دالا بوزتورعايى اتانعان قىتايداعى قازاق ءانشىسى - شەتەلدەگى قازاق ءتىلدى ب ا ق- قا شولۋ
****
جاينا مايدار قىزى ساداق اتۋدان الەم كۋبوگىنىڭ چەمپيونى اتاندى - kaznews.mn
موڭعوليا ورحون ايماعىنىڭ 12 - سىنىپ وقۋشىسى، قانداسىمىز جاينا مايدار قىزى ساداق اتۋ بويىنشا الەم كۋبوگىنىڭ چەمپيونى اتاندى، دەپ جازادى موڭعوليالىق KAZNEWS اقپاراتتىق پورتالى.
«جاينا مايدار قىزى تايلاند استاناسى بانگكوكتا ءوتىپ جاتقان ساداق اتۋدان الەم كۋبوگىندا نىسانانى ءدال كوزدەپ، جەڭىس تۇعىرىنا كوتەرىلگەن. سونىمەن قاتار موڭعوليا قۇراماسىنان گ. ۋيانگا قولا جۇلدەگەر اتاندى. موڭعوليا قۇراما ساپىنداعى تاعى ءبىر قانداسىمىز ابىلاي تىلەۋبەردى ۇلى جارىس سوڭىندا سپورت شەبەرى اتاندى»، - دەپ حابارلايدى اتالعان سايت.
قۇمىل ايماعىندا قاناتتى دينوزاۆردىڭ تاسقا اينالعان قاڭقا سۇيەگى تابىلدى - «جەنمين جيباو» (People Daily)
ق ح ر شىڭجاڭ ولكەسىنىڭ قۇمىل ايماعىندا ەرتە زامانداعى قاناتتى دينوزاۆردىڭ جۇمىرتقاسى، ەمبريونى جانە تاسقا اينالعان قاڭقا سۇيەگى قازىلىپ الىندى، دەپ حابارلايدى kazakh.people.com سايتى.
«قىتاي عىلىم اكادەمياسى عالىمدارىنىڭ زەرتتەۋ ناتيجەسىندە، شىڭجاڭنىڭ قۇمىل ايماعىنداعى قۇمدى القاپتان 200 دەن استام قاناتتى دينوزاۆردىڭ جۇمىرتقاسى، ەمبريونى جانە تاسقا اينالعان قاڭقا سۇيەگىنىڭ ءۇش ولشەمدى تۇردە ساقتالعان ەرەكشە ۇلگىسى تابىلعان جانە ءساتتى قازىلىپ الىنعان. مۇنداي قاناتتى دينوزاۆردىڭ جاقسى ساقتالعان ەمبريونى الەمدە العاش رەت تابىلىپ وتىر. حالىقارالىق بەدەلدى عىلىمي باسىلىمدار بۇل جاڭالىققا ەرەكشە نازار اۋدارۋدا»، - دەپ حابارلايدى دەرەككوز.
قازاقستاندا ۋران ءوندىرىسى 20 پايىزعا تومەندەيدى - «فارس» اقپارات اگەنتتىگى
قازاقستان «قازاتوموندىرىس» ۇلتتىق كومپانياسى وسى ەلدەگى ۋران ءوندىرىسىن 20 پايىزعا تومەندەتۋدى كوزدەپ وتىر، دەپ حابارلايدى parstoday اقپارات اگەنتتىگى.
Fars اقپارات اگەنتتىگىنىڭ حابارلاۋى بويىنشا، ۋران ءوندىرىسىن تومەندەتۋ 2018 -جىلدىڭ قاڭتار ايىنان باستالىپ، 3 جىلعا سوزىلادى. قازاقستاندا ۋران ءوندىرىسىنىڭ كولەمى 2018 - جىلدا 4000 تونناعا دەيىن ازايتىلادى. بۇل كولەم الداعى جىلى الەمدە وندىرىلەتىن ۋراننىڭ جالپى كولەمىنىڭ 7 پايىزدان استامىن قۇرايدى.
قازاقستان «قازاتوموندىرىس» ۇلتتىق كومپانياسى الەمدىك ۋران نارىعىنىڭ 37 پايىزدان كوبىن قامتاماسىز ەتەدى. وسى 3 جىلدا ۋران ءوندىرىسى شامامەن 11 تونناعا ازايادى. بۇل شەشىم قازاقستانداعى ۋران قورىنىڭ قىزمەتىن ۇزارتاتىن بولادى.
روزا باعلانوۆا «دالا بوزتورعايىنا» تەڭەگەن قىتايداعى قازاق ءانشىسى - قىتايدىڭ «ورتالىق حالىق راديوسى» (CNK)
قىتايلىق kazakcnr.com سايتىندا نۇرسادىق سەيىتقوجا ۇلىنىڭ قىتاي قازاقتارىنىڭ اراسىنان شىققان بەلگىلى ءانشى، كومپوزيتور تۇران قۇسايىن قىزىمەن بولعان سۇحباتى جارىق كوردى.
اتالعان سۇحباتتا، حالىق ءانىنىڭ قادىر قاسيەتىن كەمىتپەي، ونىڭ ۇرپاقتان- ۇرپاققا جالعاسۋىنا، عاسىرلار بويى مۇرا بولىپ قالۋىنا ءوز ۇلەسىن قوسىپ كەلە جاتقان، دارا داۋىسىمەن حالىق اندەرى مەن ءوزى جازعان اندەرىن تامىلجىتا شىرقاپ، حالقىمىز جۇرەگىنەن تەرەڭ ورىن العان بەلگىلى ءانشى، قىتاي مۋزىكانتتار قوعامىنىڭ مۇشەسى، 100 دەن استام ءان جازعان تالانىتتى كومپوزيتور تۇران قۇسايىن قىزىنىڭ ءومىر جولى مەن شىعارماشىلعى تۋرالى جان- جاقتى سىر شەرتەدى.
«مەن 1946 -جىلى ق ح ر ىلە قازاق اۆتونوميالى وبىلىسىنىڭ قورعاس اۋدانىندا دۇنيەگە كەلىپپىن. اكەم شەشەن ءتىلدى، ولەڭشى ءان- كۇيگە قۇمار، ءوز ورتاسىندا سىيلى، اسىل ازامات بولعان. شەشەم بالقيادان 6 ايلىق، ءسابي كەزىمدە جەتىم قالىپپىن، انادان ايرىلعان ءسابيدىڭ كۇنى قانداي قيىن، قانداي ماشاقاتتى دەسەڭىزشى!؟ جەتىمدىكتىڭ سورماڭداي، بۇراڭ جولىن باسىپ، اناعا دەگەن شەكسىز ساعىنىشتىڭ وتىندا جانعان ادام مەندەي- اق بولار. وسىلاي پەشەنەمە جازىلعان تاعدىرىمدى كەشە ءجۇرىپ ەسەيدىم. 1961 - جىلى شىڭجاڭ كوركەمونەر كوللەدجىنىڭ وقىتۋشىلارى ءبىزدىڭ مەكتەپكە كەلىپ وقۋشى قابىلدادى، مەن ءوز تۋىندىم « قىزىل گۇلدى» ورىندادىم. سىناق الاتىن مۇعالىمدەر 14 جاسىمدا شىعارعان العاشقى ءانىم « قىزىل گۇلدى» جوعارى باعالاپ، مەنى وقۋعا قابىلدادى. كوپتەن اڭساعان ارمانىما جەتتىم. 1964 -جىلى تۇسىرىلگەن «تيان- شان قىزىل گۇلى» اتتى كينودا مەنىڭ « قىزىل گۇلىم» كينودا ورىندالاتىن ءاننىڭ ءبىرى بولىپ تاڭدالدى. وسىلايشا، انشىلىك، كومپوزيتورلىق ءومىرىم باستالدى. 1981 - جىلى ءانشى حاميت ىسقاق ۇلى ەكەۋىمىزدىڭ ورىنداۋىمىزدا، حالىق اندەرىن نەگىز ەتىپ «اق مارال سۇلۋ ەركەم»، «ەلىگاي»، «قۇربىم- اي»، «كەرىم- اۋ، ايداي» سياقتى اندەردى وركەستردىڭ سۇيەمەلدەۋىندە ءۇنتاسپاعا جازدىردىق. 1981 -جىلدىڭ اياعىندا بەيجىڭدەگى ورتالىق ستۋديادا ءانشى حاميت ەكەۋىمىزدىڭ «بيپىل» اتتى ءان بەينەتاسپامىز شىقتى. بۇل قىتاي قازاقتارىنان شىققان العاشقى بەينەكليپ. وسى تاسپانى سول ۋاقىتتاردا قىتايداعى ونەر سۇيەر قاۋىممەن بىرگە، قازاقستان، تۇركيا، موڭعوليا، گەرمانيا، يران قاتارلى ەلدەردەگى قازاقتار دا قالاپ الىپ تىڭدادى»، - دەيدى تۇران قۇسايىن قىزى سۇحباتىندا.
سۇحباتتا بۇدان باسقا دا تالانتتى ءانشى ءومىرىنىڭ ءار كەزەڭى، ءار قىرى، جەمىستى ونەر جولى تۋرالى ۇنەگەلى اڭگىمە ورىلگەن. سونداي- اق، تۇران قۇسايىن قىزى اتى اڭىزعا اينالعان، قازاقتىڭ ايگىلى ءانشىسى روزا باعلانوۆامەن جۇزدەسكەن ءساتىن، تانىمالى تۇلعانىڭ ونەرىن جوعارى باعالاپ ايتقان اقجارما تىلەگىن سۇحباتتا تەبىرەنە ەسكە الادى.
«2006 -جىلى قازاقتىڭ ماڭدايىنا بىتكەن جارىق جۇلدىزى، ءانشى روزا باعلانوۆامەن، كەزىندە شىڭجاڭ ۇكىمەتىنىڭ باسشىسى بولعان ءجانابىل سىماعۇل ۇلى اعامىزدىڭ شاڭىراعىندا جولىقتىم. سول جەردە ايگىلى ءانشىنىڭ الدىندا ءان ايتۋ باقىتى بۇيىردى. مەن ءوز ءانىم «بالالىق شاقتى» ، حالىق ءانى «ەلىگاي»، «اق مارال سۇلۋ ەركەمدى» ورىندادىم. ءان اياقتالعاندا روزا اپاي قاتتى اسەرلەنىپ مەنى باۋىرىنا باسىپ: «نەتكەن جاعىمدى ءان! قايتالانباس قىمباتتى داۋىس! مەن اۋىلدا تۋىپ، اۋىلدا وسكەن قويشىنىڭ قىزىمىن. بالا كەزىمدە كوكتەم ايىندا اكەم قوي باققالى شىققاندا سوڭىنان قالماي ەرىپ ءجۇرۋشى ەدىم. سول كەزدە دالا بوزتورعايلارى ءان سالاتىن، دالا بوزتورعايلارىنىڭ جاعىمدى اندەرى مەنىڭ ءسابي جۇرەگىمدى تەربەپ، سارقىلماس كۇش- قۋات سىيلايتىن. سەنىڭ جاعىمدى داۋىسىڭ، اسەم اندەرىڭ ماعان قايتالانباس بالالىق شاعىمدى، تۋعان جەرىمدەگى دالا بوزتورعايلارىن ەلەستەتتى. قازىر دۇنيە جۇزىندەگى ماماندار دالا بوزتورعايىنىڭ داۋىسىن بۇلبۇلدان جوعارى باعالاپ وتىر. داۋىسىڭ ەشقاشان قارلىقپاسىن، ونەر كوگىندە جۇلدىز بولىپ جارقىراي بەر، اينالايىن!» دەپ ماڭدايىمنان سۇيگەندە، مەرەيىم ءوسىپ، ەرەكشە اسەرگە بولەندىم. وسى ءبىر قيماس ساتتەرىم ماڭگى ەسىمنەن كەتپەيدى» - دەيدى ءانشى، كومپوزيتور تۇران قۇسايىن قىزى.
موڭعوليا ۇلى قۇرىلتاي دەپۋتاتى مۇرات داكەي ۇلى قازاقستاندا ساپاردا بولدى - ulgiinews.mn
قازاقستاننىڭ استانا قالاسىندا وتكەن حالىقارالىق پارلامەنتارالىق كونفەرەنسياعا موڭعوليا ۇلى قۇرىلتاي (پارلامەنتى) مۇشەسى، پارلامەنتتەگى موڭعوليا- قازاقستان توبىنىڭ جەتەكشىسى مۇرات داكەي ۇلى ەلىمىز اتىنان قاتىستى، دەپ حابارلايدى موڭعوليالىق ulgiinews اقپاراتتىق پورتالى.
موعوليالىق ب ا ق- تىڭ جازۋىنشا، اتالعان سەسسيادا م ۇ ح مۇشەسى، پارلامەنتتەگى موڭعوليا- قازاقستان توبىنىڭ جەتەكشىسى مۇرات داكەي ۇلى ءسوز الىپ، ەكى ەلدىڭ قارىم- قاتىناسىن، ونىڭ ىشىندە پارلامەنتارالىق بايلانىستاردى دامىتۋعا نيەتتى ەكەنىن بىلدىرگەن. سونىمەن بىرگە، قازاقستان پارلامەنتىنىڭ مۇشەسى، قازاقستان - موڭعوليا پارلامەنتى توبى جەتەكشىسىنىڭ ورىنباسارى ا. سماعۇلوۆپەن جولىعىپ، ەكى ەلدىڭ قارىم- قاتىناستارى تۋرالى پىكىر الماسقان. كەزدەسۋ بارىسىندا، موڭعوليا پرەزيدەنتىن 2018 -جىلدىڭ باسىندا قازاقستانعا ساپارلاپ كەلۋىن تىڭعىلىقتى ۇيىمداستىرۋ، موڭعوليا مەن قازاقستان اراسىنا رەسەي فەدەراتسياسى ارقىلى وتەتىن ترانزيتتىك جۇك تاسىمالداۋ ءدالىزىن اشۋ، ۇلانباتىر مەن استانا اراسىنداعى اۋەمەن جولاۋشى تاسىمالداۋدى قالپىنا كەلتىرۋ ماسەلەلەرىن تالقىلادى.
ت ر كەدەن جانە ساۋدا ءمينيسترى قازاقستان ەلشىسىن قابىلدادى- ت ر ت
ت ر كەدەن جانە ساۋدا ءمينيسترى بۇلەنت تۇفەنكچي قازاقستاننىڭ تۇركياداعى توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشىسى ابزال ساپاربەك ۇلىن قابىلدادى، دەپ حابارلايدى www.trt.net.tr سايتى.
اتالعان دەرەككوزدىڭ حابارلاۋىنشا، ت ر كەدەن جانە ساۋدا ءمينيسترى قابىلداۋدا تۇركيا مەن قازاقستاننىڭ باۋىرلاس جانە دوس ەلدەر ەكەنىن ايتىپ، كەدەن باسقارمالارىنىڭ دا جاقىن ىنتىماقتاستىقتا ەكەنىن ءبىلدىردى. تۇفەنكچي ايىرىقشا تۇركىتىلدەس مەملەكەتتەر كەڭەسى جانە جىبەك جولى باستاماسى سەكىلدى سەرىكتەستىكتەردى جەتىلدىرۋ كەرەكتىگىن مەڭزەپ، مۇنىڭ ايماق جانە تۇركياعا جاقسى اسەر ەتەتىنىن اتاپ كورسەتتى.
«قازاقستاننىڭ تۇركياداعى توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشىسى ساپاربەك ۇلى دا باكۋ- تبيليسي- كارس تەمىرجولى ماگيستارلىنىڭ ۇزدىكسىز جۇمىس ىستەۋى ءۇشىن تۇركيانىڭ تاجىريبەلەرىنەن پايدالانۋ كەرەكتىگىن ايتتى. ابزال ساپاربەك ۇلى ەكى ەل اراسىندا كەدەن سالاسىندا وتە ماڭىزدى جەتىستىكتەر بولىپ جاتقانىن دا ءبىلدىردى. قابىلداۋ سوڭىندا قازاقستان ەلشىسى تۇرىك مينيسترگە قازاقستاننىڭ تاۋەلسىزدىك مەرەكەسىنە وراي «قازاقستان قۇرمەت مەدالىن» تابىس ەتتى»، - دەپ جازادى اتالعان ب ا ق.
اۆتور: باقىتجول كاكەش
