بولمە وسىمدىكتەرىنىڭ پايداسى قانداي؟
حلوروفيتۋم - ەڭ پايدالى بولمە گۇلدەردىڭ ءبىرى. حلوروفيتۋم تۇقىمداسىنا جاتاتىن وسىمدىكتەردىڭ 215 كە جۋىق ءتۇرى بار. جاپىراقتارى قياق تارىزدەس، گۇلدەرى ۇساق، ءتورت كۇلتەلى، اق ءتۇستى بولادى. جاپىراقتارى ۋىتتى زاتتاردى جۇتىپ، اۋانى تازارتادى. ماماندار بۇل گۇلدى، اسىرەسە، اس ۇيدە جانە جاتىن بولمەگە قويۋعا كەڭەس بەرەدى. الا جاپىراقتى حلوروفيتۋمدى جارىق مول تۇسەتىن جەرگە قويۋ كەرەك. ال، جاسىل جاپىراقتىسى كولەڭكەدە دە وسە بەرەدى. قۇرعاق، ىستىق اۋادا جاپىراقتارىنىڭ ۇشى قوڭىرقاي تارتىپ، قۋراپ كەۋى مۇمكىن. سوندىقتان دا سۋ بۇركىپ تۇرۋدى ۇمىتپاعانىڭىز ءجون. بۇل گۇل جازدا ءجيى، قىستا سيرەك سۋعارۋدى قاجەت ەتەدى. ادەمى جاپىراقتىلارعا ارنالعان تىڭايتقىشپەن كوكتەمنەن كۇزگە دەيىن ەكى اپتادا ءبىر رەت قورەكتەندىرۋ قاجەت.
حامەدورەيا - پالما اعاشىنىڭ ەڭ ءىرى ءتۇرى. ونىڭ جۇزدەن استام ءتۇرى بار. ماماندار بۇل گۇلدى تاس جولعا جاقىن ماڭدا ورنالاسقان ۇيلەردە وسىرۋگە كەڭەس بەرەدى. ويتكەنى، حامەدورەيا تاس جولدان جانە ماشينەلەردەن بولىنەتىن بەنزول، تريحلورەتيلەن سىندى زياندى زاتتاردى جۇتادى. ءۇي جاعدايىندا حامەدورەيانىڭ مەكسيكا مەن گۆاتەمالادا وسەتىن تۇرلەرىن وسىرەدى. بۇل حامەدورەيانىڭ بيىكتىگى 2 مەتر، ءار ساباعىندا التى- جەتى، قانات ءتارىزدى جاپىراقتارى بولادى. حامەدورەيا ءۇي جاعدايىندا وسىرۋگە وتە ىڭعايلى وسىمدىك، كوپ كۇتىمدى قاجەت ەتپەيدى، ءبىراق باياۋ وسەدى. جاز كەزىندە ونى بالكونعا نەمەسە اۋلاعا شىعارىپ قويۋ قاجەت. تەك وتكىر كۇن ساۋلەسىنەن جانە جەلدەن قورعاۋ كەرەك. جازدا ءجيى، قىستا سيرەك سۋعارىلادى. ناۋرىز- تامىز ايلارىنىڭ ارالىعىندا سۇيىق تىڭايتقىشپەن قورەكتەندىرۋدى ۇمىتپاعايسىز.
قازتاماق - بولمە گۇلىنىڭ 280 ءتۇرى بار. ساباعى تىك، سىرتىن تۇك جاپقان. قازتاماق يلىك زاتتارعا باي، ونىڭ گۇلدەرىنىڭ قۇرامىندا، ساباعىندا تانين، بوياعىش زاتتار، كالتسي مەن كاروتين، س دارۋمەنى مەن گەرانين (ەفير مايى الىنادى) بار. قازتاماقتىڭ ەمدىك قاسيەتى بولعاندىقتان، ونى ءدارى رەتىندە قولدانۋعا دا بولادى. قازتاماقتىڭ تامىرىنان نەمەسە كەپكەن شوبىنەن الىنعان تۇنبانى بۇيرەككە بايلانعان تاستى ەرىتۋگە، بۋىن مەن بۇلشىق ەتتىڭ اۋرۋى مەن سەگىز كوزدى ەمدەۋگە، سونداي- اق، باسپامەن اۋىرعاندا تاماق شايۋعا، سۇيەك سىنعاندا ۆاننا جاساۋعا، تۇسە باستاسا شاشتى جۋۋعا پايدالانادى. كەيبىر تۇرلەرى اسەمدىك ءۇشىن دە وسىرىلەدى. مامانداردىڭ پايىمداۋىنشا، قازتاماق تۇرعان بولمەدە ۇرىس- كەرىس بولمايدى ەكەن. ال، ۇرىس بولا قالعان جاعدايدا وسىمدىك ادامنىڭ جۇيكە جۇيەسىنە اسەر ەتەتىن زات ءبولۋ ارقىلى، ۇرىسىپ قالعاندارداردى تەز تاتۋلاستىرادى ەكەن. جارىق سۇيگىش. جاز ايلارىندا اۋلادا كۇن استىندا وسىرۋگە بولادى. توپىراعىنىڭ بەتى قۇرعاڭقىراعاندا سۋعارىپ تۇرۋ قاجەت.
سانسيەۆيەريا - بولمە گۇلىنىڭ 66 ءتۇرى بار. بۇل گۇل ادام اعزاسىنىڭ بەلگىلى ءبىر كليماتقا بەيىمدەلۋىنە كومەكتەسەدى جانە يممۋنيتەتتى كۇشەيتەدى. سونداي- اق، بولمەدەگى اۋا قىسىمىن جانە ىلعالدىلىقتى رەتتەپ وتىرادى. بولمەدە توسەلگەن لينولەۋمنان بولىنەتىن ۋىتتى زاتتاردى جوياتىن قابىلەتى بار. سانسيەۆيەريا تۇماۋ تيۋدەن قورعايدى. بۇل بولمە گۇلى جارىق تاڭدامايدى. كۇن كوزىندە دە، كولەڭكەدە دە وسە بەرەدى. جىلىنا 2-3 رەت قايتا وتىرعىزۋدى ۇمىتپاعايسىز. جاز ايلارىندا ءجيى، قىس مەزگىلىندە سيرەك سۋعارۋ قاجەت.
otyrar.kz
