭىلدىكتەر مەن ساتىلىمداردا ارزان تاۋارلار اراسىنان تەك وزىڭىزگە قاجەتتىسىن الىڭىز.
8. زاتتى ەكىنشى ءبىر زاتپەن الماستىرىڭىز
ءبىرىنىڭ ورنىنا ءبىرىن پايدالانۋعا بولاتىن زاتتار تۇرمىستا وتە ءجيى كەزدەسەدى. ماسەلەن، «پاراتسەتامول» ءدارىسى مەن ليمون قوسىلعان شاي «تەرافليۋ» ۇنتاعىنىڭ، سۋپەرماركەتتەن الىنعان پاكەتتەر قوقىس پاكەتتەرىنىڭ ورنىن الماستىرا الادى.
نەمەسە قازىر پايدالانىپ جۇرگەن قىمبات سابىنىڭىزدىڭ ورنىنا باسقا اللەرگيا بەرمەيتىن سابىن نەمەسە سۋ سابىننىڭ ورنىنا قايىزعاق شىعارمايتىن سۋ سابىن ت. ب زاتتاردى تاۋىپ الىڭىز. تابيعي قوسپالاردان، شوپتەردەن جاسالعان تاۋارلاردىڭ باعاسى الدەقايدا ارزان. ولار بار بولعانى برەند تاۋارلاردا كەزدەسەتىن قىمبات حيميكاتتار قوسىلمايتىندىعىمەن (مىسالى، حوش ءيىس بەرەتىن، تەرىنى جۇمسارتاتىن، شاشتىڭ تەز تارالۋىنا سەبەپ بولاتىن ت. ب) قىمباتقا ساتىلمايدى.
وسىنداي جاعدايلاردى ەسكەرسەڭىز، اقشاڭىز قالتاڭىزدا قالاتىنىن ەستەن شىعارماڭىز. كەيبىرى ءسىزدى «جۇمىرتقادان ءجۇن قىرىققان» دەپ ويلاۋى مۇمكىن. دەگەنمەن، اقشا ۇنەمدەۋدىڭ ەشقانداي ۇياتى جوق. بۇل - ۇنەمدەلگەن قاراجاتىڭىزدى ساقتاپ، باسقا ءبىر پايدالى ءىس اتقارۋعا بىردەن- ءبىر مۇمكىندىك.
9. ساۋدادا نەنى ەسكەرۋ قاجەت؟
ءبىر عانا دۇكەننەن زات ساتىپ الا بەرۋ - اعاتتىق. باعالاردى سالىستىرىڭىز. جانە بازاردان زات ساتىپ الۋ دا ۇنەمى ساتسىزدىككە ۇشىراتپايدى. زاتتاردى بازاردان دا ساپالى ءارى ارزانعا تابۋعا بولادى. سونداي- اق، ۇستالعان زاتتاردى ساتىپ الۋدان ۇلكەن پايداعا كەنەلۋگە بولادى. باستىسى - ۇقىپتىلىقپەن تاڭداي ءبىلۋ.
ساۋدانى تاڭعى ۋاقىتتا جاساۋ - ەڭ ىڭعايلىسى. بۇل كەزدە ادام از بولىپ، كەزەك بولمايدى جانە تاۋاردى ويلانىپ، ساراپتاپ ساتىپ الۋعا كەدەرگى از. كەيبىر دۇكەندەردە تاڭعى جەڭىلدىكتەر بولادى. العاشقى ساۋدا بولسا، ءتۇسىرىپ بەرۋى دە مۇمكىن. ارتىق تاۋار الىپ قويۋ ءقاۋپى بولعاندىقتان اش كۇيىڭىزدە ساۋدا جاساۋدان اۋلاق بولىڭىز. ماۋسىمدىق كيىمدەرگە ارنالعان جەڭىلدىكتەر مەن اكتسيالاردى قاداعالاپ ءجۇرۋدى ۇمىتپاڭىز.
10. سەرۋەنگە قاتىستى ۇنەمشىلدىك
وتباسىڭىزبەن بىرگە سەرۋەنگە شىققىڭىز كەلسە، جۇمىس كۇندەرىنىڭ ءبىرىن تاڭداڭىز. سەبەبى، دەمالىس كۇندەرى باعالار كوتەرىلەدى. ەسەسىنە، دەمالىستى ءتان مەن جان تىنىشتىعىنا ارناۋعا بولادى. كىتاپ وقىپ، ۇيقىنى قاندىرىپ، ۇيدە سپورتتىق جاتتىعۋلارعا كەزەك بەرۋ، داستارحان باسىندا پايدالى اڭگىمە ايتۋ سەكىلدى ىستەر ءسىزدىڭ دەمالىسىڭىزعا ءسان بەرەدى. ۇلكەن ساۋدا ۇيلەرى مەن قىمبات ساۋىق ورىندارىنا بارۋ ماقسات ەمەس، كوڭىلدى ۋاقىتتى ساياباقتا، كوككە جايىلعان داستارحان باسىندا دا وتكىزۋگە بولادى.
11. جارتىلاي فابريكاتتاردان باس تارتۋ
سوسيسكا، قاقتالعان شۇجىق، كوتلەت، دۇكەن تۇشپاراسى، دايىن تاعامدار، تاتتىلەر، سالاتتار سەكىلدى ازىق- تۇلىكتەردى مينيمۋم دارەجەگە دەيىن قىسقارتۋ. تاماق راتسيونىڭىز بارىنشا قولدان ازىرلەنگەن جانە قۇنارلى تاعامدارعا باي بولعانى ابزال: قايناتىلعان سورپا، بوتقا، سۇزبە پىسىرمەسى سەكىلدى ارزان ءارى ءدامدى تاعامدارعا ورىن بەرەيىك.
ءاربىر ازىق- تۇلىكتى الماستىراتىن نارسە تابۋعا بولادى. ماسەلەن، ەتتى بالىقپەن، ءسۇت تاعامدارىمەن، استىق تۇقىمداستارمەن ت. ب. ايتپاقشى، ادەتتە گيپەرماركەتتەگى باعالار كىشىگىرىم دۇكەندەردىڭ باعالارىنان %20 عا تومەن بولادى. دۇكەنگە بارماس بۇرىن قاجەتتى تاۋارلاردىڭ ءتىزىمىن قۇراستىرىڭىز. دۇكەندە وسى ءتىزىم بويىنشا عانا الىپ، جارناما مەن جەڭىلدىكتەرگە نازار اۋدارماي، ارتىق ەشتەڭە الماڭىز.
12. جوقتان بار جاساۋ
جاقسى اس ءۇي قوجايىنى كەشەدەن قالعان ازىق- تۇلىكتەردى ىسكە جاراتا الادى. ماسەلەن، اشىعان سۇتتەن ءدامدى ولادي، قاتقان ناننان سۋحاري جاساپ جىبەرۋگە بولادى. دۇكەنگە جۇگىرمەستەن، ۇيدە بار ازىق- تۇلىكتەن ءدامدى تاعام ءپىسىرۋ - ءاربىر تاجىريبەلى اس ءۇي يەسىنىڭ قولىنان كەلەدى. مۇزداتىلعان جەمىستەر، اس- كوكتەر مەن كوكونىستەر قۇنارلىلىعىن جوعالتپايتىنى ءمالىم. جانە بۇل ونىمدەر قىس مەزگىلىندە قىمباتتايدى. سوندىقتان، قىستىڭ قامىن جاز ويلاپ قويعانىمىز جاقسى.
13. «دەنى ساۋدىڭ ءتانى ساۋ»
ۇنەمدەۋگە بولمايتىن ءبىر نارسە بار. ول - دەنساۋلىق. ال سالاۋاتتى ءومىر سالتىنىڭ باستى قاعيداسى - دۇرىس تاماقتانۋ. ويتكەنى، ادامنىڭ اۋزىنا كىرگەن پايداسىز اس تانىنە اۋرۋ بولىپ جابىسادى. سول سەبەپتى، اعزانى پايدالى دارۋمەندەرمەن بايىتىپ، تاماق راتسيونىن بارىنشا قالىپقا كەلتىرگەن ابزال.
14. ريزىقتى كوبەيتۋدىڭ ءبىر ءادىسى
ريزىقتى كوبەيتۋدىڭ ەڭ ۇلكەن ادىستەرىنىڭ ءبىرى - اللا بەرگەن ريزىقتىڭ ءبىر بولىگىن ساداقاعا جۇمساۋ. اللا تاعالا قۇراندا: «ال كىم (ساداقا) بەرىپ، تاقۋالىق جاساسا. ءƏرى ەڭ جاقسىنى ء(دىندى) شىن دەپ، راستاسا. جاقىندا ءبىز وعان ەڭ جەڭىلىن وڭايلاستىرامىز» دەيدى («ءلايل» سۇرەسى، 5-7- اياتتار) . قۇرانداعى تاعى ءبىر اياتتا: «اقيقاتىندا، راببىم قۇلدارىنىڭ اراسىنان قالاعانىنىڭ ريزىعىن كەڭىتىپ جانە قالاعانىنىڭ (ريزىعىن) شەكتەپ قويادى. سەندەر نە جۇمساساڭدار دا ول ونىڭ (جۇمساعاندارىڭنىڭ) ورنىن قايتا تولتىرادى.
ول - ريزىق بەرۋشىلەردىڭ ەڭ قايىرلىسى» («ءسابا» سۇرەسى، 39-ايات). ءسوزىمىز ودان ارمەن دالەلدى بولا ءتۇسۋ ءۇشىن مىنا ءبىر حاديستەردى دە كەلتىرە كەتەيىك: «ۋاللاھي، ساداقا بەرۋمەن مال ازايمايدى. ولاي بولسا، ساداقا بەرىڭدەر!» (احماد) نەمەسە «ساداقا دۇنيە- مۇلىكتى كەڭەيتەدى، ولاي بولسا، ساداقا بەرىڭدەر!» (يبن ءابيددۇنيا)، «ساداقا بەرىپ ريزىقتارىڭدى كوبەيتىڭدەر» (ءبايحاقي). ءسوزسىز، ساداقا ريزىقتى ازايتپايدى.
ساداقا بەرگەن ادام پەرىشتەلەردىڭ دۇعاسىنا ىلىگەدى. «اللانىڭ قۇلدارىنىڭ وياناتىن ءاربىر كۇنى، كوكتەن ەكى پەرىشتە ءتۇسىپ، ولاردىڭ ءبىرى: «يا، اللا (سەنىڭ جولىڭدا قايىرىمدىلىق ەتىپ، ساداقا) بەرۋشىگە، نەسىبەڭدى ارتتىر!»، - دەسە، ەكىنشىسى: «يا، اللا، ساراڭدى وپات قىل!» دەيدى (بۇحاري).
15. اقشا جيناۋعا قاتىستى كەيبىر قاعيدالار
قارجى جيناۋدان بۇرىن الدىمەن ونىڭ نە ءۇشىن كەرەكتىگىن انىقتاپ الىڭىز. «كىم بىلەدى، كەرەك بولىپ قالار» دەگەن وي ماقسات بولىپ سانالمايدى. سەبەبى ەرتەڭ- اق «كەرەك بولىپ قالار» ءسات تۋىنداپ، اقشا كوزدى اشىپ- جۇمعانشا جۇمسالىپ كەتەدى. سولاي ەمەس پە؟ سوندىقتان «كولىك، ءۇي الۋعا، ساياحاتقا، بيزنەسكە» دەگەن سەكىلدى ناقتى ماقسات قويىڭىز. ماقساتىڭىزدى انىقتاعان سوڭ، ناقتى مەرزىمىن بەلگىلەڭىز.
مۇمكىندىگىڭىزدى، قارجى سوماسى مەن بولۋى مۇمكىن «فورس- ماجورلاردى» ەسەپتەڭىز. ماقساتىڭىزدىڭ قۇنىنا قاراي اي سايىن جيناۋعا قالدىرىلاتىن اقشانىڭ سوماسىن ناقتى ەسەپتەڭىز. ءوزىڭىزدى الداماڭىز، ەگەر جيناي المايتىن سوما بولسا، مەرزىمدى ۇلكەيتىپ، از- ازدان جيناڭىز. تارتىپكە باعىنىپ، اي سايىن بەلگىلەنگەن سومانى جاشىككە سالىپ وتىرىڭىز.
وتباسىنىڭ ءال- اۋقاتى، قارجى جاعدايى ءاردايىم قىراعىلىق تانىتۋ قاجەت بولعان ماسەلە جانە سولاي بولا بەرمەك. ويتكەنى، ەرلى- زايىپتىلىق ءومىر ماحاببات پەن سىيلاستىققا عانا قۇرىلمايدى، ماتەريالدىق جاعدايعا دا تاۋەلدى بولاتىن تۇستار كەزدەسەدى. ۇيلەسىمدى قارىم- قاتىناس - رومانتيكا عانا ەمەس، شىعىن شىعارۋ قاجەت كۇندەلىكتى تىرشىلىك.
سويتە تۇرا، وتباسىلىق بيۋدجەتتى ۇنەمدەۋگە بايلانىستى ارنايى ءمازىر جاسالعان جوق. ەكى عانا ۇتىمدى جول بار: قىرۋار قاراجات تابۋ نەمەسە قولدا باردى ۇنەمدەۋ. راسىندا، ۇنەمدەۋ - ەڭ اقىلعا سىيىمدى، قول جەتىمدى، اركىمگە قاتىستى ءادىس.
