شىمكەنتتىك ونەرتاپقىش قازاق ءارپىن لاتىنعا اۋدارۋدىڭ ءتيىمدى جولىن ويلاپ تاپتى
تىڭ جوبانى شاھارداعى پوليتەحنيكالىق كوللەدج تالىمگەرلەرى ۇستازدارىمەن بىرگە ءبىر ايدا جاساپتى. عالامتور ارقىلى باسقارىلاتىن جۇيەنىڭ قولدانىلۋى دا وتە وڭاي.
ەندى قازاق تىلىندەگى ءماتىندى لاتىن قارپىنە اۋدارۋعا بار بولعانى بىرنەشە سەكۋندىڭىز كەتەدى. شىمكەنتتىك ونەرتاپقىش قازاق ءارپىن لاتىنعا اۋدارۋدىڭ وڭتايلى جولىن ويلاپ تاپتى. تۇتاستاي سويلەمدى باعدارلاماعا ەڭگىزسەڭىز، كومپيۋتەر اۆتوماتتى تۇردە لاتىن ارپىمەن جازىپ بەرەدى. ماعىناسى وزگەرمەيدى. سول قالپىندا قالادى. جوبا اۆتورى قۋانىش رىسقۇلوۆ ەندى اۋدارماشىنىڭ تەگىن موبيلدىك نۇسقاسىن جاساۋدى كوزدەپ وتىر.
«كەز كەلگەن قىزمەتكەر نەمەسە وقۋشى، كىتاپ جازعان جازۋشى وسى باعدارلاما ارقىلى ءوزىنىڭ دايىن ءماتىنىن لەزدە لاتىن الىپبيىندەگى نۇسقاسىنا اۋىستىرا الادى. ياعني لاتىن قارپىنە كوشۋ حالىق اراسىندا قيىندىق تۋعىزبايدى» ، - دەيدى جوبا اۆتورى قۋانىش رىسقۇلوۆ.
بۇل جاڭالىقپەن جازۋشى- جۋرناليست مارحابات بايعۇت تولىعىمەن كەلىسەدى. ول ءوزىنىڭ شىعارمالارىن لاتىن قارپىنە كوشىرۋدى ءجون سانايدى. «ال مەنىڭ كەيبىر زامانداس ارىپتەستەرىم بۇعان ءالى دە ۇركە قارايدى» ، - دەيدى ەلىمىزدىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى.
«اقىن- جازۋشىلاردا قاۋىپ بار. ءبىزدىڭ شىعارمالارىمىز، كيريليتسامەن شىققان تومدارىمىز نە بولادى؟ لاتىن الىپبيىنە كوشىرۋ قالاي بولادى؟ ونىڭ ەشقانداي قيىندىعى جوق. قازىر تەحنولوگيا زامانى. ءبارىن كومپيۋتەر اتقارادى» ، - دەيدى جازۋشى مارحابات بايعۇت.
لاتىن الىپبيىنە ءوتۋ قازاق جانە اعىلشىن تىلدەرىن ۇيرەنۋگە ىقىلاس تانىتقان جاستاردى بىرىكتىرەدى. سەبەبى لاتىن قارىپتەرى اعىلشىندىكىنە ۇقساس كەلەدى. «وسى ارقىلى انا ءتىلىمىزدىڭ مارتەبەسى دە ارتادى» ، - دەيدى وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنداعى جاستار رەسۋرستىق ورتالىعىنىڭ بەلسەندىلەرى.
«قازىرگى كەزدە كوپ جاستارىمىز كۇندەلىكتى الەۋمەتتىك جەلى دە لاتىن ءالىپبيىن پايدالانىپ ءجۇر. بۇل جاستار اراسىندا ەش قيىندىق تۋعىزبايتىنى بەلگىلى. ودان بولەك، شەتەلدەرمەن بايلانىستى مىسالعا شەتەلدەن كەلگەن نەمەسە باسقا دا ارىپتەستەر ءبىزدىڭ ەلگە كەلگەندە باعانادا جازىلعان جازۋلاردى، دۇكەندەردىڭ اتتارىن باسقا دا جازبالاردى تولىقتاي تانىپ تۇسىنە الادى» ، - دەيدى وبلىستىق جاستار رەسۋرستىق ورتالىعىنىڭ باسشىسى بەرەكە دۇيسەبەكوۆ.
لاتىن الىپبيىنە كوشۋ الەمدىك وركەنيەتتىڭ تىلىنە وتۋمەن پارا- پار. سەبەبى ءبىلىم مەن عىلىمدا اعىلشىن ءتىلى مەن لاتىن قارپى قاتار قولدانىلىپ كەلەدى. بۇل - شىمكەنتتەگى وڭتۇستىك قازاقستان مەملەكەتتىك پەداگوگيكالىق ينستيتۋتىنىڭ دوتسەنتى شارا ءادىلوۆانىڭ پىكىرى. «لاتىنعا كوشۋدىڭ پايداسى كوپ» ، - دەيدى عالىم.
«بىرىنشىدەن، ءتىل تازالىعى ساقتالادى. كەشەگى كيريلليتسانىڭ كەزىندە بىزدە فونەتيكالىق وزگەشەلىكتەر، ءتىلدى بۇزۋشىلىق بولدى. جوعارى وقۋ ورىندارىنداعى فيلولوگيا فاكۋلتەتىندە لاتىن ءتىلىن وقىتاتىن اۋىلعا بارىپ، ونى ناسيحاتتايتىن ماماندار دايارلاعانى دۇرىس» ، - دەيدى و ق م پ ي «قازاق ءتىلى جانە ادەبيەتى» كافەدراسىنىڭ دوتسەنتى شارا ءادىلوۆا.
لاتىن قارپى تۇركىتىلدەس مەملەكەتتەرىنىڭ بىرىگۋىنە جول اشادى. تاۋەلسىزدىك العان تۇستا تۇركىتىلدەس حالىقتاردىڭ كوبى ءالىپبيىن لاتىنعا اۋىستىرعان بولاتىن. قازىردىڭ وزىندە جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ ۇستازدارى شەتەلدىك ارىپتەستەرىمەن لاتىن تىلىندە حات الماسۋدا.
