تەمەكىنى قالاي تاستاۋعا بولادى؟
تەمەكىنى ءبىرجولاتا تاستاپ كەتۋ ادامنىڭ ەرىك- كۇشىنە، سابىر-توزىمىنە، تاباندىلىعىنا تىعىز بايلانىستى. وزىنە-ءوزى بەكەم بولا بىلەتىن، ناپسىسىنە بيلىك جۇرگىزە الاتىن ادامدارعا تەمەكىنى تاستاپ كەتۋ قيىن ەمەس.
تەمەكىنى تاستاعىسى كەلەتىن ادام مىنا قاعيدانى ەسىندە ۇستاۋى ءتيىس: «ەڭ مىقتى ادام - وزگەنى ەمەس، ءوزىن-ءوزى باسقارا الاتىن ادام». جالپى، تەمەكىنى بىردەن تاستاپ كەتۋ - قايراتتى ادامدارعا ءتان قاسيەت.
ماماندار تەمەكىنى تاستاعىسى كەلگەن ادامنىڭ ونى بىردەن تاستاپ كەتۋى دۇرىس بولاتىنىن العا تارتادى. ويتكەنى، قانداعى نيكوتين دەڭگەيى سوڭعى تەمەكىدەن كەيىن 30 مينۋتتىڭ ىشىندە ىدىراپ، ءتان قاجەتتى دوزاسىن قايتادان تالاپ ەتە باستايدى. سول كەزدە تەمەكى تارتپاي شىداۋ قاجەت. شىلىمقور ءوزىن- ءوزى وسىلاي تەجەپ ۇستاسا، 3-4 كۇننىڭ ىشىندە ۋلى تۇتىنگە قۇشتارلىعى باسەڭدەيدى، ءتىپتى باسىلادى.
دارىگەر-ماماندار شىلىمقورلىقتان ساۋىقتىرۋ ءۇشىن تەمەكى شەگەتىن ادامعا ونىڭ مىنەز-قۇلقىن نەگىزگە الا وتىرىپ، ساۋىقتىرۋ شاراسىن جۇزەگە اسىرادى. ماسەلەن، جۇيكەسى جۇقالار، ەرىك- جىگەرى مىقتىلار، جىگەرسىزدەر، ءتۇتىن قۇمارلار ءۇشىن ساۋىقتىرۋ تاسىلدەرى دە ءارقيلى بولىپ كەلەدى.
1. جۇيكەسى جۇقا ادامدار ءۇشىن ساۋىقتىرۋ شارالارىنىڭ قۇرامىنا كوڭىل- كۇيدى تىنىشتاندىراتىن ءدارى-دارمەكتەر كىرەدى. ولارعا اراق-شاراپ ىشۋگە تىيىم سالىنادى.
2. ەرىك- جىگەرى مىقتىلارعا «ەندى قايتىپ تەمەكى تارتپايمىن»، - دەپ، شەشىم قابىلداتۋ ارقىلى تەمەكىدەن باس تارتقىزاتىن ساۋىقتىرۋ شاراسى قولدانىلادى. مۇنداي جاندارعا دارىگەردىڭ، ايەلىنىڭ، اتا-اناسىنىڭ ايتقان اقىلىمەن، وتىنىشىمەن ەمەس، ءوز ىقتيارىمەن تەمەكىدەن باس تارتۋىنا مۇمكىندىك تۋدىرۋ قاجەت.
3. جىگەرسىز ادامدار ءوز ەركىمەن تەمەكىنى قويا المايتىندىقتان مۇنداي جاندارعا پسيحوتەراپيالىق، پسيحولوگيالىق تۇرعىدا 1-2 جىل ساۋىقتىرۋ شارالارىن قولدانۋ قاجەت. ولارعا گيپنوز قولدانىپ، ەم جاساۋعا دا بولادى. دارىگەر-ماماندار شىلىمقورلاردى تومەندەگى ساۋىقتىرۋ تاسىلدەرىمەن تەمەكىدەن باس تارتقىزۋعا بولاتىنىن العا تارتادى:
ا) ءىس-ارەكەتتىڭ ناتيجەلى بولاتىنىنا جان-جاقتى سەندىرە وتىرىپ، ەمدىك تاسىلدەر قولدانۋ؛
ءا) ينە سالۋ، نۇكتەلى (سىلاپ- سيپاۋ)، ەلەكترلى اكۋپۋنكتۋرا ءتارىزدى رەفلەكستىك تەراپيا تاسىلدەرىنە جۇگىنۋ؛
ب) نيكوتيندى اۋىستىراتىن، ايتپەسە تەمەكى تاستاۋدىڭ اۋىرتپالىعىن جەڭىلدەتەتىن ءدارى- دارمەكتى پايدالانۋ.
تەمەكى تاستاۋدىڭ تاسىلدەرى
تەمەكىنى ەرمەك ەتەر - تۇبىنە ءوزى جەتەر.
وزىنە-ءوزى شارت قويۋ ارقىلى
تەمەكىنى ءبىرجولاتا قويعىسى كەلەتىن ادامدار وزدەرىنە مىنانداي شارتتار قويۋ ارقىلى دا شىلىمدى تاستاي الادى.
1. جۇمىس ۋاقىتىندا، كوشەدە تەمەكى تارتپايمىن؛
2. ۇيىقتار الدىندا قولىما تەمەكى ۇستامايمىن؛
3. ءتۇن ورتاسىندا تۇرىپ تەمەكى تارتپايمىن؛
4. تاڭەرتەڭ اشقارىنعا شىلىم شەكپەيمىن؛
5. اۆتوكولىك جۇرگىزىپ كەلە جاتقاندا تەمەكى تارتپايمىن.
تەمەكىنى بىرتىندەپ تاستاۋ
كەيبىرەۋلەر تەمەكىنى بىرتە-بىرتە قويعاندى قالايدى. ول ءۇشىن ماماندار مىنانداي اقىل- كەڭەس ۇسىنادى:
1. تەمەكىنىڭ ماركاسىن اۋىستىرىپ، ءيىسى مەن ءدامى جەڭىل تۇرىنە كوشۋ قاجەت.
2. ءبىر تال تەمەكىنى قايشىمەن قىرقىپ، ۇشتەن ءبىر بولىگىن عانا تارتىڭىز.
3. اۋىرعان كەزدە ادام اعزاسى تەمەكىنى ىزدەمەيتىندىكتەن، مۇنداي جاعدايدا مۇلدەم تەمەكى تارتپاۋعا تىرىسىڭىز.
4. رامازان ايىندا ورازا ۇستاپ، كۇندىز تەمەكى شەكپەۋگە داعدىلانا وتىرىپ، رامازان بىتكەنگە دەيىن تەمەكىدەن تولىقتاي باس تارتۋعا بولادى.
5. تەمەكىنى قويىپ جۇرگەنىڭىزدە، ونى ىزدەي باستاساڭىز، اۋىزىڭىزعا كامپيت نەمەسە قۇرت سياقتى ءتاتتى، اشىلاردى سالىپ، سونى ەرمەك ەتىڭىز.
6. تەمەكىنى تاستاعان سوڭ، دەنساۋلىعىڭىزدى ارنايى كۇتىمگە الىڭىز: جەمىس- جيدەكتەر مەن كوكونىستەرى مول تاماقتى دۇرىس پايدالانىڭىز، دەنە ەڭبەگىمەن كوبىرەك اينالىسىڭىز.
7. تەمەكىنى تاستاعان العاشقى مەزگىلدە تەمەكى تارتپايتىن دوس- جارانمەن كوبىرەك ارالاسۋعا، تەمەكى تارتاتىن تانىستارىڭىزدان بويىڭىزدى اۋلاق ۇستاۋعا تىرىسىڭىز.
تەمەكىنى تاستاعان ادامنىڭ ارتىقشىلىعى
تەمەكىنى تارتپايتىن ادامنىڭ تەمەكى تارتاتىن ادامنان مىنانداي بەس ارتىقشىلىعى بار:
1. تەمەكى تارتپاۋ - سالاۋاتتى ءومىر سالتىنىڭ نىشانى. ءسىزدىڭ اعزاڭىزدىڭ ءتۇرلى سىرقاتتاردان قورعانۋ قاسيەتى كۇشتى.
2. تەمەكىگە كەتەتىن قارجى ۇنەمدەلەدى. ول باسقا پايدالى ماقساتقا جۇمسالادى.
3. تەمەكى تارتپايتىن ادام قورشاعان ورتاسىن، اينالاسىن لاستاپ ۋلامايدى.
4. تەمەكى تارتپايتىن ادام قاشاندا ادەمى، مادەنيەتتى كورىنەدى. دەنەدەگى تەمەكىنىڭ ساسىق يىسىنەن ارىلادى.
تەمەكىنى تاستاعاننان كەيىن
20 مينۋتتان سوڭ جۇرەك سوعىسى رەتتەلەدى، دەنە تەمپەراتۋراسى تەمەكى تارتپايتىندارمەن تەڭەسەدى.
8 ساعاتتان سوڭ قانداعى وتتەگىنىڭ 95 پايىزى تازارادى.
24 ساعاتتان سوڭ جۇرەك تالماسىنىڭ قاۋىپى ازايادى، ساۋ ادامنىڭ جاعدايىنا جاقىندايدى.
2 كۇننەن كەيىن ءدام مەن ءيىس سەزۋ قالىپتى جاعدايعا كوشەدى.
3 كۇننەن كەيىن تىنىس الۋ جاقسارادى.
3 ايدان سوڭ وكپە 30 پايىزعا ارتىق (جاقسى) جۇمىس ىستەيدى.
1 جىلدان سوڭ جۇرەك اۋرۋىنىڭ قاۋپى 50 پايىزعا ازايادى.
10 جىلدان سوڭ وكپە راگىنە شالدىعۋ قاۋپى تەمەكى تارتپاعان ادامدىكىمەن تەڭەسەدى.
15 جىلدان سوڭ جۇرەك پەن قان قىسىمى تەمەكى تارتپاعان ادامنىڭ قان قىسىمى سەكىلدى قالىپتى جاعدايعا تۇسەدى.
