قىرعىزستان پرەزيدەنتى سوورونباي جەەنبەكوۆتىڭ العاشقى باسپا ءسوز ءماسليحاتى

جەلتوقساننىڭ 19-كۇنى بىشكەكتە قىرعىزستان پرەزيدەنتى سوورونباي جەەنبەكوۆ وسى قىزمەتتەگى العاشقى باسپا ءسوز ءماسليحاتىن وتكىزدى. جيىنعا 80-نەن اسا بۇقارالىق اقپارات قۇرالىنان 170-تەن استام جۋرناليست قاتىسىپ وتىر دەپ حابارلايدى «ازاتتىقتىڭ» قىرعىز قىزمەتى.

قىرعىز پرەزيدەنتى اياقتالعالى وتىرعان 2018 -جىلدى جەمىستى جىل دەپ اتادى. جەەنبەكوۆ جىل ىشىندە كوپتەگەن ەلدەردى ارالاپ، ماڭىزدى پروبلەمالاردى شەشۋگە تالپىنىس جاسالعانىن ايتتى.

«مەملەكەت باسشىلارى، ۇكىمەت جەتەكشىلەرى دەڭگەيىندە ەكونوميكا، الەۋمەتتىك سالاداعى وزەكتى ماسەلەلەردى شەشۋگە تىرىسىپ جاتىرمىز. ەڭ كۇردەلى ماسەلە - مۇگەدەك بالالاردىڭ اتا- انالارىنا جاردەماقى تولەۋگە قاتىستى بولدى. ءبىز وعان قول جەتكىزدىك»، - دەگەن جەەنبەكوۆ.

ول پرەزيدەنتتىك وكىلەت مەرزىمى اياقتالعانعا دەيىن ايماقتاردى دامىتۋ باعدارلاماسىمەن اينالىسۋعا نيەتتى ەكەنىن ايتقان.

سوورونباي جەەنبەكوۆ 2017 -جىلى قازاننىڭ 15-ىندە وتكەن سايلاۋدىڭ رەسمي قورىتىندىسىنا سايكەس قىرعىزستان پرەزيدەنتى بولىپ سايلانعان.

جۋرناليستەر تاراپىنان پرەزيدەنتكە قويىلعان العاشقى سۇراقتاردىڭ ءبىرى 2017 -جىلعى پرەزيدەنت سايلاۋىندا جەەنبەكوۆ كانديداتى بولعان قىرعىزستان سوتسيال- دەموكراتيالىق پارتياسىنىڭ سايلاۋالدى شتابىندا الەكسەي ۆاسيليۆەتسكي جۇمىس اتقارعان ءيا اتقارماعانى تۋرالى بولدى. ساياسي تەحنولوگ رەتىندە بەلگىلى بۇل ادام وتكەن ايدا ءوزىنىڭ شەتەل ازاماتى ەكەنى، سوڭعى پرەزيدەنتتىك سايلاۋدا سوورونباي جەەنبەكوۆكە كەڭەس بەرگەنى ءۇشىن اقشا العانى، كەيىنگى كەزدەرى اڭدۋ مەن قورقىتىپ- ۇركىتۋلەردەن كەيىن سەگىز جىل جۇمىس ىستەگەن قىرعىزستاننان كەتۋگە ءماجبۇر بولعانى تۋرالى مالىمدەگەن. ۆاسيليۆەتسكيدىڭ اتى- ءجونى جاقىندا قىرعىز قۇقىق قورعاۋشىسى نۋربەك توكتاكۋنوۆ «جەەنبەكوۆتىڭ ورتالىق شتابىنىڭ سايلاۋعا جۇمساعانى» دەپ كورسەتكەن قاراجات تۋرالى تىزىمدە كەزدەسەدى.

پرەزيدەنت جەەنبەكوۆ ۆاسيليۆەتسكييدى العاش رەت وش گۋبەرناتورى بولىپ ىستەگەندە كورگەنىن، ونىڭ شەتەل ازاماتى ەكەنىن بىلمەگەنىن ايتتى.

«ۆاسيليۆەتسكي - فاريدتىڭ (فاريد نيازوۆ) ەڭ جاقىن كەڭەسشىسى. مەن پرەمەر- مينيستر بولعانىمدا ول دا ماعان سونى كەڭەسشى ەتىپ الۋدى ۇسىنعان. ءبىراق مەن ونداي كەڭەسشىلەرگە مۇقتاج ەمەسپىن. جەرگىلىكتى جەرلەردە نە بولىپ جاتقانىن بىلەمىن. ول وزىنە 170 مىڭ دوللار تولەگەنىن ايتادى. ەگەر اقشانى العانى راس بولسا، وندا كەلىپ جاۋاپ بەرسىن. قازىر تەرگەۋ ءجۇرىپ جاتىر. ال شتاب باستىعى فاريد نيازوۆ تازامىن دەيدى، ول ءبىرىنشى جاۋاپ بەرۋى كەرەك. مەن پرەمەر- مينيستر قىزمەتىنەن كەتەتىنىم تۋرالى ءوتىنىش بەردىم دە، سايلاۋعا ءتۇستىم، مەن وسىلاي ەتكەن ءبىرىنشى اداممىن»، - دەدى جەەنبەكوۆ.

سوورونباي جەەنبەكوۆ بۇگىندە كەيبىر ادامداردىڭ ونى «ساتقىن» دەپ اتايتىندىعىنا قاتىستى پىكىرىن ءبىلدىردى.

«پرەزيدەنت سايلاۋىنا تۇسەردە ءبىر ادامنىڭ ءيا توپتىڭ ەمەس، بۇكىل حالىقتىڭ مۇددەسىن قورعاۋعا انت ەتكەنمىن. ەگەر بازبىرەۋلەردىڭ مۇددەسىن باسقالاردان جوعارى قويماعانىم ءۇشىن مەنى ساتقىن دەسە، مەيلى، ولار ءۇشىن سولاي بوپ قالايىن. مەن ءۇشىن ەڭ باستىسى - حالىق مۇددەسى. ەلدە بولعان ەكى ريەۆوليۋتسيانىڭ سەبەپتەرى مەنىڭ ەسىمدە، مەن ەشقاشان بۇرىنعى بيلەۋشىلدەردىڭ جولىمەن جۇرمەيمىن»، - دەپ مالىمدەگەن جەەنبەكوۆ.

قىرعىز پرەزيدەنتى قازىر پارلامەنتتە قارالىپ جاتقان ەكس- پرەزيدەنتتىڭ تيىسپەۋشىلىك قۇقىعى تۋرالى زاڭ جوباسىنا قاتىستى ويىن ءبىلدىردى.

«ەگەر دە بۇل شىنىمەن (ەكس- پرەزيدەنت المازبەك) اتامبايەۆقا قارسى جازىلعان زاڭ بولسا، وندا مەن قارسى بولماقپىن. ءبىراق 2003 -جىلى قابىلدانعان زاڭ كونستيتۋتسيامىزعا سايكەس كەلمەگەندىكتەن، ونى سول نەگىزگى زاڭعا سايكەس كەلتىرىپ جاتىر... بۇل زاڭ ماعان دا تيەسىلى. مەن دە كەيىن (بيلىكتى) تاپسىرام دا كەتەمىن. ءار ادام كەيىنگىسىن ويلاۋى كەرەك. اكەم «مەملەكەتتىڭ قۇرىعى ۇزىن» دەپ ايتۋشى ەدى. ءبارىمىز زاڭ الدىندا بىردەي بولۋىمىز كەرەك. ەكس- پرەزيدەنتتى قانداي جاعدايدا جاۋاپقا تارتۋ كەرەكتىگى زاڭدا ناقتى جازىلۋى ءتيىس. مەن ەشكىمدى جاۋاپقا تارتپايمىن، زاڭ، ءتيىستى ورگاندار جاۋاپقا تارتادى»، - دەگەن ول.

جەلتوقساننىڭ 13- كۇنى قىرعىزستان پارلامەنتى بۇرىنعى پرەزيدەنتتەردى تيىسپەۋشىلىك قۇقىعىنان ايىراتىن زاڭ جوباسىن ءبىرىنشى وقىلىمدا ماقۇلداعان.

ەلدىڭ ەكس- پرەزيدەنتى المازبەك اتامبايەۆ پەن قازىرگى پرەزيدەنت سوورونباي جەەنبەكوۆتىڭ اراسى ۋشىققان ساتتە تالقىلاۋعا تۇسكەن زاڭ جوباسىندا «قىرعىزستان پرەزيدەنتىنىڭ قىزمەتىنە كەپىلدىك بەرۋ تۋرالى» زاڭىنداعى بىرنەشە باپتىڭ كۇشىن جويۋ قاراستىرىلعان. زاڭ وزگەرەتىن بولسا، پرەزيدەنتكە يمپيچمەنت جاريالانىپ، وعان پارلامەنت پەن باس پروكۋراتۋرا قاندايدا ءبىر ايىپ تاقسا، ول زاڭ الدىندا جاۋاپقا تارتىلادى. بۇعان قوسا، قىرعىز دەپۋتاتتارى ەكس- پرەزيدەنتتىڭ ار- نامىسى مەن قادىر- قاسيەتىن قورعاۋعا كەپىلدىك بەرەتىن 18-باپتى دا وزگەرتۋدى ءبىرىنشى وقىلىمدا قولداعان.

قىرعىزستان ەكس- پرەزيدەنتتەرى المازبەك اتامبايەۆ پەن روزا وتۋنبايەۆا.

وزگەرىس ەنگىزىلسە پرەزيدەنت قىزمەتىنەن كەتكەن سوڭ ار- نامىسى مەن ابىرويىنا نۇقسان كەلگەن جاعدايدا سوتقا ءوزى شاعىمدانادى. قازاننىڭ باسىندا قىرعىزستان كونستيتۋتسيالىق پالاتاسى «قىرعىزستان پرەزيدەنتىنىڭ قىزمەتىنە كەپىلدىك بەرۋ تۋرالى» زاڭنىڭ ەكس- پرەزيدەنتكە مۇلدە قول سۇعۋعا بولمايتىنى جايلى 12-بابى ازاماتتاردىڭ بارلىعى زاڭ الدىندا بىردەي دەپ كورسەتىلگەن كونستيتۋتسياداعى قاعيداعا قايشى دەپ تاپقان.

پوستسوۆەتتىك قىرعىزستاندا قازىر تەك ەكى بۇرىنعى پرەزيدەنت تيىسپەۋشىلىك قۇقىعىن يەلەنىپ وتىر. ولار - روزا وتۋنبايەۆا مەن المازبەك اتامبايەۆ. اسقار اقايەۆ پەن قۇرمانبەك باكيەۆ قىرعىزستاننان شەتكە قاشقاندا بۇل قۇقىقتان ايىرىلعان. ەكەۋىنە دە «وكىلەتىن اسىرا پايدالاندى» دەگەن ايىپپەن سىرتتاي ۇزاق مەرزىمگە تۇرمە جازاسى كەسىلگەن.

پرەزيدەنت تۋىستارىنىڭ بيلىككە ارالاسۋى جايلى

قىرعىزستان پرەزيدەنتى قازىر پارلامەنت دەپۋتاتى بولىپ وتىرعان باۋىرى اسىلبەك جەەنبەكوۆتى «ەلدەگى كادر ماسەلەسىن شەشەتىن نەگىزگى ادام» دەگەن سىنعا قاتىستى دا جاۋاپ بەرىپ، ونى جوققا شىعاردى.

«ول ارتىق ءسوز بولادى دەپ ءتىپتى (پارلامەنت) سەسسياسىنا دا كوپ بارمايدى. ەگەر ونى ەلدەگى بارلىق ماسەلەلەردى شەشەدى- مىس دەسەڭىزدەر، ماعان ناقتى دەرەك بەرىڭىزدەر. ءسىز ايتىپ وتىرعانداي، ول بارلىق كادر ماسەلەسىن شەشەتىن كەڭسەلەردىڭ ناقتى مەكەن- جايىن كورسەتىڭىزدەر. ەگەر راستالسا، مەن ەشكىمدى ايامايمىن»، - دەگەن جەەنبەكوۆ.

پرەزيدەنت ەلدە وتباسىلىق- كلاندىق باسقارۋعا جول بەرمەيتىنى تۋرالى مالىمدەگەن. جەەنبەكوۆتىڭ تاعى ءبىر باۋىرى جۋسۋپبەك شاريپوۆ قازىر قىرعىزستاننىڭ ۋكراينا مەن مولدوۆاداعى ەلشىسى قىزمەتىن اتقارادى.

تۇتقىن ومۋربەك تەكەباەۆقا راقىمشىلىق تۋرالى

سوورونباي جەەنبەكوۆ قىرعىز پارلامەنتىنىڭ ەكس- دەپۋتاتى، قازىر تۇرمەدە وتىرعان وپپوزيتسيالىق ساياساتكەر ومۋربەك تەكەبايەۆقا راقىمشىلىق بەرۋگە ءازىر ەكەنى تۋرالى ايتتى. جەەنبەكوۆ تەكەبايەۆقا ۇكىم ءوزى پرەزيدەنت بولىپ سايلانعانعا دەيىن شىققانىن ەسكە سالدى.

«ونىڭ ءىسىن سوت ينستانتسيالارىنىڭ بارلىعى قارادى، ۇكىم شىقتى. مەن وعان ەش ارالاسا المايمىن. جالعىز جولى - ەگەر ول وزىنە راقىمشىلىق جاساۋدى سۇراپ ءوتىنىش بەرسە، ونى ورىنداۋعا ءازىرمىن. باسقاداي وكىلەتتىگىم جوق»، - دەپ مالىمدەگەن جەەنبەكوۆ.

«اتا- مەكەن» پارتياسىنىڭ ليدەرى، قىرعىزستان پارلامەنتىنىڭ ەكس- سپيكەرى ومۋربەك تەكەبايەۆ «2010 -جىلى رەسەي ازاماتى لەونيد مايەۆسكييدەن 1 ميلليون دوللار العان» دەگەن كۇدىكپەن 2017 -جىلى اقپاندا ۇستالعان. سول جىلى قاراشادا سوت ۇكىمى بويىنشا تەكەبايەۆ پەن قىرعىزستاننىڭ وڭتۇستىك كورەياداعى بۇرىنعى ەلشىسى دۇيشەنقۇل چوتونوۆ سەگىز جىلعا باس بوستاندىقتارىنان ايىرىلىپ، دۇنيە- مۇلىكتەرى تاركىلەنگەن. ەكەۋى دە وزدەرىنە تاعىلعان ايىپتاردى جوققا شىعارىپ، ۇكىمنىڭ ساياسي استارى بار دەپ مالىمدەگەن.

www.azattyq.org

ۇقساس

ەلىمىزدە وقۋلىقتاردى دايىنداۋ جانە باقىلاۋ ءتارتىبى جاڭارتىلدى