قازاق موينىنداعى تۇمارىنان ايىرىلدى - اسانالى ءاشىموۆ
«تولەگەننىڭ» سۇيەگىن الىپ كەتەر كەزدە قازاقستاننىڭ حالىق ءارتىسى اسانالى ءاشىموۆتىڭ ايتقان جوقتاۋى جينالعانداردىڭ ساي- سۇيەگىن سىرقىراتتى.
«موينىنداعى تۇمارىنان ايرىلدى.
قۇزار شىڭداردان قۇلاپ ۇشاتىن قازاق
التىن باۋلى قىرانىنان ايرىلدى.
ايىرىلماي قايتسىن؟
ال ەندى ونەردىڭ ءبىر ءداۋىرى قاناتىنان قايىرىلدى.
ايرىلساڭ، قابىرعاڭ سوگىلەردەي،
قامىقساڭ قارا نوسەر توگىلەردەي،
جابىقساڭ جانىڭ ەگىلەردەي
بۇل ءولىم...
سىلكىپ الدى- اۋ بار قازاقتىڭ جۇرەگىن.
جۇرتى قالدى قارالى تۋ قۇشاقتاپ،
جۇباتا الماي مۇڭعا باتقان مىنا ەلىن.
جارى قالدى- اۋ قارا جاۋىپ باسىنا
جۇرەگىنە جاقىن ۇستاپ اقبوز اتتىڭ جۇگەنىن»، - دەدى اسانالى ءاشىموۆ.
ورنى تولماس قازاعا قابىرعاسى قايىسقان ەل قۇمان تاستانبەكوۆ جايلى جىلى ەستەلىكتەرىمەن ءبولىسىپ جاتىر. جەلىدە قازاقتىڭ تولەگەنىن جوقتاعان جازبالار تولاستار ەمەس.
ءداستۇر ۇلتتىق- ەتنوگرافيالىق جۋرنالىنىڭ ديرەكتورى قاسىمحان بەگمانوۆ:
«ءيا، كەشەگى قىزىل زاماندا ميلليونداردىڭ جۇرەگىندە قالعان اياۋلى اكتەر، قازاقتىڭ ەر قۇمانىمەن، اياۋلى تولەگەنىمەن، ەپوستاعى اسىل بەينەنى ءبىزدىڭ ومىرگە اقبوز اتپەن اپ كەلگەن ارداقتى اكتەرمەن قوشتاساتىن كۇن دە كەپتى. ات ۇستىندە جۇلدىزداي اققان سۇلۋ بولمىس، كەزىندە كوكىرەگىمىزگە ەرەكشە رۋح قۇيعان ەرەكشە دارىن يەسى، قۇمان اعا، باقىل بولىڭىز! ابىزدىڭ ءىنىسىن قيماي تۇرعانى بەكەر ەمەس، ءبىز ەندى ونى تەك قازاق كينوسىنىڭ لەنتالارىنان عانا كورەتىن بولامىز. قازا قايىرلى بولسىن، قازاقتار!»
اقىن سەرىكزات دۇيسەنعازى:
تولەگەنمەن قوشتاسۋ...
جەلتوقسان...
قارىپ ءوتىپ مۇز جۇرەكتى،
قايعىسى قالىڭ ەلدى ءجۇز جۇدەتتى.
قادالىپ ۋلى جەبە جەلكەسىنە،
قالدىردى تولەگەنسىز قىز جىبەكتى!
بەكەجان ءدۇيىم ەلدى زار جىلاتتى،
ءمۇلت كەتپەي اتقان وعى ءدال قۇلاتتى.
«اقبوزات، يەڭ قايدا؟ » دەپ سۇرايدى،
كورگەن ەل ويناقتاعان ارعىماقتى.
اسىل ەر ىڭكار ەتكەن ادامزاتتى،
وتكەنى ءدۇيىم جۇرتقا جامان باتتى،
سۋماڭداپ سۇر جىلانداي سۋىق حابار،
سۇرلانعان دۇنيەگە تاراپ جاتتى.
اققۋى اقجايىقتىڭ سۇڭقىلدادى،
قوساعىن ىزدەپ جانى ءبىر تىنبادى.
شەگەنىڭ شەرلى اۋەنى توگىلگەندەي،
شەرمەندە الەم ءبىر ءسات مۇڭ تىڭدادى.
جالعاننىڭ جالت ەتەرىن جان ءبىلىپ پە؟
تاعدىر عوي تالپىندىرعان الدى ۇمىتكە.
قوشتاسىپ اۋەلەگەن التى قازبەن،
تولەگەن كەتە باردى ماڭگىلىككە.
وپاسىز وسى ەمەس پە، ءولىم دەگەن،
كەلگەنىن سەزبەي قالار كوڭىل دونەن.
اجالدىڭ اق سەمسەرى قاققا جاردى،
تىرلىكتە قوس جۇرەكتى بولىنبەگەن.
قوش ەندى،
قۇمان اعا،
نار تولەگەن،
حالقىڭا ۇلگى بولعان ءمارت ونەگەڭ!
بەكەجان قوسوبادا وق اتقانمەن،
ەل- جۇرتىڭ ىزدەر سەنى ءار توبەدەن.
جەلتوقسان...
قارىپ ءتۇستى مۇز جۇرەكتى،
ومىردەن ءىز قالدىرعان ىزگىم ءوتتى.
ياپىراي، قايتىپ ەندى جۇباتارمىز،
سىڭسىعان سىڭارى جوق قىز جىبەكتى؟!
اقىن سايات ابەنوۆ:
قوش بول ەندى قازاقتىڭ تولەگەنى،
ومىردە دە ورنىڭىز بولەك ەدى.
قىز جىبەگىن ىزدەگەن جىگىتتەرگە،
ءىز قالدىرعان تۇلعاسىز ونەگەلى.
مارقۇمنىڭ دەنەسى كەڭساي زيراتىنا جەرلەنىپ، مەيرامحانادا اس بەرىلدى.
اۆتور: گۇلميرا عوسمانالي
