قاسىم- جومارت توقايەۆ يسلام ىنتىماقتاستىعى ۇيىمىنىڭ توتەنشە سامميتىندە ءسوز سويلەدى
باسپاءسوز مالىمەتتەرىنە قاراعاندا، اتالمىش جيىن تاياۋ شىعىستاعى احۋالدىڭ شيەلەنىسۋىنە بايلانىستى تۇركيا رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى يسلام ىنتىماقتاستىعى ۇيىمىنىڭ (ي ى ۇ) قازىرگى ءتوراعاسى رەدجەپ تايىپ ەردوعاننىڭ باستاماسىمەن شاقىرىلعان.
ىستانبۇل سامميتتىندە تالقىلانعان باستى تاقىرىپ يەرۋساليم قالاسىنىڭ مارتەبەسى تۋرالى ماسەلە بولدى. قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ «الەم. XXI ۆەك» مانيفەسى تۋرالى ايتا كەلىپ، ق. توقايەۆ ەلىمىزدىڭ تاياۋ شىعىستاعى بەيبىت ديالوگتى دامىتۋعا جانە قاۋىپسىزدىكتى نىعايتۋعا قوسقان ۇلەسىن اتاپ ءوتتى.
پارلامەنتتىڭ جوعارى پالاتاسىنىڭ باسشىسى پرەزيدەنت ن. نازاربايەۆتىڭ باستاماسىمەن استانادا وتكەن ازياداعى ءوزارا ءىس- قيمىل جانە سەنىم شارالارى جونىندەگى كەڭەس پەن الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر كوشباسشىلارى سيەزىنىڭ جانە سيريا جونىندەگى كەلىسسوزدەردىڭ وسى پروتسەستەگى ەلەۋلى ءرولىن اتاپ ءوتتى.
ق. توقايەۆ وتكەن جىلدىڭ ءساۋىر ايىندا قازاقستان مەن تۇركيا كوشباسشىلارىنىڭ ىستانبۇلدا كوتەرگەن يسلام ءبىتىستىرۋ باستاماسىنا سامميتكە قاتىسۋشىلاردىڭ نازارىن اۋداردى. ول ءتيىستى دەڭگەيىندە جۇزەگە اساتىن بولسا، مۇسىلمان ۇممەتىنىڭ بىرلىگى مەن ىنتىماقتاستىعىنىڭ الاڭى بولا الادى.
«يسلام قوعامداستىعىنداعى مەملەكەتتەر مەن دىندەر اراسىنداعى ايىرماشىلىقتاردى ەڭسەرۋ ونىڭ بەيبىتشىلىك، تۇراقتىلىق پەن تابىستى دامۋ ايماعىنا اينالۋىنىڭ شەشۋشى فاكتورى بولار ەدى»، - دەدى سەنات ءتوراعاسى.
سەنات ءتوراعاسى ءوز سوزىندە قازاقستان ب ۇ ۇ باس اسسامبلەياسى مەن قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ شىعىس يەرۋساليمنىڭ پالەستينا مەملەكەتىنىڭ اجىراماس بولىگى رەتىندەگى مارتەبەسىنە قاتىستى بەلگىلى قارارىن بارلىق ەلدەردىڭ قاتاڭ ساقتاۋىن جاقتايدى، دەپ اتاپ ءوتتى.
ق. توقايەۆتىڭ ايتۋىنشا، ب ۇ ۇ بالاماسىز ۇيىم بولىپ تابىلادى، سوندىقتان ونىڭ شەشىمى الەمدىك قوعامداستىقتا قۇرمەتپەن جۇزەگە اسىرىلۋعا ءتيىس. سەنات ءتوراعاسى قازاقستاننىڭ اراب- يزرايل قاقتىعىسىن تۇپكىلىكتى شەشۋ جانە ايماقتا جالپىعا بىردەي بەيبىتشىلىك ورناتۋعا باعىتتالعان بىتىمگەرشىلىك جونىندەگى كۇش- جىگەردىڭ ءبارىن قولدايتىنىن ايتتى.
«ۇلى يەرۋساليم شاھارى قاشاندا نەگىزگى ءۇش ءدىننىڭ باستى كيەلەرى توعىسقان جەر بولىپ قالا بەرمەكشى. وسى قالاعا جەكەشە يەلىك ەتۋدىڭ ورتا عاسىرلىق سوعىستاردىڭ زۇلمات داستۇرلەرىن جالعاستىرىپ كەلە جاتقان قاقتىعىستاردىڭ ودان ارى جالعاسۋىنا جول بەرمەۋ قاجەت. يەرۋساليم بۇل - بارلىق ادامزاتتىڭ قۇندىلىعى بولىپ تابىلاتىنىن ەستە ۇستاعان ابزال. ادامدار بۇل كيەلى مەكەندە تاتۋلىق پەن ءوزارا تۇسىنىستىكتە ءومىر سۇرۋگە قۇقىلى. بۇل رەتتە، قازاقستان ب ۇ ۇ انىقتاعان ءال- قۇدس (يەرۋساليم) قالاسىنىڭ اشىق مارتەبەسىن ساقتاۋدى قولدايدى. ءبىز تاياۋ شىعىستاعى بەيبىتشىلىكتى نىعايتۋعا مۇددەلى بارلىق مەملەكەتتەردىڭ كۇشىن بىرىكتىرۋ قاجەت دەگەن ۇستانىمدامىز»، - دەدى سەنات باسشىسى.
ق. توقايەۆ ءسوزىن قورىتىندىلاي كەلىپ، ەكىجاقتى پالەستين- يزرايل ۇلگىسىندە، سونداي- اق تاياۋ شىعىس «كۆارتەتى» (رەسەي، ا ق ش، ە و جانە ب ۇ ۇ) شەڭبەرىندە «ەكى حالىق ءۇشىن ەكى مەملەكەت» قاعيداتىنا سايكەس تاياۋ شىعىس ماسەلەسىن رەتتەۋ بويىنشا كەلىسسوزدەر پروتسەسىن جەدەل بەلسەندەندىرۋ قاجەت ەكەنىن ايتتى.
اۆتور: ارمان اسقاروۆ
