ا ق ش كىمدى جارىلقايدى؟
ا ق ش باس پروكۋرورىنىڭ ورىنباسارى رود روزەنشتەيننىڭ ايتۋىنشا، يراندىق Mabna Institute كومپانياسى جانە 10 يراندىق ازامات 2013 -جىلدان بەرى ا ق ش- تىڭ 144, باسقا دا مەملەكەتتەردىڭ 176 ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ كومپيۋتەرلىك جۇيەسىنە شابۋىل جاساعان. شابۋىل جاساۋ ارقىلى 31 تەرابايتتان استام ءارتۇرلى قۇجاتتار مەن مالىمەتتەردى قولدى قىلعان. سونداي- اق يراندىقتار 30 امەريكالىق كومپانيا مەن 5 مەملەكەتتىك اگەنتتىككە كيبەرشابۋىل جاسادى دەگەن ايىپتاۋعا دا ىلىككەن. ادىلەت مينيسترلىگى تاراتقان مالىمەت بويىنشا كيبەر شابۋىلداردان پايدا بولعان شىعىن كولەمى 3,4 ميلليارد دوللاردى قۇرايدى.
ا ق ش سانكتسيالارىنىڭ قۇرىعىنان قىتاي دا قۇتىلمادى. پرەزيدەنت دونالد ترامپ بۇعان دەيىن ق ح ر- عا قارسى ساۋدا سوعىسىن جاريالاعان بولاتىن. دەگەنمەن امەريكانىڭ «مەيىرىمى» ءتۇسىپ جاتقان مەملەكەتتەر دە بار. سونىڭ ءبىرى - ۋكراينا. بۇل ەلگە دەگەن ساياسي كوزقاراسىن اشىپ ايتپاسا دا سوڭعى 2-3 -جىل كولەمىندە قارۋ- جاراق تۇرعىسىنان سەنىمدى كومەك كورسەتىپ كەلەدى. اسىرەسە، رەسەي قىرىمدى اننەكسيالاپ العالى بەرى ا ق ش- تىڭ ۋكرايناعا كومەك كورسەتۋى ۇدەي ءتۇستى. جاقىندا عانا كونگرەسس كيەۆكە 200 ميلليون دوللار ءبولۋ تۋرالى باستاما كوتەردى. اسكەري ماقساتتاعى قارجىلىق كومەك ەلدىڭ بيۋدجەتىنەن انىق قاراستىرىلىپ وتىر. ۆاشينگتونداعى ۋكراينا ەلشىلىگى «كيەۆ ستراتەگيالىق سەرىكتەسىنىڭ قولداۋىن انىق سەزىنەتىنىن» حابارلاپ ۇلگەردى.
ۋكراينالىق ديپلوماتتاردىڭ مالىمەتىنشە، 2017 -جىلمەن سالىستىرعاندا پەنتاگوننىڭ كومەگى 50 ميلليون، ال مەملەكەتتىك دەپارتامەنت كومەگى 10 ميلليون دوللارعا ارتپاق. 2017 -جىلدىڭ قاراشا ايىندا ا ق ش پرەزيدەنتى جانىنداعى ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك كەڭەسى ۋكرايناعا 2018 -جىلى قارۋ ساتىپ الۋ ءۇشىن 47 ميلليون دوللار ءبولۋ تۋرالى ۇسىنىس جاساعان. قازىر پرەزيدەنت اكىمشىلىگى ۋاقىتشا بيۋدجەتتەن قارجىلاندىرىپ جاتىر. وسىعان قاراماستان ەلدىڭ ءوزىنىڭ سىرتقى قارىزى تاريحتا تۇڭعىش رەت 21 تريلليون دوللاردان اسىپ كەتتى. بۇل تۋرالى قارجى مينيسترلىگى جاريا ەتتى. دونالد ترامپتىڭ پرەزيدەنتتىك ءبىر جىلىندا سىرتقى قارىز 1 تىريلليون دوللارعا كوبەيگەن. اتالعان سومانىڭ 5, 674 تريلليونى - ا ق ش- تىڭ مەملەكەتتىك ىشكى قارىزى. قارىزدىڭ كوپ بولىگى (15, 365 تىريلليون دوللار) - زاڭدى جانە جەكە تۇلعالار الدىنداعى بەرەشەك. 2018 -جىلدىڭ اقپان ايىندا ترامپ جانە كونگرەسس مۇشەلەرى مەملەكەتتىك قارىز ءليميتىن ۋاقىتشا ارتتىرۋ تۋرالى كەلىستى. بۇل ءۇشىن اق ءۇي كونگرەسستەگى دەموكراتتارعا ءوتىنىش ايتۋعا ءماجبۇر بولعان. اقپان كەلىسىمىنە سايكەس مەملەكەتتىك قارىزدىڭ شەكتى ولشەمى 2019 -جىلدىڭ 1 - ناۋرىزىنا دەيىن ارتادى جانە شەكتەۋسىز فەدەرالدىق قارىزدارعا رۇقسات ەتىلەدى. مەملەكەت ترامپ پرەزيدەنت بولۋى مۇمكىن سەگىز جىل ىشىندە قارىزداردان تۇگەلدەي قۇتىلۋعا نيەتتى.
اباي ايماعامبەت
«ايقىن»
