ستاندارتتى يپوتەكامەن ءۇي الۋ
ەڭ كوپ تاراعانى ستاندارتتى يپوتەكا. وسى يپوتەكانى الۋ ءۇشىن نە قاجەت؟ قويىلاتىن ەڭ باستى ەكى تالاپ بار:
1. العاشقى جارنا. ءسىز الاتىن پاتەر قۇنىنىڭ %10-30. العاشقى جارنا مولشەرىن ەسەپتەۋ ءۇشىن الاتىن ءۇيدىڭ باعاسىن جۇزگە ءبولىپ، شىققان ساندى ونعا نەمەسە جيىرماعا كوبەيتەسىز. العاشقى جارنادان قالعان سوما ءسىزدىڭ مۇمكىندىگىڭىزگە قاراي بىرنەشە جىلعا يپوتەكا رەتىندە بەرىلەدى.
2. سوڭعى التى ايداعى تابىسىڭىزدى راستاۋ، ياعني، سوڭعى جۇمىس ورنىڭىزدا كەمى 6 اي جۇمىس ىستەگەن بولۋىڭىز كەرەك. تابىستى راستاماعان جاعدايدا سالاتىن العاشقى جارناڭىز %50-70 قۇرايدى.
مىسال ءۇشىن ءوزىم انىق بىلەتىن سبەر بانكتىڭ (سبەر بانك روسسي) يپوتەكاسىن تۇسىندىرەيىن. سبەر بانكتە استانا جانە الماتى قالالارىنىڭ ءوز باسى ءۇشىن العاشقى جارنا %20، ال قالعان وبلىستار ءۇشىن %30. ماسەلەن ءسىز قاراعاندى قالاسىنان نەمەسە استانانىڭ ىرگەسىندەگى لەسنايا پوليانادان (استانا قالاسىنا ەمەس، اقمولا وبلىسىنا جاتادى) 7 ميلليون تۇراتىن پاتەردى 15 جىلعا الماقسىز دەلىك. العاشقى جارناسى 2 ميلليون 100 مىڭ بولادى (%30). قالعان 4 ميلليون 900 مىڭدى يپوتەكاعا رەسىمدەۋ ءۇشىن قولعا الاتىن ايلىعىڭىز 130 مىڭنان كەم بولماۋى ءتيىس. جانە باسىڭىز بوس بولۋى نەمەسە بالالارىڭىز 18 جاستان اسقان بولۋى كەرەك. وسى تالاپتارعا ساي بولساڭىز اي سايىنعى تولەم 60-80 مىڭنىڭ مۇعدارىندا شىعادى. 15 جىلدا 4 ميلليون 900 مىڭدى بانكتىڭ ۇستەمەسىمەن ءۇش ەسەگە جۋىق وسىممەن 12 ميلليونداي ەتىپ قايتاراسىز.
ەگەر بالالى- شاعالى بولساڭىز نەمەسە باسىڭىزدا باسقا نەسيە بولسا قوسالقى كەپىلگەر (گارانت) تارتۋ كەرەك بولادى. گارانت بولاتىن ادامنىڭ دا باسىندا نەسيەسى جوق، جالاقىسى جوعارىراق (كەمى 60 مىڭنان جوعارى) بولعانى جاقسى. ەسكەرىڭىز، گارانت بولعان ادام ءسىز يپوتەكاڭىزدى تولىق تولەپ بىتكەنشە وزىنە يپوتەكا نەمەسە ءىرى كولەمدە نەسيە الا المايدى. سەبەبى ءسىز العان يپوتەكا ول ادامنىڭ موينىنا دا ءىلىنىپ، جاۋاپكەرشىلىكتى تەڭدەي قارىز ەسەبىندە كوتەرەدى. سوسىن بانكتەردەگى نەسيە بيۋروسىنىڭ بازاسىندا دا كەپىلگەر ادامنىڭ اتى-ءجونى شىعىپ تۇرادى.
ەسكەرىڭىز! كەز كەلگەن بانك يپوتەكا رەسىمدەگەندە ەكى جولدى ۇسىنادى: كوميسسيامەن جانە كوميسسياسىز. بىرىنشىسىندە بەرەتىن سومادان بەلگىلى ءبىر مولشەردە (%5-7) كوميسسيا ۇستايدى. سىزگە دۇرىسى دا وسى. سەبەبى كوميسسياسىن ۇستاعاندا يپوتەكانى 15-17 پايىزبەن بەرەدى. ال كوميسسياسىز رەسىمدەسە بۇل پايىزدىق مولشەرلەمە 21-23 پايىز بولادى. 10-15 جىل بويى 21-23 پايىزبەن يپوتەكا تولەۋ تىم قىمباتقا تۇسەدى.
سونىمەن قاتار سبەر بانكتە جاس وتباسىلارعا جەكە يپوتەكالىق باعدارلاما بار. ونىڭ شارتتارى بولەك.
قازىر قازاقستان حالىق بانكى، بانك تسەنتركرەديت، سبەربانك، فورتە بانك، ا ت ف بانك ستاندارتتى يپوتەكا بەرەدى. كازكوممەرتسبانك پەن نۇربانك يپوتەكا بەرۋدى ۋاقىتشا توقتاتقان. ال ەۋرازيالىق بانك تەك وزىندە كەپىلدە تۇرعان، ساتىلىمعا شىعارعان پاتەرلەردى يپوتەكاعا رەسىمدەيدى. ياعني ۇيلەرىن كەپىلگە قويىپ نەمەسە يپوتەكاعا الىپ، اقشاسىن تولەي الماعان ەلدىڭ ۇيلەرى. مۇنداعى پاتەرلەردىڭ سانى شەكتەۋلى. سونداي-اق ا ت ف بانك وزىندە كەپىلدە تۇرعان پاتەرلەردى دە يپوتەكاعا بەرەدى. اتالمىش پاتەرلەر تۋرالى تولىق اقپاراتتى بانك سايتىنىڭ «ساتىلىمعا شىعارىلعان جىلجىمايتىن مۇلىكتەر» باعانىنان بىلە الاسىز.
P. S.: مەملەكەتتىك «نۇرلى جول» باعدارلاماسىمەن، قازاقستان حالىق بانكى، تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جيناق بانكى ارقىلى جانە قۇرىلىس كومپانيالارىنان ءۇي الۋ جولدارىن كەلەسى جازبالاردا جازامىن.
اۆتور: ا. ك
