الەمدە باياۋ قارتاياتىن حالىقتار دا بار
الايدا، مىنا الەمدە وزگەلەرگە قاراعاندا باياۋ قارتاياتىن حالىقتاردىڭ دا بارىن بىلەسىز بە.
باياۋ قارتاياتىن حالىقتار دا بار
ياعني، جاسى ۇلعايعانىمەن ءتانى جاسامىس حالىقتاردىڭ اراسىندا لاتىن امەريكالىقتار مەن بوليۆيادا ءومىر سۇرەتىن سىعانداردىڭ ءبىر توبى بار. سىعانداردىڭ بۇل توبىن كەيدە «سيمان» دەپ اتاپ جاتادى. عالىمدار بۇعان كوز جەتكىزۋ ءۇشىن ءارى مۇنداي تۇجىرىم جاساۋ ءۇشىن وسى باعىتتا ارنايى زەرتتەۋ جۇرگىزگەن ەكەن، دەپ حابارلايدى islam.kz.
بۇل زەرتتەۋ جۇمىسىنا امەريكالىق گەنەتيك، پروفەسسور ستيۆ حورۆات جەتەكشىلىك ەتكەن ەكەن. اتالمىش زەرتتەۋ بارىسىندا ءتۇرلى ناسىلدەن 6 مىڭنان اسا ادامنىڭ گەنەتيكاسى قاپەرگە الىنعان. ياعني، زەرتتەۋ كەزىندە ەۋروپالىقتار، ازيالىقتار، ۇندىلەر، افروامەريكالىقتار، افريكا قۇرلىعىن مەكەن ەتەتىن ابوريگەندەر، ت. ب. گەنى زەردەلەنگەن. ستيۆ حورۆات باستاعان كاليفورنيا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ عالىمدارى «ەپيگەنەتيكالىق ساعات» دەپ اتالاتىن بيولوگيالىق كورسەتكىشتى زەردەلەگەن. ياعني، بۇل تەرمين اعزانىڭ تابيعي قارتايۋنان حابار بەرەتىن مولەكۋليارلى كورسەتكىش ماعىناسىندا قولدانىلادى.
ناقتىراق ايتقاندا، وتتەگىنىڭ بەلسەندى فورماسى جاسۋشا وزەگىنىڭ (يادروسىنىڭ) قۇرىلىمىنا اسەر ەتەدى. ءبىز ءسوز ەتىپ وتىرعان ميكروپروتسەسس نەعۇرلىم بەلسەندى جۇرسە، ادام اعزاسى سوعۇرلىم تەز سولادى. ياعني، قارتايادى. ەپيگەنەتيكالىق ساعاتقا ىقپال ەتۋ مۇمكىن ەمەس: بارلىق سيپاتتالعان پروتسەستەر ادام د ن ك- دە ساقتالعان. بۇل تاراپتا لاتىن امەريكالىقتار مەن سىعانداردىڭ ءبىر توبى وزگەلەرگە قاراعاندا ارتىقشىلىققا يە بولعان. سوعان وراي ۇزاق ءومىر ءسۇرۋ مۇمكىندىگىنە دە يە بولعان. ستيۆ حورۆات باستاعان عالىمدار توبى جۇرگىزگەن زەرتتەۋ ەڭبەكتىڭ ناتيجەسى ءبىرقاتار عىلىمي مەرزىمدى باسىلىمداردا جاريالانىپ، جارىق كورگەن بولاتىن. اتاپ ايتقاندا، «Genome Biology»، «ەurekalert» ، ت. ب. بۇل زەرتتەۋ ناتيجەسى عىلىمي الەمدە ءتۇرلى پىكىرلەردىڭ وربۋىنە سەبەپ بولىپ، ارتى تالاس-تارتىسقا ۇلاسقان جايى بار. بۇعان قوسا، لاتىن امەريكالىقتار اسقىنۋ، قابىنۋ قاۋپى جوعارى اۋرۋلارمەن سيرەك سىرقاتتانادى ءارى سەمىزدىك ىندەتىنە اسا كوپ شالدىعا قويمايدى.
بۇل دا ولاردىڭ اعزاسىنىڭ قارتايۋ پروتسەسىن باياۋلاتۋعا سەپتىگىن تيگىزەتىن فاكتورعا اينالىپ وتىر. ولاردىڭ ورتاشا ءومىر ءسۇرۋ ۇزاقتىعى 82 جاستى قۇرايدى، ال سيمانداردىكى - 84 جاس. بۇل الەمدەگى ەڭ جوعارعى كورسەتكىش. امەريكالىق گەنەتيكتەر اتالعان زەرتتەۋ بارىسىندا تاعى ءبىر قىزىقتى جايتقا كوز جەتكىزگەن ەكەن: بارلىق ناسىلدەگى ايەلدەردىڭ مي جاسۋشالارى ەر-ازاماتتاردىكىنە قاراعاندا باياۋ قارتايادى. سول سەبەپتى، ولار ەرلەرگە قاراعاندا ۇزاعىراق ءومىر سۇرەدى.
