كاسپي ماڭى ەلدەرى كاسپيدىڭ قۇقىقتىق مارتەبەسى تۋرالى كونۆەنسيا جوباسىنا كەلىستى
بۇل تۋرالى ق ر س ءى م باسپا ءسوز قىزمەتى حابارلادى.
تاراپتار ءبىرقاتار ماڭىزدى ماسەلەلەردى، سونىڭ ىشىندە كاسپي تەڭىزىنىڭ ءتۇبى مەن جەر قويناۋىن ءبولۋ، اۋماقتىق جانە ىشكى سۋلاردا ءجۇزۋ رەجىمى، كاسپي تەڭىزىنىڭ تۇبىمەن سۋاستى قۇبىرلاردى جۇرگىزۋ، تەڭىزدەر مەن الەم مۇحيتىنا ەركىن قول جەتكىزۋ جانە باسقا دا وزەكتى ماسەلەلەردى تالقىلادى.
ءماجىلىستىڭ باستى قورىتىندىسى كاسپي تەڭىزىنىڭ قۇقىقتىق مارتەبەسى تۋرالى كونۆەنتسياسى جوباسى بويىنشا بارلىق نەگىزگى ماسەلەلەردىڭ كەلىسىلگەنى بولىپ تابىلدى.
جۋىق ارادا ساراپشىلار 2018 -جىلى پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازاربايەۆتىڭ شاقىرۋى بويىنشا قازاقستاندا وتەتىن كاسپي جاعالاۋى مەملەكەتتەرى باسشىلارىنىڭ ءسامميتى بارىسىندا قول قويۋ ءۇشىن كونۆەنسيانىڭ جوباسىن دايىنداۋ بويىنشا تەحنيكالىق جۇمىستاردى جۇرگىزەدى.
كاسپي تەڭىزىنىڭ مارتەبەسىن رەتتەۋ، سونداي- اق كاسپي ءوڭىرىنىڭ ساياسي تۇراقتىلىعى مەن دامۋىن قامتاماسىز ەتۋ، ونىڭ تابيعي بايلىقتارىن ساقتاپ، ارتتىرۋ جانە بىرەگەي گەوگرافيالىق جاعدايىن پايدالانۋ ماڭىزدى ستراتەگيالىق ماسەلە بولىپ تابىلادى. اتاپ ايتقاندا، قازاقستان باسشىسى ۇسىنعان «نۇرلى جول» باعدارلاماسىنا سايكەس ق ر جانە ونىڭ كورشىلەرىنىڭ ترانزيتتىك- كولىكتىك الەۋەتىن ءتيىمدى قولدانۋدىڭ جاڭا بولاشاعى اشىلادى.
«قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازاربايەۆ كاسپي جاعالاۋى مەملەكەتتەرىنىڭ ىنتىماقتاستىعىنا باسا نازار اۋدارادى. مەملەكەت باسشىسى الدىمىزعا قويعان باسىمدىقتاردىڭ ءبىرى - كاسپي تەڭىزىنىڭ قۇقىقتىق مارتەبەسى تۋرالى كونۆەنتسيا بويىنشا كەلىسىمگە قول جەتكىزۋ. كونۆەنسيا وزىندىك «كاسپي تەڭىزىنىڭ كونستيتۋتسياسى» بولىپ، كاسپي جاعالاۋى مەملەكەتتەرىنىڭ ىنتىماقتاستىعىنا جاڭا سەرپىن بەرەدى جانە ايماقتاعى قاۋىپسىزدىك، تۇراقتىلىق پەن وركەندەۋدىڭ كەپىلگەرى بولادى دەپ سەنەمىن»، - دەپ اتاپ ءوتتى ق. ءابدىراحمانوۆ.
كونۆەنتسيا بويىنشا جۇمىس 20 جىلدان استام جۇرگىزىلدى. قۇجاتتىڭ جوباسىندا كاسپي تەڭىزىندەگى تاراپتار قىزمەتىنىڭ نەگىزىن قالايتىن قاعيداتتار، تەڭىز ايدىنى مەن ۇلتتىق سەكتورلاردى ايىرۋ، اسكەري ىنتىماقتاستىق جانە بيولوگيالىق رەسۋرستاردى، تەڭىز ءتۇبى مەن جەر قويناۋىن، ءجۇزۋدى، قورشاعان ورتانى قورعاۋ، شارۋاشىلىق- ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىقتى ىسكە اسىرۋ ماسەلەلەرى بەلگىلەنەدى.
قازاقستاندا وتەتىن سامميتتىڭ بارىسىندا قول قويۋ ءۇشىن 2010 -جىلعى كاسپي تەڭىزىندە قاۋىپسىزدىك سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىق تۋرالى كەلىسىمىنە حاتتامالار جوبالارى بويىنشا جۇمىس جۇرگىزىلۋدە. بۇگىنگى كۇنى سۇعاناقتىققا قارسى كۇرەس، تەڭىزدە ءجۇزۋ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ، تەرروريزم، ۇيىمداسقان قىلمىستىق پەن ەسىرتكى زاتتار اينالىمىنا قارسى كۇرەس بويىنشا حاتتامالاردىڭ جوبالارى ازىرلەنگەن.
كاسپي ايماعىنىڭ ەكولوگيالىق قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا تاراپتار تەڭىزدى قورعاۋ تۋرالى نوبايلى كونۆەنتسياعا حاتتاما، سونىمەن قاتار ترانسشەكارالىق مانماتىندەگى قورشاعان ورتاعا تيەتىن اسەردى باعالاۋ بويىنشا حاتتاما جوبالارىن ازىرلەۋدە.
كاسپي جاعالاۋى بارلىق مەملەكەتتەردىڭ كۇش- جىگەرلەرى كاسپي ايماعىندا بەيبىتشىلىك، قاۋىپسىزدىك، تۇراقتىلىقتى جانە تۇراقتى ەكونوميكالىق، ەكولوگيالىق، مادەني- گۋمانيتارلىق دامۋ جانە ىنتماقتاستىقتى قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان.
