جاماندىقتى اماندىق جەڭەدى
كەمەروۆوداعى قايعىلى جاعداي، شىعىس قازاقستانداعى سۋ تاسقىنى، ۇزىناعاشتاعى قاندى وقيعا، قىزىلورداداعى اتىس - ءبارى جاماندىق.
كۇن سايىنعى اقپاراتتىق ءنوپىر كىلەڭ نەگاتيۆكە تولى. مۇنىڭ ءبارى بەلگىلى مولشەردە ادامداردىڭ جۇيكەسىنە تەرىس اسەر ەتەدى. ال تەلەديدار مەن الەۋمەتتىك جەلى الدىندا تەلمىرىپ جاستار وتىراتىنىن ەسكەرسەك، ولاردىڭ كوڭىل- كۇيى قانداي بولىپ جاتقانىن باعامداي بەرۋگە بولادى. ەلىمىزدە سۋيتسيد كورسەتكىشتەرى كەمىمەي وتىرۋىنىڭ ءبىر سەبەبى وسىندا جاتقان جوق پا؟ !. ءسىرا، ەلىمىزدەگى ب ا ق- تا تارايتىن كۇندەلىكتى اقپاراتتاعى كەلەڭسىز وقيعالار تىزبەگىن زاڭمەن شەكتەۋدىڭ ۋاقىتى كەلگەندەي.
«وگىزگە تۋعان كۇن بۇزاۋعا دا تۋادى» دەگەندى ەلەپ- ەسكەردى مە، قازاقستان ۇكىمەتى رەسەيدەگى قايعىلى وقيعادان كەيىن بىردەن سەلت ەتتى. ۇكىمەتتىڭ سەلەكتورلىق رەجيمدەگى وتىرىسىندا پرەمەر- مينيستر باقىتجان ساعىنتايەۆ ەلىمىزدىڭ ىشكى ىستەر مينيسترلىگىنە بارلىق ساۋدا ورتالىقتارىنداعى ءورت قاۋىپسىزدىگى ماسەلەسىن تەكسەرۋدى تاپسىردى. «نازار اۋداراتىن تاعى ءبىر ماسەلە، رەسەيدىڭ كەمەروۆو قالاسىندا ورىن العان قايعىلى جاعداي بارلىقتارىڭىزعا ءمالىم. ساۋدا ورتالىعىندا ءورت بولىپ، 60 تان اسا ادام قازا تاپتى. ونىڭ 35 ى بالالار. ەلباسى رەسمي تۇردە رەسەي پرەزيدەنتىنە كوڭىل ايتتى. ءبىز دە بۇل توتەنشە وقيعادان ساباق الۋىمىز قاجەت» دەپ نىعىزدادى ب. ساعىنتايەۆ.
ىشكى ىستەر مينيسترلىگى مەن ورتكە قارسى قىزمەتتەر اكىمدىكتەرمەن بىرلەسىپ، ساۋدا ورتالىقتارىندا تەكسەرۋدى باستاپ تا كەتتى. ۇكىمەت وتىرىسىنان كەيىن ءى ءى م توتەنشە جاعدايلار كوميتەتىنىڭ ءتوراعاسى ۆلاديمير بەككەر:
- ەسىكتەرىن جاۋىپ قوياتىن ساۋدا، ويىن- ساۋىق ورتالىقتارىنا 50 ايلىق ەسەپتىك كورسەتكىش كولەمىندە اكىمشىلىك ايىپپۇل سالىنادى. بۇل 120 250 تەڭگەنى قۇرايدى. ءاربىر ەسىككە ايىپپۇل سالمايمىز، اكىمشىلىك حاتتاما تولتىرامىز. بۇزۋشىلىق انىقتالعاندا اكىمشىلىك جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلادى. ۇيعارىم بەرىلەدى. ەگەر قايتا تەكسەرىلگەن كەزدە بۇزۋشىلىق جويىلماسا، وندا ماتەريال سوتقا بەرىلىپ، 100 ا ە ك نەمەسە نىسان قىزمەتىن توقتاتۋ تۋرالى شارا قاراستىرىلادى. بىزدە بارلىعى 1151 ءىرى ساۋدا ورتالىعى بار. ولاردىڭ بارلىعىن دا 2018 -جىلى تەكسەرۋ جوسپارلانعان. بارلىعى دا تەكسەرىلەتىن بولادى. كەمەروۆو قالاسىنداعى بىرنەشە ادامنىڭ ءومىرىن جالماعان ساۋدا ۇيىندەگى ءورتتىڭ سالدارىن ەسكەرە وتىرىپ، كەشە اۋماقتىق ورگاندارعا ارنالعان نۇسقاۋلىققا قول قويىلدى. وندا ءورتتى انىقتاۋ جۇيەسىنىڭ جاي- كۇيىنە، قاۋىپسىزدىكتى كەشەندى قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەسىنە باسا نازار اۋدارۋ كوزدەلگەن، - دەدى.
دۇرىس. «ساقتانساڭ - ساقتايمىن» دەگەن. ازاماتتاردىڭ اماندىعىنا ەشتەڭە جەتپەيدى. اسىرەسە، بالا- شاعا اتاۋلى قاۋىپ- قاتەردەن امان بولعانى ابزال. كەشە كورشى ەلدەگى قاسىرەتكە جانى كۇيزەلگەن اقىن سەرىكبول حاسان:
شىڭعىرعان بوبەكتىڭ زارى،
شىمىرلاپ بويعا جايىلدى...
كۇناسىز توگىلىپ قانى،
انانى بالادان ايىردى...
ەي، ءبىزدىڭ وپاسىز قوعام،
نە «سىيلار» ەكەنسىڭ تاعى؟
بايلىعىڭ بار ما ارتىق سودان،
بالاسىز بار ما ءومىر باعى؟
ولار دا جاقسىنىڭ كوزى ەدى،
قۇلپىرعان قانشا گۇل سولدى...
ورتەنىپ اكەنىڭ وزەگى،
انانىڭ ەتەگى تولدى...
جۇرەككە باتادى قارا سىز،
كوكتەمدە اكەلگەن كۇزدى...
ۇلكەندەر قاشاندا ساناسىز،
بالالار، كەشىڭدەر ءبىزدى!.. - دەگەن ولەڭ جازدى. الەۋمەتتىك جەلىدە «نەگە سەن قايداعى ورىستىڭ جوعىن جوقتاپ قالدىڭ؟ » دەگەن مازمۇندا پىكىر ورىستەتكەندەر دە بار.
قايعى مەن قاسىرەت ۇلت تاڭدامايدى. ادامزات بالاسىنا ءبارى ورتاق.
باياعىنىڭ شالدارى: «جاماندىقتى اماندىق جەڭەدى» دەپ وتىراتىن. لايىم، قازاقتىڭ باسىنا قايعى بۇلتى ۇيىرىلمەسىن! اماندىقتىڭ ەسىگى اشىق تۇرعاي!
نۇرتورە ءجۇسىپ
«ايقىن»
