تانىمال عالىم بيلىكتىڭ تۇركىستانعا قاتىستى جوسپارىن ايتىپ قويدى
سويتسە عالىمعا جوعارىدان حابارلاسىپ، ول كىسىنىڭ 2011 -جىلى ازىرلەگەن مەگاجوباسىنىڭ ماقۇلدانعانىن جەتكىزىپتى. بۇل جاقسى حاباردى جوبا اۆتورى - ورازالى سابدەن kaz.365info.kz سايتىنا بەرگەن سۇقباتىندا ايتتى.
- ۇكىمەتتەن ماعان 2 اي بۇرىن حابارلاستى. «3 اي بولدى، ەسەپ- قيساپ جاساپ جاتىرمىز. ءسىزدىڭ جوباڭىز ىسكە اساتىن بولدى. تۇركىستان وبلىس ورتالىعى بولاتىن بولدى. شىمكەنت مەگاپوليس بولادى» - دەدى. مۇنى ەستىپ قاتتى قۋاندىم.
ارينە، مەنىڭ مەگاجوبامدا تۇركىستان وبلىس ورتالىعى عانا ەمەس، بۇكىل تۇركى الەمىنىڭ استاناسى رەتىندە قاراستىرىلادى. سوندىقتان بۇل ءالى باستاماسى عانا. ءالى اتقارىلاتىن جۇمىس كوپ. ۇكىمەت جوبانى تولىقتاي قامتي ما، ول جاعى بەلگىسىز. بەلگىلىسى، تۇركىستان تۇركى الەمىنىڭ ورتالىعى ەكەنى داۋسىز، ۇلى جىبەك جولىندا جاتقان قالا ەكەنى ناقتى. سوندىقتان ونى دامىتۋ كەرەك. مۇنى ۇكىمەت جاقسى ءتۇسىنىپ، قولداپ، بەل شەشە كىرىسىپ جاتىر، - دەيدى ورازالى سابدەن.
دەمەك، تۇركىستان قالاسىن ءالى تالاي وزگەرىس كۇتىپ تۇر. سوندا قانداي؟ ارينە، وعان ميللياردتاعان قارجى بولىنەدى. مۇنى اكادەميكتىڭ ءوزى ايتادى.
- بۇل ەلباسىنىڭ رۋحاني جاڭعىرۋ باعدارلاماسى اياسىندا قولعا الىنىپ جاتقان ءىس ەكەنى داۋسىز. وندا دا ونىڭ مازمۇنى وتە تەرەڭ. ويتكەنى تۇركىستاننىڭ دامۋى تەك قازاق ەلى ءۇشىن ەمەس، بۇكىل تۇركى الەمى مەن مۇسىلمان قاۋىمى ءۇشىن وتە قاجەت نارسە. سوندىقتان قالانى كوركەيتۋ حالىقارالىق ماڭىزدى قامتيدى، ۇلكەن التى كلاستەردەن تۇرادى وعان 8,5 ميلليارد تەڭگە ءبولىنۋى ءتيىس دەپ ەسەپتەدىك.
بىرىنشىدەن، تۇركىستاندى كەڭەيتىپ، جاڭاسى سالىنادى، ال ەسكىسىن ءتاج- ماقال سەكىلدى قاسيەتتى مەكەنگە اينالدىرۋ. وندا دا ەسكىسىنە كونە ستيلدەگى حان (تۇركى قاعاندارىنىڭ) سارايلارىن سالىپ، تۇركى وركەنيەتىن توعىستىراتىن الەمدىك مۋزەي قالاعا اينالدىرۋ.
ەكىنشىدەن، تۇركىستاندا بۇرىننان جۇمىس ىستەپ كەلە جاتقان زاۋىتتاردى جاڭا تەحنولوگيامەن جابدىقتاپ، قايتا جاڭعىرتۋ.
ۇشىنشىدەن، ەكى قالانىڭ ورتاسىنان 21 - عاسىردىڭ اۋىل كلاستەرىن جاساۋ. بارشا الەمگە ۇيالماي كورسەتەتىن، قازاقتىڭ تۇرمىس- تىرشىلىگىن اشاتىن، شاعىن جانە ورتا كاسىپ دامىپ جاتقان، جاسىل ەكونوميكاعا نەگىزدەلگەن قاراپايىم قازاقتىڭ اۋىلدارى سامساپ جاتۋى ءتيىس. بۇل اۋىلدار ەكى قالانى ازىق- تۇلىكپەن تولىقتاي قامتاماسىز ەتەتىن پوتەنتسيالدا بولادى.
تورتىنشىدەن، تۇركىستان وبلىس ورتالىعى، تۇركى الەمىنىڭ استاناسى عانا ەمەس، سونىمەن قاتار باتىس پەن شىعىستى جالعايتىن ۇلى جىبەك جولىندا جاتقان گەوگرافيالىق مۇمكىندىگىن ءتيىمدى پايدالانۋدا ءىرى لوگيستيكالىق ورتالىق بوپ تا جاندانادى. سوندا سىرتتان دا اقشا مەن تابىس اعىلادى.
بەسىنشىدەن، بۇل ءوڭىردىڭ حالقى 5 جىل بويىنا سالىقتان بوساتىلۋى كەرەك بولادى. كاسىپكەرلىكتىڭ كەڭ قانات جايۋى ءۇشىن. بۇل تۇركىستاننىڭ ءبىر دەگەننەن اياققا تۇرىپ، بيىككە سەرپىلىس جاساۋى ءۇشىن اسا كەرەك شارا.
التىنشىدان، تۇركىستاندا بۇكىل تۇركى دۇنيەسىنە اقپارات تاراتىن «تۇران» اتتى حالىقارالىق مەديا ورتالىق، حالىقارالىق تەلەۆيدەنيە جۇمىس ىستەيتىن بولادى. تۇركى الەمىنىڭ عىلىمي ينستيتۋتتارى كەلىپ قونىستانامىن دەسە، وعان ايقارا ەسىك اشىلادى. ياسساۋي اتىنداعى ۋنيۆەرسيتەت مۇندايدا ازدىق ەتەدى.
عالىم بۇل بۇكىل قازاق كۇتكەن جوبا ەكەنىن ايتادى. ويتكەنى تۇركىستاننىڭ كوركەيۋى قازاق رۋحىنىڭ جاندانۋى، قازاقتىڭ اسىپ- تاسۋى دەپ سانايدى. سوندىقتان ول كىسى بۇل جوبانى جاساۋدا ەش ايانباعانىن ايتادى. ءتىپتى، سالىناتىن عيماراتتار قۇرىلىسىنىڭ ەسەبىنە دەيىن ءوز قالتاسىنان اقشا شىعارىپ، ماماندارعا ەسەپتەتكەن ەكەن.
«8,5 ميلليارد تەڭگە تۇركىستاندى رۋحاني استاناعا اينالدىرۋعا ابدەن جەتكىلىكتى» - دەيدى ەكونوميست عالىم.
تۇركىستاننىڭ وبلىس ورتالىعى بولاتىنى كۇنى كەشە عانا جاريالانعان ەدى. ءبىراق بىرەر كۇننىڭ ىشىندە بۇل قالاداعى ۇيلەردىڭ باعاسى شارىقتاپ شىعا كەلدى. ەندى قالا ماڭىنداعى اۋىلدارداعى ۇيلەردىڭ دە باعاسى كوتەرىلۋى بەك مۇمكىن. ويتكەنى تۇركىستاننىڭ دامۋ جوباسىنا شىمكەنتپەن ەكى ورتاداعى ءوڭىردىڭ ءبارى كىرىپ تۇر عوي. بۇل ءبىزدىڭ ءجاي دولبار عانا...
ايتا كەتەلىك، ەكونوميكا عىلىمىنىڭ دوكتورى، اكادەميك ورازالى سابدەننىڭ تاعى ءبىر ەڭبەگى كەشە عانا لوندوندا جوعارى باعالانىپ، اعىلشىن تىلىندە باسىلىپ شىقتى. ول «اباي، قازاقستاننىڭ بولاشاعى جانە الەمدىك وركەنيەت» دەپ اتالادى. بۇل - عالىمنىڭ شەتەلدە جارىق كورىپ وتىرعان ەكىنشى ەڭبەگى.
https://kaz.365info.kz
